Dobrze wykonane, dobrej jakości, prawdziwe instrumenty muzyczne będą wspaniałym podarunkiem dla każdego dziecka.

Jeśli potrafisz chodzić, potrafisz tańczyć.
Jeśli potrafisz mówić, potrafisz śpiewać.- przysłowie z Zimbabwe 

Śpiewanie

Ludzie urodzili się, aby śpiewać. Gdy tylko dziecko potrafi skupić swoją uwagę na ustach swojej mamy, uczy się ono jak usta poruszają się i jak powstają dźwięki. Pierwszy występ w duecie pojawia się, gdy dziecko zaczyna wydawać zamierzone dźwięki, a dorosły je naśladuje. Pomóżmy dziecku kontynuować to radosne dla niego tworzenie.

Nie istnieje ktoś taki, jak niemuzykalne dziecko. Są jedynie niemuzykalni dorośli, ponieważ nie doświadczyli oni wystarczającej praktyki z muzyką, kiedy byli dziećmi. Piosenki dają dzieciom możliwość wyrażania swoich emocji, a samo śpiewanie przynosi psychiczną ulgą. Wiedząc jak pozytywnym znakiem jest zwykłe spontaniczne śpiewanie zawsze wyczekiwałam na nie w klasie. W naszym domu, kiedy słyszałam naszego syna śpiewającego przed pójściem spać to był dla mnie znak, że jest szczęśliwy. Wcale nie musimy mieć pięknego głosu, aby formować śpiew u dzieci.

Śpiew pozytywnie wpływa również na naukę języka, nowych słów, poezji, historii czy ogólnie pojętej kultury. W klasie, gdzie dzieci pracują indywidualnie zamiast w grupach, nauczyciel może zaśpiewać piosenkę, zagrać coś, lub zatańczyć w dowolnym czasie w ciągu dnia z dwójką lub trójką dzieci, które nie są zajęte. Inni mogą dołączyć, kiedy tylko zechcą. Każde dziecko może tworzyć muzykę, gdy tylko poczuje taką potrzebę.

Słuchanie Muzyki

Tak jak piękna mowa pochodzi z wieloletniego słuchania, tak talent muzyczny i uznanie pochodzą z nieustannego słuchania. Idealnie, jeśli piosenki, muzyka ludowa, etniczna i klasyczna grane na prawdziwych instrumentach oraz eksperymentowanie na dobrych instrumentach perkusyjnych jest częścią codziennego życia dziecka.

Muzyka hawajska

Muzyka z Australii

Muzyka z Grecji

Siesta - Muzyka Świata - Marcin Kydryński prezentuje

Kompozytorzy

Historie kompozytorów, a zwłaszcza historie o ich dzieciństwie są zawsze interesujące i ważne dla małych dzieci. Pokazują dzieciom, że sławni kompozytorzy byli również zwyczajnymi dziećmi, które interesowały się tworzeniem muzyki w swoich umysłach.

Bach, Beethowen, Chopin, Mozart to kompozytorzy polecani przez nauczycieli metody gry na instrumentach stworzonej przez Shinichi Suzuki. Słuchając danego kompozytora warto postawić okładkę płyty w widocznym miejscu, by dziecko budowało również skojarzenia wizualne

Instrumenty muzyczne

Ważne jest, by dzieci były świadome tego, iż muzyka powstaje zawsze dzięki ruchom naszego ciała. Nawet jeśli są to naturalne dźwięki, które wydajemy, dzieci potrzebują wiedzieć, że są one wytworem różnych mięśni ust, rąk, ramion itd. Powinny wiedzieć jak wiele jest różnych instrumentów i powinny mieć możliwość obserwacji, w jaki sposób muzycy kontrolują swoje gesty tak, aby otrzymać różne muzyczne dźwięki. – Dr Silvana Montanaro

Aby pomóc dziecku doświadczyć tej ważnej części dobrej edukacji rekomendujemy prawdziwe instrumenty perkusyjne z różnych państw świata, jak również zachodnie instrumenty klasyczne ze względu na ich jakość, różnorodność i piękny dźwięk oraz ze względu na połączenie różnych kultur.

Słuchanie bicia serca stetoskopem, wystukiwanie na instrumencie w rytmie imion dzieci (Jan=x, Piotruś=xx) jest dobrym wprowadzeniem do rytmu.

Nauka zapisywania czy odczytywania nut może być dla dziecka tak samo prosta, jak nauka pisania i czytania słów.

Jeśli system nauczania, tak jak u Suzuki, oparty jest na naturalnym rozwoju dziecka, dzieci w tym wieku są bardzo otwarte na naukę technik grania na instrumentach, które wydają się być bardzo trudne – takich jak pianino czy skrzypce.

Nowy system edukacyjny nie pojawi się dopóki nie weźmiemy poważnie pod uwagę faktu, iż posiadamy „podwójny mózg”. W rozwoju ludzkiego mózgu i jego wielkich potencjalnych możliwości pomagają dzieciom zrównoważone doświadczenia myślenia zarówno DOSŁOWNEGO (logicznego), jak i INTUICYJNEGO, dlatego warto dzieciom oferować je w każdym wieku. Wyniki pokazują, że takie doświadczenia nie tylko wpływają na lepsze funkcjonowanie mózgu, ale również na wzrost zadowolenia w życiu osobistym i społecznym.
W zachodniej edukacji istnieje tendencja do rozdzielania tych dwóch doświadczeń, ponieważ w naszej cywilizacji nie cenimy zbyt wysoko wielu rzeczy wykonywanych przez prawą półkulę mózgową (intuicyjnie). Dlatego też od najmłodszych lat małe dzieci uczą się, by nie wyrażać siebie całkowicie wykorzystując możliwości tej półkuli mózgowej, ponieważ nie są one zachęcane, by zwrócić większą uwagę na ruch ciała czy to przez taniec, śpiew, malowanie … przez ogólnie pojętą sztukę.
Z kolei we wschodnich cywilizacjach większą wagę przywiązuje się do intuicyjnej części mózgu. Logiczna półkula mózgowa uważana jest za mało istotną w rozwiązywaniu prawdziwych problemów egzystencjonalnych.
Istnieje jednak wielka nadzieja dla naszej najbliższej przyszłości, gdy najbardziej utalentowani ludzie obu kultur zjednoczą się i rozpoznają, że potrzebujemy siebie nawzajem, aby się uzupełniać i mamy się czym ze sobą podzielić. – Dr Silvana Montanaro

Co nie istnieje w kulturalnym otoczeniu nie rozwinie się także w dziecku. – Dr Shinichi Suzuki

————————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Płytę stworzyli Renee & Jeremy i nosi ona tytuł ‘It’s a big world’ (To jest wielki świat). Można ją zakupić w sklepie Barnes&Noble, jednak piosenek można posłuchać w całości korzystając ze strony www.reneeandjeremymusic.com po kliknięciu na link Music.

Choć płyta została nagrana dla dzieci, jak piszą wykonawcy nadaje się ona dla ludzi w każdym wieku, uspokaja, rozradowuje. Warto jak najczęściej puszczać dzieciom muzykę i teksty w różnych językach świata już od pierwszych tygodni życia, bo pierwsze trzy lata są okresem najintensywniejszego chłonięcia języków. Ten czas już nigdy się nie powtórzy. Zachęcamy do spróbowania!

Jeśli potrafisz chodzić, potrafisz tańczyć.
Jeśli potrafisz mówić, potrafisz śpiewać. – Powiedzenie z Zimbabwe

Każdy ma potrzebę śpiewania, tańczenia, tworzenia muzyki i może ją spełnić, tak jak może spełniać ją nasze dziecko. Ważne jest usunięcie dźwięków w tle, ponieważ dziecko w tym wieku nie potrafi oddzielić dźwięków – dla niego liczą się wszystkie dźwięki. Gust muzyczny u dziecka formuje się we wczesnych latach życia, dlatego też powinniśmy stworzyć mu środowisko bogate w piękną muzykę z wysokiej jakości instrumentami muzycznymi.

ŚPIEWANIE

Nowy system edukacyjny nie pojawi się dopóki nie weźmiemy pod uwagę faktu, że mamy “podwójny umysł”. Dzieci na każdym etapie rozwoju potrzebują doświadczeń na werbalne i intuicyjne myślenie, aby rozwijać swój wielki potencjał umysłowy. Wyniki pokazały, że takie doświadczenia wzmacniają funkcjonowanie mózgu, ale również wpływają na szczęście w życiu osobistym i społecznym.

W zachodniej edukacji istnieje tendencja do rozdzielania werbalnych i intuicyjnych doświadczeń, ponieważ wiele rzeczy, które dzieją się w prawej półkuli mózgowej (intuicyjnej) jest niedoceniane w naszej zachodniej cywilizacji. Dzieci nie uczą się wyrażać siebie poprzez prawą półkulę mózgową, gdyż nie przywiązuje się dużej uwagi do rozwoju ruchowego w tańcu, śpiewie, rysowaniu i innych nauk humanistycznych.
We wschodniej cywilizacji natomiast, większą uwagę przywiązuje się do tej intuicyjnej części mózgu; logiczna półkula mózgowa jest uważana jako nieistotna w rozwiązywaniu prawdziwych problemów egzystencjalnych.
Istnieje nadzieja, że w najbliższej przyszłości najlepiej rozwinięte jednostki zachodniej i wschodniej kultury rozpoznają razem jak bardzo potrzebny jest rozwój obu półkul mózgowych (intuicyjnej i logicznej), że potrzebujemy siebie nawzajem i mamy się, czym ze sobą podzielić. – Dr Silvana Montanaro

MUZYKA INSTRUMENTALNA

Ważne jest, aby dzieci były świadome tego, że każda muzyka jest efektem ruchów ciała. Naturalne dźwięki również powstają przy użyciu różnych mięśni ust, rąk, ramion człowieka. Dzieci powinny mieć możliwość obserwacji pracy muzyków, tego jak kontrolują oni swoje ruchy, aby otrzymać różne dźwięki muzyczne. – Dr Silvana Montanaro

Wysokiej jakości, nie plastikowe, instrumenty perkusyjne przyzwyczajają dzieci do najlepszych dźwięków muzycznych. Proponujemy używać prawdziwych instrumentów z różnych miejsc na świecie, jak również zachodnich klasycznych instrumentów ze względu na ich jakość, różnorodność i piękne dźwięki. Większość z nas uwielbia doświadczać muzyki
z dziećmi – muzyka jest jedną z największych radości w życiu.

———————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Każde dziecko przychodzące na świat jest znakiem,
że Bóg jeszcze nie zwątpił w ludzkość. – Rabindranath Tagore, Laureat Literackiej Nagrody Nobla (1913), indyjski poeta, pedagog popierający Metodę Montessori

Pierwszy Rok – Zmysły

Obecnie bardzo niewiele możemy powiedzieć o tym, czego doświadcza dziecko podczas tych dziewięciu miesięcy w łonie matki, co ono odczuwa, jakie ma uczucia, co myśli, i co rozumie. Wiemy jednak, że odpowiada ono na głosy, dźwięki i muzykę. Dlatego codzienne spędzanie chwili czasu na mówieniu i śpiewaniu do niego czy słuchaniu pięknej muzyki jest tym, co możemy mu zaoferować najlepszego.

Praca dziecka jest niezwykle ważna od pierwszego dnia. Dzieci uczą się nieustannie.

Naukowcy studiujący mechanizmy przyswajania mowy i języka potwierdzają, iż proces uczenia się własnego języka ojczystego rozpoczyna się już w łonie matki. Rodzice, którzy będąc w ciąży uczą się piosenek i śpiewają je swoim dzieciom, odkrywają, że te piosenki uspokajają ich niemowlę po narodzeniu.

W 1995 roku w Matsumoto w Japonii, spotkałam się z Panem Shinnichi Suzuki (zm. 1998 r.), twórcą Rozwoju Uzdolnień Metodą Suzuki (tzw. Metoda Języka Ojczystego), aby porozmawiać na temat otoczenia dla dzieci. Stworzenie relacji miłości pomiędzy dorosłym i dzieckiem, ofiarowanie dziecku radości z osiągnięć i rozwijanych talentów, a poprzez zaspokajanie potrzeb dzieci wspomaganie tworzenia społeczeństwa opartego bardziej na pokoju jest celem zarówno dla Montessori, jak i dla Suzuki. Omówiliśmy wspólnie najlepsze sposoby wspierania dzieci i zgodziliśmy się, że nasza praca musi zaczynać się już przed narodzeniem, kiedy dziecko jest jeszcze w łonie matki.

Skóra, pierwszy i najważniejszy organ zmysłu, jest całkowicie rozwinięta po siedmiu, ośmiu tygodniach od poczęcia. Około drugiego miesiąca ciąży organ węchu jest gotowy, by funkcjonować poprawnie. Organ smaku zaczyna być aktywny w trzecim miesiącu. Ucho kończy swój rozwój fizyczny pomiędzy drugim a piątym miesiącem od poczęcia.
Możliwe jest, że płód potrafi absorbować charakterystyczny rytm języka swojej matki. W pewnym sensie płód nieustannie pracuje, ucząc się języka. – Silvana Montanaro Doktor Medycyny, Psychiatra, Trenerka nauczycieli Montessori

Muzyka i język

W pierwszych dniach, miesiącach, w tym pierwszym roku swojego życia, niemowlę jest niezwykle zainteresowane dźwiękami ludzkiego głosu oraz przypatrywaniem się twarzy i ustom ludzi mówiących. Nie jest przypadkiem fakt, że przestrzeń pomiędzy twarzami karmiącej mamy i dziecka odpowiada dokładnie dystansowi, na jaki noworodek widzi najwyraźniej. Prawdopodobnie pierwsze najlepsze doświadczenia komunikacji pomiędzy mamą a jej dzieckiem występują właśnie podczas karmienia.

Mówiąc wyraźnie, nie używając mowy dziecięcej poprzez nienaturalne podnoszenie tonu naszego głosu, co często robimy mówiąc do naszych zwierzątek, oraz nie upraszczając zbytnio języka w obecności dziecka możemy zaspokajać jego intensywne zainteresowanie językiem i przygotowywać je do późniejszej mowy.

Nic nie stoi na przeszkodzie, by opowiadać śmieszne i interesujące historie z naszego życia, recytować ulubione wiersze, mówić o tym, co właśnie robimy (na przykład “teraz myje twoje stopy, przecieram każdy palec, żeby był naprawdę czysty”) i radować się z takiego ważnego sposobu porozumiewania się z naszym dzieckiem. Możemy również słuchać muzyki, ciszy i siebie nawzajem.

Dorosły może włączyć się w rozmowę z nawet bardzo małym dzieckiem w następujący sposób; Kiedy dziecko wydaje dźwięki naśladujmy je – w takim samym tonie i w takiej samej długości Dziecko – “maaaa ga”, dorosły – “maaaa ga” i tak dalej. Kiedy zdarzy się to po raz pierwszy często otrzymujemy niezwykłą odpowiedź, jak gdyby dziecko chciało powiedzieć: “W końcu ktoś rozumie i mówi w moim języku”. Po kilku takich rozmowach wiele dzieci celowo zaczyna wydawać dla nas dźwięki, byśmy je powtarzali, aż ostatecznie samo zaczyna naśladować dźwięki dorosłych. Jest to forma bardzo ekscytującej komunikacji dwojga ludzi. Nie jest to mowa dziecięca, ale prawdziwy sposób porozumiewania się.

W pierwszym roku życia dziecka, przebieranie, karmienie, kąpanie, podnoszenie, trzymanie i ubieranie są najważniejszymi i łatwo budzącymi zafascynowanie czynnościami. Kiedy zamierzasz podnieść niemowlę zapytaj je najpierw o pozwolenie lub powiedz, że zamierzasz to zrobić. Jeśli istnieje taka możliwość, zapytaj czy jest gotowe na to, aby je podnieść, ubrać, nakarmić, wykąpać, nawet zanim jeszcze podniesiesz je go góry. Dzieci wiedzą, kiedy zadajemy im poważne pytania i dajemy wybór. Kiedy przebierasz lub kąpiesz niemowlę zamiast rozpraszać je zabawką, spojrzyj w jego oczy, powiedz mu, co w tym momencie robisz, zadawaj pytania, dawaj wybór.

Wartość takiej pełnej miłości i szacunku komunikacji jest niedoocenienia. Dziecko jest chętne, by mówić do ciebie, a pragnienie porozumiewania się jest fundamentem rozwoju mowy i języka.
Ten rozwój mowy i języka zależy również od języka, jaki dziecko słyszy wokół siebie w tych pierwszych dniach, miesiącach i latach. Podsłuchiwanie rozmów, które prowadzą dorośli jest dla dziecka tak samo wartościowe, jak samo mówienie bezpośrednio do niego.

Rodzic lub starsze rodzeństwo, które mówi do niemowlęcia również uczy je języka. To niesamowite jak dogłębnie dziecko potrafi poznać język w ciągu tych pierwszych trzech lat życia dochodząc do pełnego zrozumienia jego całości. Nikt z dorosłych nie jest tego w stanie zrobić w ten sam sposób.

Nigdy nie jest zbyt wcześnie na wspólne przeglądanie książek i rozmowę o nich. Prześliczne tekturowe lub drewniane książeczki mogą stać na brzegu, by dziecko, które nie potrafi jeszcze siadać mogło swobodnie w nie patrzeć. Wprowadzają one szeroki wachlarz interesujących tematów w czasie, kiedy dzieci chcą oglądać, słuchać i rozmawiać o wszystkim.

PŁACZ JAKO KOMUNIKACJA

Odpowiedzi na dziecięcy płacz różnią się w zależności od kultury. Na przykład rozciągają się one od wierzeń, że płacz wzmacnia płuca po całkowite niezrozumienie, że ktoś pozwala dziecku płakać. My polecamy, by poświęcić trochę czasu i energii, aby nauczyć się, co dziecko mówi, kiedy płacze. W tym wypadku nie ma sprawdzonej recepty, ponieważ każde dziecko jest inne.

Podczas wizyty w szpitalu położniczym Uniwersytety Rzymskiego w czasie mojego kursu Asystenta dla Niemowlęctwa (z ang. Assistant to Infancy) podpatrywałam naszą panią profesor, w jaki sposób odpowiada na płacz niemowląt. Najpierw mówiła delikatnie i uspokajała dziecko zapewniając, że ktoś jest przy nim obecny. W wielu przypadkach było to działanie wystarczające, by pocieszyć dziecko i zatrzymać jego płacz. Gdy okazało się to jednak nieskuteczne, pani profesor nawiązywała z dzieckiem kontakt wzrokowy lub kładła delikatnie rękę na jego ciele. Często było to całkowicie skuteczne. Jeśli było inaczej, sprawdzała ona, czy dziecko nie odczuwa jakiegoś dyskomfortu fizycznego: pomarszczone posłanie, mokra pielucha, potrzeba zmiany pozycji. Rozwiązanie tego problemu prawie zawsze kończyło płacz. Bardzo rzadko zdarzało się, że dziecko jest głodne i potrzebuje nakarmienia.

Jest to dla mnie sprawa bardzo ciekawa, zwłaszcza, że pochodzę z kraju z dużym problemem otyłości. Prawdopodobnie, gdybyśmy częściej próbowali pocieszyć nasze niemowlęta w inny sposób niż poprzez nieustanne karmienie i używanie smoczka – co uczy je, że sposobem na szczęście jest wkładanie czegoś do ust – może udałoby się nam wychować dzieci, które bardziej rozumieją własne potrzeby.

Dla troskliwego rodzica płacz najczęściej oznacza głód lub ból. Jednak dziecko może być również przestraszone, mieć koszmary, złe wspomnienia, być mokre, samotne, znudzone, może mu być zimno lub gorąco. Istnieje przecież wiele powodów, by wołać o pomoc.

Troskliwy rodzic, który wiele czasu spędza na obserwowaniu i słuchaniu może nauczyć się rozpoznawać różne rodzaje płaczu, i to już w ciągu pierwszych dni życia dziecka. Każdy pragnie czuć się zrozumianym.

OBSERWOWANIE I PRZETWARZANIE

Co twoje dziecko widzi w domu? W pierwszym roku życia w domu warto mieć delikatne pastelowe kolory i nie za wiele widocznych obiektów. Kiedy wzrok dziecka jest zbytnio pobudzany zwykle zamyka ono oczy i nie patrzy na świat. Lepiej inspirować i zapraszać dziecko do wzrokowego odkrywania poprzez delikatne kolory i zredukowaną liczbę przedmiotów niż przytłaczać je ogromem wrażeń.

Kiedy dziecko w danym czasie pochłonęło całkowicie wszystkie widoki, dźwięki i inne zmysłowe odczucia, jakie chciało pochłonąć, wie ono, ze swojej wrodzonej mądrości, że potrzebny jest teraz czas na sen, by wszystko przetworzyć. Wyobraź sobie, czym jest przejście z ciepłego, miękkiego i stosunkowo ciemnego środowiska, jakim jest łono matki w miejsce zupełnie różne, pełne świateł, dźwięków, dotyku i całkowicie obce (poza własną rodziną). Dlatego bardzo istotne jest poszanowanie mądrości dziecka. Ono najlepiej wie jak długo coś obserwować, kiedy iść spać, aby odpocząć i przetworzyć wszystko, kiedy się obudzić i chłonąć znów świat wokoło.

Już przy narodzeniu dziecko wie jak regulować własny sen dla optymalnego zdrowia fizycznego i psychicznego. Jeśli będziemy szanować tę intuicyjną wiedzę, jesteśmy na najlepszej ścieżce, by zapobiec problemom ze spaniem, które tak często dotykają nowych rodziców i dzieci. Pamiętając nieustannie, że sen jest nieodłącznym elementem życia i nie powinien być przerywany, będziemy starać się, zgodnie z prastarą mądrością, nie budzić śpiącego dziecka chyba, że wystąpi jakaś nagła potrzeba.

Musimy być bardzo uważni, by nie nauczyć dziecka zależności od nas w czasie zasypiania. Problemy z zasypianiem rozwinąć się mogą, kiedy dziecko zanim zaśnie jest każdorazowo trzymane na rękach. Bardzo istotne jest więc, by od pierwszego dnia życia szanować zdolność dziecka do samodzielnego zasypiania, które jest czynnością zupełnie naturalną i nie powinno zależeć od dorosłego.

Japonia. Mama czytająca niemowlęciu. Książki są bardzo ważne dla dzieci w każdym wieku.

Pozycja do spania: Wiadomo, że najbezpieczniejszą pozycją dla niemowlęcia jest spanie na plecach. Jednak bardzo istotną sprawą jest, by od samego początku dziecko spędzało trochę czasu na swoim brzuszku, aby ćwiczyć mięśnie szyi, ramion i nóg.
Pamiętaj, by obserwować wtedy uważnie swojego maluszka i zobaczyć, czego stara się nauczyć.

Od pierwszych dni dziecko jest bardzo ciekawe i odczuwa potrzebę badania świata poprzez swoje zmysły, chce przebywać ze swoją rodziną, a nie być zamknięte przez cały dzień w cichym pokoju. Aby było to możliwe, rodzice mogą wykorzystać specjalne dziecięce maty na podłogę, cienkie materace lub dywaniki, które rozkładają w pomieszczeniu, gdzie spędzają wspólnie czas – w kuchni, sypialni, salonie itd. W ten sposób dziecko może być ze swoimi najbliższymi, obserwować życie codzienne i zasypiać, kiedy potrzebuje snu. Dzięki temu niemowlę potrafi pozostać w zgodzie ze swoim własnym, naturalnym rytmem snu i czuwania. Może ono słuchać rozmów, śmiechów i kojącej ciszy. Będąc na macie może ono również ćwiczyć różne zdolności istotne dla jego rozwoju, jak gimnastykować i rozciągać mięśnie, podnosić główkę do góry, sięgać po różne przedmioty, podciągać się – a to wszystko w zgodzie z naturalnym rytmem snu i aktywności.

W czasie snu i marzeń sennych ma miejsce niezwykle wytężona praca umysłowa. Wszystkie dzienne doświadczenia muszą zostać dołączone, a na ich podstawie musi dojść do przebudowania ogółu funkcji organizmu, tak by działały one teraz na podstawie nowych informacji pochodzących z tych zgromadzonych w ciągu dnia doświadczeń.

Nie powinniśmy patrzeć na nowonarodzone niemowlęta, jak na małe, bezbronne istoty, ale jak na osoby, które może są niewielkie, jednak posiadają ogromne możliwości umysłowe oraz wiele zdolności fizycznych, które nie objawią się, dopóki otoczenie nie będzie wspomagać wyrażania się tego wewnętrznego życia. — Silvana Montanaro, Doktor Medycyny

CHŁONĄCY UMYSŁ

W czasie pierwszych lat życia dzieci dosłownie chłoną świat wokół nich. Nie ma takiej możliwości, by dorosły był zbyt miły, wyrażał zbytni szacunek, lub był zbyt mądry czy przywiązywał za dużo uwagi do dźwięków, które słyszy dziecko lub do otoczenia, które ono obserwuje.

W sytuacji, kiedy dziecko nie przebywa ze swoimi rodzicami, należy zwracać szczególną uwagę na najwyższą jakość oczekiwań wobec innych dorosłych, z którymi dziecko spędza czas. Środowisko, które tworzymy dla naszych dzieci jest tym, które one będą chciały stwarzać dla swoich dzieci, dla wnuków i tak dalej.
—————————————————-

Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.