Kto by pomyślał, że rozwiązywanie problemów może przynosić tyle radości. Kulodromy można budować na wiele sposobów, by kulki pokonywały różne przeszkody z różną prędkością lub w różnych kierunkach.

Zabawa aktywna

Musimy zdać sobie sprawę, że świat może zostać zrozumiany jedynie przez działanie, nie przez kontemplację. Ręka jest ważniejsza niż oko. To właśnie ręka popycha do rozwoju mózg. Przedstawiłem rękę, która korzysta z jakiegoś przyrządu, jako narzędzie wykorzystywane w odkryciach. Widzimy to za każdym razem, kiedy dziecko uczy się – wiązać sznurówki, nawlekać igłę nitką, puszczać latawca, grać na fujarce. Z tymi praktycznymi czynnościami przychodzi przyjemność, przyjemność z samego podejmowaniu aktywności, a także z umiejętności, którą dziecko doskonali, i z której jest zadowolone. To jest u podstaw każdej pracy artystycznej i naukowej: nasz poetycki wręcz zachwyt nad tym, co osoba ludzka robi, ponieważ potrafi to zrobić. Ręce są narzędziem naszego umysłu. – Jacob Bronowski, The Ascent of Man (Potęga wyobraźni*)

Ruch

Skakanka to jedna z ulubionych zabawek dzieci na całym świecie. Daje dużo radości oraz stopniowo rozwija równowagę i siłę.

Uwolnienie się od pokusy zezwalania dzieciom na spędzanie długich godzin przed telewizorem lub komputerem wiąże się z poświęceniem ze strony rodziców, ale ten wysiłek nie jest zmarnowany, gdyż przekłada się on na wspieranie naturalnego rozwoju dzieci. Telewizja przyzwyczaja dziecko do bycia pasywnym odbiorcą informacji, zamiast aktywnie poszukiwać i badać. Natomiast inteligencja komputerów nie dorasta do pięt tej wrodzonej twórczości, którą posiada każda ludzka istota. Dziecko potrzebuje poruszać swoimi mięśniami dużymi i małymi – mięśniami nóg, ramion, dłoni, kciuka i palców – oraz doskonalić ten ruch stopniowo.

Zmysły

Małe dziecko jest wyraźnie świadome otaczającego go świata, otrzymując różne doznania przez wszystkie swoje zmysły. To jest ten okres życia człowieka, kiedy kształtują się jego postawy, które pozostaną na całe życie. Aby pomóc przygotować fundament pod dziecięce zdolności myślenia, tworzenia, doświadczania przez całe jego życie, musimy pomóc już teraz. Staramy się, by oferowane przez nas zabawki wspierały rozwój, by były tworzone z naturalnych produktów. Zabawki bogate pod względem wagi, koloru, tekstury, celu, najlepszej możliwej jakości, które angażują zarówno umysł, jak i ciało dziecka.

Materiały do kształcenia zmysłów – Zabawki

W klasie Montessori dla dzieci w wieku 3-6 lat znajdziemy specjalne zabawki, które wspomagają kształcenie zmysłów, takie jak: różowa wieża, kolorowe tabliczki, puszki szmerowe i tak dalej. Ilustrują one takie pojęcia jak duży i mały, gorące i zimne, głośny i delikatny i tym podobne.

Każdy z tych materiałów został specjalne zaprojektowany i używany jest w określony sposób, który umożliwia dziecku poznanie danego pojęcia. O materiałach tych można myśleć, jak o puzzlach, które muszą zostać ułożone w odpowiedni sposób. Używane są w sposób określony instrukcją, tak jak używamy narzędzi do prac w drzewie, narzędzi kuchennych czy instrumentów muzycznych.

Zrozumienie przez dziecko tych wszystkich pojęć wspomaga twórczość dziecka w domu i w szkole.

Materiały do kształcenia zmysłów nie są niezbędne w domu, gdzie rodzice mogą znaleźć inne możliwości, by wprowadzić różne pojęcia korzystając z codziennych doświadczeń – sprawdzanie temperatury wody, poznawanie smaków podczas gotowania i pieczenia, poznawanie kolorów i rozmiarów podczas zabawy zabawkami i tak dalej.

Przybijanki to świetna zabawa dla dzieci. Rozwijająca wyobraźnię, koordynację wzrokowo-ruchową i motorykę ręki

Oprócz zabawek, który mają określoną instrukcję działania, istnieją też takie, które są jakby otwarte na twórczość dzieci. Również i one uczą dziecko różnych wartościowych umiejętności szczególnie, gdy powiązane są z określonymi zdolnościami. Na przykład zanim dziecko potrafi stworzyć obrazek korzystając z młotka, drewnianych gwoździków i tablicy korkowej uczy się ono jak trzymać gwóźdź i używać bezpiecznie młotka. Ważnym elementem zabawy klockami jest umiejętność przyniesienia ich na miejsce zabawy i odłożenia z powrotem na półkę.

Jeśli dziecko włączane jest w codzienne przygotowania posiłków, nakrywanie do stołu czy zmywanie, to nie będzie ono zainteresowane cięciem drewnianego banana za pomocą zabawkowego noża. Jeśli dzieci wychowywane są bez nadmiernego udziału telewizji i komputera, przyzwyczajają się one do tego wspaniałego uczucia biorącego się z ruchu i pracy, z czytania i współpracy z ludźmi, i mają znacznie mniej ochoty na pasywne rozrywki.

Najważniejszym elementem przy wyborze zabawek i tworzeniu środowiska dla dzieci jest włączenie takich materiałów, które będą angażować na długie momenty współpracujące ze sobą ruchy ciała i pracę umysłu. Zabawki powinny prowadzić do koncentracji i przyjemności.

Wprowadzanie zabawek

Matrioszki to świetny materiał do zabawy dla dzieci w różnym wieku. Niemowlętom wystarczy jedna lalka, którą będą otwierać. Starsze dzieci mogą wkładać kolejne lalki wewnątrz większej. Zabawka piękna, tradycyjna, pokazująca kulturę Rosji - każdy region ma swój styl tworzenia matrioszek.

W klasie Montessori dla dzieci od lat 3 do 6 nauczyciel prezentuje każdy z materiałów do kształcenia zmysłów z wielkim zaangażowaniem pokazując, jak go trzymać, gdzie on się znajduje, i jak go używać. Tak samo może być w domu. Czasami, kiedy dziecko nie wie, co można zrobić z zabawką, lub w pobliżu brak nieco starszego rodzeństwa czy sąsiadów, których może ono podpatrywać, dorosły może po prostu przez moment pobawić się zabawką siedząc obok dziecka i zainspirować go do dalszej zabawy. Podobnie jak w klasie, tak i w domu, dorosły może wypatrywać momentów, w których dziecko kończy zabawę i proponować pomoc w odłożeniu zabawki na półkę, w miejsce już wcześniej określone. Zapobiega to często obserwowanemu znudzeniu się zabawką i niepoprawnemu jej wykorzystaniu, oraz pomaga utrzymać wymagany porządek. Jest to przykład powiedzenia: Ucz przez uczenie, a nie przez poprawianie.

——————–

* Tematem ‘Potęgi wyobraźni’ jest historia nauki. Kolejne wynalazki, od narzędzi kamiennych po geometrię, od łuku ostrego po teorię względności, są dla autora przejawem specyficznych właściwości człowieka, jego umiejętności zrozumienia przyrody i jej kontrolowania. ‘Potęga wyobraźni’ to książka, która powstała z tekstów wykorzystanych w serialu telewizyjnym ‘The Ascent of Man’, wyprodukowanym na zamówienie BBC. ‘Potęga wyobraźni’, przepojona optymistyczną wiarą w dobroczynną moc ludzkiego umysłu, otwiera przed czytelnikiem nowe perspektywy w ujmowaniu procesu cywilizacji. Czytaj więcej o książce ‘Potęga Wyobraźni’.

Własne tłumaczenie cytatu z języka angielskiego. Może różnić się od tego, jakie znajdziecie w polskim wydaniu książki The Ascent of Man, czyli Potęga Wyobraźni.

——————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Wspierać życie, zostawiając je jednak w swobodzie, by samo się rozwinęło.
To jest właśnie podstawowe zadanie nauczyciela. – Dr Maria Montessori

WYBÓR ZABAWEK

Kiedy wybieracie zabawkę dla dziecka wyobraźcie sobie, co ono będzie z nią robiło. Czy będzie ona zachęcała do działania, które ma jakiś cel? Podejmowanie decyzji? Wyobrażanie sobie? Jak długo moje dziecko będzie bawiło się tą zabawką? Czy będzie ona zachęcała moje dziecko do odkrywania, spędzania razem z tą zabawką czasu? Jest wiele pięknych drewnianych czy materiałowych zabawek dostępnych dla dzieci, ale bardzo często brakuje zabawek, które pozwalałyby dziecku osiągnąć jakiś cel. Zabawki, dzięki którym dziecko podczas pracy z nimi osiąga jakiś cel wzmacniają jego wyobraźnię.

Wyobraźnia jest wspaniałym narzędziem człowieka, ale nie może ona zostać stworzona samoczynnie (z niczego). Kreatywna wyobraźnia ma swoje źródło i jest bezpośrednio związana z doświadczeniami zmysłowymi w rzeczywistym świecie. Bogata wyobraźnia uzdalnia do znalezienia rozwiązania (np. ułożenia puzzli) i pracy skierowanej na osiągniecie celu. Im więcej dziecko posiada doświadczeń w pracy z prawdziwymi zadaniami, które mają jakiś cel, tym bardziej jego wyobraźnia staje się użyteczna, twórcza i efektywna.

Wybraliśmy lub stworzyliśmy różnorodne zabawki, które dają szeroki wachlarz osiągnięć. Wiele z nich ma swój początek i koniec, kiedy zadanie, jakie stawiała dziecku zabawka do rozwiązania zostanie osiągnięte. Na przykład, jeśli dziecko włoży wszystkie płyty CD do pudełka na płyty CD to zadanie zostanie przez niego osiągnięte, będzie ono czuło wielką satysfakcję i chęć na powtórzenie tego zadania od początku.

Koordynacja pomiędzy okiem i rękami rozwija się, kiedy staje się oczywiste, jak działa zabawka, na przykład kostka ma być wkładana do kwadratowej dziury, a kulka do okrągłej.
Nie jest łatwą rzeczą dla dziecka skoordynować swoje mięśnie z tym, co widzą oczy. Dlatego też takie zadania pomagają dziecku rozwijać jego koordynację i koncentrację. Wszystko to powinno być brane pod uwagę podczas wybierania zabawek dla dziecka na odpowiednim poziomie jego rozwoju.

Używanie drewnianych zabawek zamiast plastikowych pomaga dziecku doświadczać naturalnego świata, kolorów drzewa, jego cieni i słojów oraz różnej wagi, rozmiarów i gęstości. Dobra jakość tych zabawek uczy dziecko szacunku dla własnych zabawek i daję mu poczucie własnej wartości. Piękno i trwałość jest bardzo ważna dla dziecka w każdym wieku, gdyż wpływają one na jego gust, który formuje się w tym czasie.

Ludzie, którzy we wczesnym dzieciństwie uczą się doceniać otaczające ich piękno potrafią z większą łatwością stworzyć piękny dom oraz piękny świat, kiedy już dorosną.

ORGANIZACJA I ROTACJA ZABAWEK

Zabawki powinny być trzymane nie tylko w pokoju dziecka, ale tam gdzie żyje cała rodzina. Nie polecamy tradycyjnych dużych pudełek na zabawki, w których małe części mogą się zagubić, a zabawki jest trudno odnaleźć.

Zabawki trzymamy zawsze w tym samym miejscu na półkach. Porządek w środowisku dziecka daje mu poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do niego. Pudełka, tacki, małe pudełka schludnie ułożone na niskich półkach mogą okazać się bardzo pomocne w stworzeniu takiego porządku.

Obserwuj, którą zabawką twoje dziecko najbardziej lubi się bawić, a o których szybko zapomina i rzuca w kąt. Trzymaj tylko te zabawki w dostępnym miejscu dla dziecka w schludny i niezatłoczony sposób schowane w pudełkach lub na szafce.

NAUKA ODKŁADANIA ZABAWEK NA SWOJE MIEJCE

Systematyczne ograniczanie ilości zabawek, które dziecko ma w swoim zasięgu oraz uporządkowanie zabawek w taki sposób, że dziecko wie gdzie zawsze leżą dane zabawki pomaga nauczyć dziecko odkładania zabawek na swoje miejsce. Jednak najlepszym sposobem na nauczenie dziecka porządku jest przykład innych, którzy dbają o otoczenie i porządek. Jeśli dorosły starannie i nieustannie odkłada puzzle albo zabawki z powrotem na półkę i z radością prezentuje mu jak to robić to dziecko również po niedługim czasie obserwacji zacznie go naśladować. Czasem “odkładanie” zabawek do pudełek jest najprzyjemniejszą częścią zabawy w tym wieku. W szkole Montessori niemowlęta uczą się odkładania dużo łatwiej niż
w domu, ponieważ nauczyciele pokazują im systematycznie jak to robić po każdej zabawie. Jeśli nauczyciel odkłada zabawki starannie, powoli tak, aby dziecko mogło zauważyć jego pracę to zachęca tym dziecko do naśladowania. Taki sposób nauki sprawi, iż dziecko w naturalny sposób będzie chciało nauczyć się odkładania zabawek tak jak chce nauczyć się każdej innej rzeczy, którą dorosły wykonuje.

O wiele łatwiej wpoić dziecku zwyczaj odkładania zabawek, jeśli wiadomo gdzie zabawka powinna leżeć na szafce, kiedy każda z zabawek ma na tej szafce swóje miejsce. Trudniej jest nauczyć odkładania przez dziecko zabawek na swoje miejsce, jeśli bawi się ono wszystkimi zabawkami na raz, a wszystkie półki zostają puste. Dlatego dobrym rozwiązaniem jest nauczenie dziecka odkładania zabawki zawsze przed sięgnięciem po kolejną – najłatwiej dorosły może tego nauczyć również poprzez systematyczne pokazywanie dziecku jak to robić. Z czasem ono samo zacznie go naśladować. Rodzic zamiast myśleć o odkładaniu zabawek jako o wstrętnym obowiązku może uczyć dziecko odkładania zabawek poprzez zabawę, w której dziecko uczestniczy.

SZACUNEK DLA KONCENTRACJI

Jedną z najważniejszych rzeczy, jaką możemy zrobić dla naszego dziecka jest uszanowanie jego koncentracji. Jeśli dziecko jest zaangażowane w coś bezpiecznego i celowego (w działanie, które wymaga od niego umysłowego i fizycznego wysiłku – nie oglądania telewizji!) to powinniśmy to docenić, chronić i respektować wykonywaną przez niego pracę.

Koncentracja jest najbardziej niezbędna w rozwoju dziecka. Dzięki niej dziecko kształtuje swój charakter i społeczne zachowanie. Pochwała, pomoc czy nawet spojrzenie może wystarczyć, aby przerwać dziecku jego skupienie i zepsuć jego działanie. To może wydawać się niezrozumiałe, ale może się to stać nawet wtedy, kiedy dziecko jest świadome tego, że jest obserwowane. Co więcej, bardzo często dzieje się tak, że po tym jak ktoś sprawdził jak nam idzie, zobaczył, co robimy nie potrafimy dalej wykonywać naszego zadania.

Umiejętność nie przeszkadzania dziecku w trakcie jego działania nauczyciel i rodzic nabywa wraz z praktyką, tak jak wszystko inne, ale nie jest to łatwe zadanie. Jaką radę możemy dać naszym mamom? Ich dzieci powinny pracować nad czymś interesującym: nie powinniśmy im niepotrzebnie pomagać, przeszkadzać w trakcie wykonywania jakiejś inteligentnej pracy. – Dr Maria Montessori

—————————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Jedna z ulubionych grzechotek naszych dzieci. Zachęca dziecko do poruszania się za wolno turlającym się przedmiotem. Wydaje piękny, delikatny dźwięk.

PRACA DZIECKA

Dobrą definicją pracy jest wyrażenie “czynność angażująca jednocześnie umysł i ciało, mająca jakiś cel, który jednostka wypełnia”. Kiedy koncentracja dziecka jest szanowana staje się ono aktywne, twórcze, radośniejsze i bardziej napełnione pokojem.

Dobrą definicją pracy jest wyrażenie “czynność angażująca jednocześnie umysł i ciało, mająca jakiś cel, który jednostka wypełnia”. Kiedy koncentracja dziecka jest szanowana staje się ono aktywne, twórcze, radośniejsze i bardziej napełnione pokojem.
Wydaje się, jak gdyby natura zabezpieczyła każde dziecko przez wpływem rozumowania dorosłego, aby dać
pierwszeństwo wewnętrznemu nauczycielowi, który je ożywia. Dziecko ma szansę stworzenie kompletnie skończonej struktury umysłu, zanim inteligencja dorosłych jest w stanie wpłynąć na niego i wprowadzić jakieś zmiany. – Dr Maria Montessori

Gryzak i prosta zabawka do manipulowania. Dzięki elastycznej gumce dziecko może utworzyć wiele różnych kształtów.

Za rozwojem dziecka podąża jego istotna praca. Będzie ono pracować nad wymową, chwytnością dłoni, ruchami własnego ciała itd. Czasem dziecko będzie chciało pracować nad daną zdolnością – zwykle językową bądź ruchową – przez kilka dni dopóki nie wypełni ono tego celu, nad którym pracowało, a następnie nie wróci do tej czynności przez kilka następnych tygodni. Każde dziecko jest inne i tylko uważna obserwacja objawi nam, czego chce nasze dziecko, i czego w danym momencie się uczy.

JEDZENIE I PRACA, KIEDY DZIECKO SIEDZI

Kiedy dziecko uczy się samodzielnie siadać zaczyna się pewien naturalny proces rozwoju i relacja dziecka do dorosłego zmienia się. Potrzeba wsparcia dziecięcego rozwoju i niezależności. Stopniowe, prowadzone przez dziecko odstawienie od piersi lub butelki i przejście na szklankę i łyżkę następuje całkiem naturalnie, jeśli obserwujemy i podążamy za dzieckiem, przygotowując otoczenie ze względu na jego rozwój. Dziecko w czasie swoich posiłków nie jest już trzymane blisko ciała swojej mamy, ale zamiast tego spędza więcej czasu twarzą w twarz z dorosłym, ucząc się pić z małej szklanki oraz używać małej łyżki i widelca. Nic nie jest na dziecku wymuszane, ale nieustannie zauważamy jego podekscytowanie, jeśli chodzi o zdolność naśladowania najbliższych i samodzielnego jedzenia.

Dla dziecka, które potrafi już siedzieć, warto czasem przygotować zabawkę, która będzie pewnym wyzwaniem. Taka drewniana wieża dobrze się sprawdzi w tej roli.

W końcu przychodzi moment w czasie pierwszego roku, kiedy dziecko siada samodzielnie. Kiedykolwiek dziecko jest w jakiś sposób wspomagane w siadaniu, na przykład przy tym pierwszym stole z małym krzesłem do swojego posiłku, pamiętaj, żeby trwało to bardzo krótko. Dziecko ma wewnętrznego nauczyciela, który wie, kiedy jest najlepszy czas, aby uczyć się raczkować, siadać, stawać, chodzić. Dzieci potrzebują naszego szacunku dla tego wewnętrznego przewodnika i zaufania w ich własne starania. Dziecko może nauczyć się siadać przed lub po umiejętności raczkowania i jest to niezwykły krok, który prowadzi do uwolnienia rąk, by w ten sposób podjąć się dalszej pracy, zadań i bardziej ekscytujących odkryć. Jeśli dziecko nie jest w sztuczny sposób wspomagane, siadanie jest dla niego czymś zachwycającym, jak dla nas nauka jeżdżenia na nartach lub nauka windsurfingu!

W tej fazie rozwoju bardzo istotne są odpowiednie zabawki dawane dziecku w inteligentnym celu – grzechotki
poruszające się w interesujący sposób i wydające ciekawe dźwięki, zabawki, które mają różne rączki oraz łyżki i niewielkie kubki, by mogło ono ćwiczyć jedzenie i picie.

BEZPIECZEŃSTWO

Jak już wcześniej wspominaliśmy, ze względu na bezpieczeństwo dzieci jesteśmy przeciwni plastikowym zabawkom w czasie, kiedy wkładają one wszystko do ust! Usta są niezwykle ważne nie tylko, by jeść i komunikować się, ale również jako organ zmysłu, dzięki któremu dzieci sprawdzają wszystko, co do ust wkładają. Nie chcemy przeszkadzać w tej czynności odkrywania, ale kategorycznie chcemy, by wszystko, czego dotyka nasze dziecko było bezpieczne do poznawania w ten sposób.

Zdecydowanie polecamy wybór drewna, naturalnego lub malowanego. Przestrzegamy jednak przed drewnem malowanym w krajach, które nie prowadzą kontroli nad bezpieczeństwem stosowanych farb. Istnieją również przepiękne zabawki stworzone z bawełny, wełny oraz metalu. Są one bardziej przyjemne niż plastik i uczą dziecka o wiele więcej o naturalnym świecie wokoło, o wadze, teksturze, dźwięku i pięknie.

Na tym etapie rozwoju niektóre zabawki mogą być pozostawione na stałe przy dziecku, by mogło ono bawić się nimi, kiedy tylko zechce, inne natomiast mogą być używane tylko w czasie, gdy dorosły usiądzie i zacznie pracować razem z dzieckiem. Wszystkie zabawki zamieszczone w Radosnym Dziecku zostały przetestowane przez dzieci i bezpiecznie mogą być używane samodzielnie lub w obecności dorosłego.

LICZBA ZABAWEK. ODKŁADANIE Z POWROTEM

Dla dziecka w tym wieku warto mieć tylko kilka zabawek. Jeśli to możliwe we wszystkich miejscach w twoim domu, w których dziecko spędza czas z rodziną możesz przeznaczyć najniższą półkę na zabawki dla dziecka. Kiedy w domu jest tylko kilka potrzebnych przedmiotów rodzic w łatwy sposób może nieustannie odkładać rzeczy na półki w to samo miejsce.

Dzieci w tym wieku są bardzo zadowolone, jeśli szanujemy ich “poczucie porządku” w otoczeniu i odkładamy przedmioty w to samo miejsce, z którego je zabraliśmy. My jesteśmy wzorami do naśladowania i kiedy dziecko widzi nas, jak odkładamy zabawki na miejsce, a nawet bardziej radość, z jaką to robimy, to będzie nas naśladować tak szybko, jak tylko będzie samo zdolne to robić.

Trzymaj zawsze ulubione zabawki, nieustannie oferuj dziecku każdą z zabawek i wymieniaj je, jeśli nie przypadły dziecku do gustu, lub są już zbyt proste i nudne. Różnorodność jest bardzo istotna w momencie, gdy każda zabawka jest wybierana starannie, by rozwijać nowe zdolności u dziecka.

MEBLE ODPOWIEDNIE DO SIEDZENIA

Drugie sześć miesięcy życia jest momentem, by ofiarować dziecku ciężkie i bezpieczne krzesło do pracy i jedzenia w pozycji siedzącej przez krótki moment każdego dnia.

Ale raz jeszcze przypominamy! Bądźcie bardzo ostrożni, by dziecko nie zaczęło się nadto męczyć i frustrować zbyt wielkimi wyzwaniami w nauce siadania szczególnie przez sztuczne podtrzymywanie go w pozycji siedzącej zbyt często lub zbyt długo. Dziecko, które posiądzie umiejętność siadania dzięki własnym staraniom i pracy będzie miało dużo możliwości do ćwiczeń oraz nauczy się czerpać radość z własnego wysiłku i sukcesów już we wczesnym etapie życia.

———————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.