People (Ludzie) autorstwa Petere Spiera. Szkoda, że książka ta nie została wydana jeszcze w języku polskim. Napisana i ilustrowana przez Holendra Petera Spiera opowiada o jedzeniu, ubieraniu się, językach, religiach, architekturze ludzi z różnych zakątków świata. Może znacię pozycję po polsku, która jest podobna do tej?

Geografia i Historia

Pani Montessori,
Pani, z miłości do dzieci, usilnie dąży, poprzez wielorakie instytucje, do uwydatniania w dzieciach tego, co jest w nich najlepsze. Mam nadzieję, że nauka ta będzie dostępna nie tylko dla dzieci z bogatych rodzin, ale również dla biednych dzieci. Bardzo trafnie zauważyła Pani, że aby osiągnąć pokój na świecie i walczyć przeciwko wojnie musimy zacząć od dzieci. Jeśli będą one wzrastać w swojej naturalnej niewinności, nie będziemy musieli walczyć, ani podejmować bezowocnych wymyślonych rozwiązań, ale będziemy dążyć od miłości do miłości i od pokoju do pokoju, aż ostatnie zakątki świata znajdą taki pokój i miłość, których wszystkie świadomie lub nieświadomie są głodne. — M. K. Gandhi, 1943

Dzisiaj nasz świat kurczy się, a my uczymy się w końcu szanować różnorodność – ekonomiczną, rasową, wszystkie jej rodzaje – aby przygotować dzieci do życia w prawdziwym świecie. Pragnienie Gandhi staje się faktem. Wzrasta również świadomość zaszczepienia w uczących się, jak ważną wartością jest pomoc innym ludziom. To ważny element w światopoglądzie dzieci, ale również w rozwoju ich troski o ludzi na całym świecie, ludzi ze wszystkich grup społecznych.

Nauka Geografii

Mieszkając w Stanach Zjednoczonych mamy szczęście żyć w tyglu kulturowym. Nawet rdzenni Amerykanie przybyli z innych krain. Taka lekcja geografii uczy nas, że główną różnicą pomiędzy nami jest to, kiedy przybyliśmy do naszego kraju i dlaczego.
Nauka geografii i historii koncentruje się wokół podstawowych potrzeb wszystkich ludzi, takich jak: jedzenie, mieszkanie, transport, ubranie oraz potrzeb umysłowych i duchowych takich jak: praca, zabawa, sztuka, religijność. Aby nauczyć dzieci podstawowej wiedzy z geografii i historii już od wczesnych lat prezentowane są im konkretne przykłady, historie i obrazy ludzi z całego świata. Pierwsze lekcje skupiają się wokół tego jak ludzie rozwijają swoją kulturę w miejscach zamieszkania. Jak i dlaczego ludzie z Północnego Koła Arktycznego żyją inaczej od tych, którzy żyją blisko równika? Takie podejście pozwala na zdrowe, nieoceniające, pozbawione etnocentryzmu i nacjonalizmu poznawanie ludzi z całego świata. Kluczem do nauki historii są doświadczenia jedzenia, muzyki oraz przedmiotów, obrazów i książek różnych kultur czy grup etnicznych. W późniejszych latach dzieci będą próbowały zrozumieć historię świata bazując na pierwszych wrażeniach, które wchłonęły we wczesnym dzieciństwie.

Globusy, Mapy i Flagi

Im dziecko ma łatwiejszy dostęp do globusa czy mapy, tym częściej będzie się do nich odnosiło i tym bardziej będzie uczyło się geografii w sposób bardzo prosty i przyjemny. Powinniśmy wprowadzać dziecku doświadczenia od wiedzy ogólnej ku bardziej szczegółowej – od całego świata do kontynentów, od krajów do regionów, później do miast i okolic.
Pamiętam jeden dzień, kiedy moja najstarsza córka, wtedy miała trzy lata i właśnie zaczęła chodzić do szkoły Montessori, obserwowała mnie wraz ze swoimi starszymi od siebie przyjaciółmi (sześć i osiem lat), kiedy wbijałam jaja na patelnie. Powiedziała wtedy: “Wygląda to jak Afryka”. Jeden z przyjaciół, którzy byli razem z nią zapytał: “ Co to jest Afryka?” Narda odpowiedziała mu: “To jest kontynent”. Drugi z przyjaciół zapytał wtedy: ”Co to jest kontynent?”. Narda powiedziała z irytacją: “Chodźcie ze mną”. Wzięła globus, posadziła przyjaciół i przeprowadziła im bardzo przyjemną lekcję nazw kontynentów i państw świata. Nie ma powodu, aby odkładać naukę geografii na późniejsze lata. Dzieci już w najmłodszych latach chcą wiedzieć, gdzie żyją na kuli ziemskiej. W tym wieku dzieci uwielbiają układać puzzle i poznawać nazwy wszystkich przedmiotów ze swojego otoczenia. Dlatego też podążajmy za ich zainteresowaniami oferując im puzzle z rzeczywistymi obrazami. W klasach 3-6 od wielu lat wprowadzane są mapy w postaci puzzli. W tym ruchowo – odczuciowym okresie życia dzieci łatwo “chłoną” i zapamiętują odpowiednie wielkości, kształty, lokalizacje kontynentów i państw świata. Dzieci są zachwycone nauką nazw każdego państwa i stolicy, regionów, rzek, gór. Ten zachwyt prawdopodobnie pozostanie u nich na zawsze.
Wprowadzamy również narodowe piosenki, tańce, muzykę instrumentalną, zwyczaje, obrazy, rodzaje ptaków, kwiatów, flag, architektury, wynalazków oraz rodziców i dzieci wykonywujących wiele czynności życiowych. Musimy być uważni, aby nie stworzyć takiego wrażenia, że jedna kultura jest w jakikolwiek sposób lepsza od innej. Każda kultura ma swoje mocne i słabe strony, swoje dary, które tworzą całość.

Flagi państw Europy

Flagi państw świata są wyjątkową atrakcją dla dzieci. Idealnie, jeśli każda klasa ma zestaw flag z całego świata.
Dziecko może pewnego poranka przyjść do nas z historią o Indiach. Będzie gromadzić wszystkie przedmioty związane z Indiami, które są w klasie – teczkę ze zdjęciami Azji, mapę Azji wraz z puzzlami Indii, może mosiężny dzbanek lub posąg z Indii, flagę Indii i tak dalej. Często inne dzieci dołączą do poszukiwań i może również przypomną mu piosenkę bądź wiersz z tego kraju.

Children just like me (Dzieci takie jak ja). Książka ta została stworzona we współpracy z UNICEF, by uczcić 50-lecie jego istnienia. Oparta jest ona na wywiadach z dziećmi z różnych części świata i bogato ilustrowana. Niestety nie znaleźliśmy jej polskiego wydania choć została ona wydana w wielu językach..

Nauka Historii

Aby dać dziecku wspaniałe podstawy do późniejszej nauki geografii i historii, w rozdziale “Ziemia – lata 3-6″ znaleźć można materiały do nauki pojęć układu słonecznego, gwiazdozbiorów czy geografii fizycznej, które wiążą się nierozerwalnie z doświadczeniami geografii kulturalnej (materiały znajdziecie w angielskiej wersji Child of the World w rozdziale 3-6 Earth – Physical Sciences).
Bibliografie sławnych i nie tak sławnych ludzi są bardzo ważną częścią wiedzy, gdyż pomagają zrozumieć dzieciom historię świata. Dorosły rozpoczyna nauczanie historii od historii o sobie. Jedną z historii, którą opowiadałam dzieciom wielokrotnie było zdarzenie, które przytrafiło mi się, kiedy pewnego poranka wstałam z łóżka i szłam przez salon, aby zrobić sobie śniadanie, a w tym samym momencie nasz koń gapił się na mnie przez salonowe okno. To wszystko, bez jakiejś szczególnej fabuły, jedynie prawdziwe doświadczenie, a dzieci tę historię uwielbiały.
Każde dziecko na swój sposób buduje swoją umysłową konstrukcję geografii i historii. My odpowiedzialni jesteśmy za zorganizowanie wielu różnorodnych i interesujących doświadczeń, które zainspirują dziecko, aby chciało wiedzieć coraz więcej.

————————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Mieszane wiekowo grupy w placówkach Montessori służa rozwojowi zarówno starszych jak i młodszych dzieci

Wielu rodziców wyraża pewne zaniepokojenie, gdy dowiadują się, że w przedszkolach i szkołach Montessori dzieci przebywają w mieszanych wiekowo grupach – rozpiętość wiekowa wynosi zwykle 3 lata.

Pytanie o zasadność takiego podejścia pojawia się najczęściej u rodziców, których dzieci będą za niedługo przechodzić do kolejnego poziomu nauki (na przykład z przedszkola do szkoły podstawowej) lub którzy nie mieli wcześniej żadnej styczności z metodą Montessori.

Tradycyjny podział na grupy wiekowe w edukacji Montessori wygląda następująco:

• Niemowlęta – od urodzenia do 18 miesięcy
• Chodziaczki – od 18 miesięcy do lat trzech
• Przedszkole – lata 3 do 6
• Niższy poziom szkoły podstawowej – lata 6 do 9
• Wyższy poziom szkoły podstawowej – lata 9 do 12
• Poziom gimnazjum – lata 12-14
• Poziom liceum – lata 15-18

(Najczęściej spotykane są placówki Montessori dla dzieci od narodzenia do lat 6. Jeśli ktoś zna jakieś szkoły podstawowe, gimnazja czy licea Montessori to prosimy o komentarz z namiarami.)

Placówki Montessori zorganizowane są w ten sposób, że młodsze dzieci mogą skorzystać z sytuacji, że wokół mają starszych kolegów czy koleżanki, którzy mogą być dla nich modelami czy nauczycialami. Pozwala to zapewnić, że każde dziecko uczy się w swoim tempie mimo, że nauczyciel jest odpowiedzialny za przygotowanie programu dla każdego z nich. W mieszanych wiekowo grupach dzieci zawsze potrafią odnaleźć kolegę, który pracuje na tym samym poziomie.
Nauczyciele Montessori obserwują, że nowe dzieci dopiero co zaczynające swoją przygodę w grupie potrafią łatwo dostosować się do panujących w niej warunków głównie dlatego, że starsze dzieci są dla nich przykładem.

Poniżej znajduje się parę przykładowych pytań z którymi najczęściej borykają się rodzice, a na które odpowiedzi udziela nauczycielka i trenerka nauczycieli Montessori Michelle Irinyi.

1. Nie chcę, by moje młodsze dziecko prosiło o pomoc starszego kolegę. Tylko nauczyciel powinien udzielać odpowiedzi i pomagać, ponieważ nie można polegać na innym dziecku. Może ono nie zna odpowiedzi, lub udzieli błędnej?

W edukacji Montessori, nauczyciel nie jest głównym elementem klasy czy grupy. Jest nim dziecko. Dzieci najwięcej i najlepiej uczą się od siebie nawzajem. Starsze dzieci doświadczyły już różnych prezentacji, jak używać danych materiałów oraz miały czas na indywidualną pracę z tymi materiałami. Dlatego stali się oni ‘ekspertami’ w danej dziedzinie. Jeśli jakieś dziecko nie jest zadowolone z odpowiedzi, jaką udzielił mu starszy kolega czy koleżanka, zawsze może prosić nauczyciela o wyjaśnienie.

Co więcej, warto zobaczyć czasem radość i zadowolenie z siebie starszych kolegów, kiedy ich młodsi kompani uczą się czegoś nowego.

2. Dlaczego nie można stworzyć grupy składającej się tylko z dzieci z jednego rocznika? Moje dziecko może czuć się zastraszone mając wokoło tyle dużych dzieci.

Mieszane wiekowo grupy właściwie zapewniają więcej stabilności. Kiedy dzieci przebywają w tej samej klasie przez 3 lata tworzy się silna więź i poczucie życia w małej społeczności zarówno z kolegami jak i z nauczycielami. Zasady i działanie grupy pozostają niezmienne, kiedy dwie trzecie grupy powraca co roku. Młodsze dzieci podglądają starsze, a starsze oczekują, że staną się mentorami, dla młodszych.

3. Nie chcę, by moje dziecko stało się nianią dla młodszych dzieci w grupie. Dlaczego jego edukacja ma na tym ucierpieć? To nauczyciel powinien być tym, który uczy i pomaga.

Starsze dzieci zawsze przejmują rolę mentorów w grupach Montessori. Na początku roku szkolnego pełnią oni rolę modeli do naśladowania. Swoim zachowanie pokazują jak to wszystko działa, a także są tymi, którzy udzielają młodszym dzieciom odpowiedzi na tak podstawowe pytania jak ‘Gdzie jest łazienka?’, ‘Gdzie mogę położyć moje pudełko z drugim śniadaniem?’ czy ‘Kiedy jemy obiad?’. Starsze dzieci często pomagają młodszym w ich codziennych pracach. Mogą oni prezentować użycie różnych materiałów, sprawdzać jak zadanie zostało wykonane czy poprawić błędy.
Są to dla starszych dzieci zadania wymagające, bo umieć uczyć kogoś tego, co samemu niedawno się poznało, pozwala tym dzieciom ugruntować wiedzę. Co więcej pomaga im to również w budowaniu własnej autonomii i samodzielności.

4. Nie chcę, by moje małe dziecko grało czy bawiło się na placu zabaw z tymi wszystkimi wielkimi dzieciakami. Nie można ich jakoś podzielić na grupy?

Mieszane wiekowo grupy stają się trochę jak rodzina zarówno dla dzieci, jak i dla nauczycieli. Starsze starają się opiekować młodszymi, uczą je, jak grać w nowe gry, jak się dzielić, jak stawać się bardziej samodzielnym. Starsze dziecko jest zwykle pierwszą osobą, która biegnie do kogoś, kto się zranił lub uderzył, przynosi kostki lodu czy bandaże. W naszych rodzinach czy na placach zabawach nie zabraniamy naszym dzieciom bawić się ze swoim starszym rodzeństwem czy kolegami. Klasa czy grupa Montessori jest właśnie jak taka rodzina, gdzie poszczególne osoby dbają o siebie nawzajem.

Czy wy również niepokoicie się jakimiś pytaniami związanymi z mieszanymi grupami wiekowymi w placówkach Montessori?

Atmosfera miłości i szacunku dla roślin i zwierząt w domu jest najlepszym fundamentem.

Nic nie może zastąpić spacerów na łonie natury, słuchania śpiewu ptaków, poszukiwania muszelek na plaży, przyglądania się codziennemu wzrostowi kwiatów w ogrodzie. Od samego początku niezbędne jest wytworzenie więzi pomiędzy dzieckiem i naturą.

ROŚLINY

Dla niemowlęcia możemy zapewnić kwiaty i owoce, które może ono poznawać wzrokowo i poprzez węch. Schroń się z nim w cieniu drzewa i słuchajcie szeleszczących na wietrze liści. Ważne jest, by codziennie spędzać z dzieckiem trochę czasu na zewnątrz doświadczając natury w czasie różnych warunków pogodowych i we wszystkie pory roku.

Bardzo wcześnie dziecko doceni różnorodność tekstur i kolorów kory drzewa, liści, kwiatów, a następnie będzie ciekawe kolorowych obrazków w książkach o roślinach.

W tych pierwszych trzech latach życia dziecko chłonie, bez wysiłku, każde doświadczenie i wszelkie nazwy. Pod koniec tego okresu dojdzie u niego do “eksplozji” języka, w której będzie ono używało wszystkich zasłyszanych wcześniej słów. Od samego początku możemy więc używać precyzyjnych określeń, aby później dziecko mogło robić to samo. Nie tylko kwiat, ale Mak, Stokrotka czy Róża, wraz z przymiotnikami takimi jak pomarańczowa, mała, miękka.

Jeśli jesteś ogrodnikiem i znasz naukowe nazwy roślin lub ich określenia po łacinie odkryjesz, że są one dla dziecka tak samo proste, jak nazwy pospolite, a jak wielka to zabawa, by uczyć się ich już teraz.
Jeśli planujesz przygotowanie odpowiedniego dla dziecka otoczenia na zewnątrz upewnij się, że będzie ono zawierało przestrzeń dla dzikiej flory i fauny. Jednymi z najlepszych biologicznych okazów na takiej przestrzeni mogą być na przykład mlecze polne i osty.

Kiedy dziecko zacznie chodzić, istnieje wiele czynności, które może ono wykonywać w odniesieniu do roślin. Zbierać liście leżące przy doniczkach, odkurzać szmatką liście kwiatów, zbierać i podawać świeże owoce i tak dalej. Dzieci w tym wieku uwielbiają proste układanie bukiecików czy zmywanie liści, gdyż cieszy je wszystko, co związane jest wodą, napełnianie wodą malutkiego wazonu czy położenie kwitnącego kwiatka na ozdobnej serwetce, aby ozdobić rodzinny posiłek.

Świetnym pomysłem na włączenie dziecka w prace na działce jest zapewnienie mu małych narzędzi ogrodowych i taczki, tak by dziecko mogło przewozić skoszoną trawę lub cokolwiek innego, co powinno być gdzieś przetransportowane. Jeśli nie posiadamy ogrodu, wtedy ważna jest nawet ta jedna jedyna doniczka z jednym kwiatkiem. Duża gliniana doniczka może właściwe służyć jako świetny całoroczny ogród dla rodziny, a jej rozmiar jest idealny, by dziecko mogło uczestniczyć w pracach ogrodowych od najmłodszych lat.

UWAGA: Upewnij się, że domowe i ogrodowe rośliny, które uprawiacie są bezpieczne dla dzieci.

Przepiękne zdjęcia roślin i kwiatów, czasami wielkie arcydzieła sztuki, mogą być powieszone na ścianie. Kiedy dziecko doświadcza natury w ten sposób możesz się zdziwić jak bardzo może być ono zainteresowane książkami ukazującymi naturę (poradnikami, albumami, katalogami roślin itp.).

Zwierzęta

Lepiej obserwować zwierzęta na wolności, niż w klatkach. Zawieś karmnik dla ptaków za oknem i pokaż dziecku jak siedzieć spokojnie, by ich nie przestraszyć.

Lornetka może sprawić, że dziecko poczuje się uczestnikiem ptasiego życia i pozwoli my przyglądać się ptakom z daleka. Przyglądanie się kijankom czy rozwijającym się kokonom jest całkowicie magicznym przeżyciem dla każdego dziecka. Daje mu możliwość obserwowania różnych osobników z bliska bez konieczności zabierania ich z naturalnego środowiska.

Ponieważ dzikie zwierzęta są dla dziecka mniej dostępne niż rośliny, proponujemy obserwowanie ptaków, owadów i innych zwierząt w naturze, a po takich doświadczeniach zapewnienie większej ilości modeli zwierząt, obrazków, zdjęć czy książek o nich – książek obrazkowych, pierwszych książek do czytania, czy katalogów zwierząt.

Zabawa modelami zwierząt i klockami była zawsze ulubionym zajęciem bez końca dla wszystkich dzieci. Upewnij się tylko, że modele te stworzone z bezpiecznej, a nie toksycznej, odmiany plastiku. Odkryliśmy, że europejskie firmy produkują plastikowe produkty, które są bezpieczne dla dzieci w tym wieku.

Opieramy się tutaj na naturalnej miłości i więzi dziecka z naturą oraz skłonności do dotykania, trzymania i opiekowania się różnymi naturalnymi okazami jak kamyki, muszle, nasiona, kwiaty i liście, owady, szczenięta – wszystkim, co posiada lub nie posiada w sobie życia.

Modele zwierząt i książki mogą wspomóc dziecko w odkrywaniu zwierząt niedostępnych w jego najbliższym otoczeniu i zwiększyć liczbę możliwych do nauczenia się nazw.

Poza tym otrzymujemy od dziecka kolejny prezent, kiedy zwalniamy tempo, podążamy za jego zainteresowaniami, uczymy się żyć chwilą, doceniać naturę wokół nas, znajdując czas na słuchanie, smakowanie, oglądanie, odczuwanie, kiedy uczymy się być wdzięcznymi.

———————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

CODZIENNE ŻYCIE

Dzisiaj świat staje się małą społecznością i nasze podejście wobec ludzi, którzy mają inny kolor skóry, język, jedzenie, tradycje jest bardziej istotne niż kiedykolwiek wcześniej. Nasze postawy zaczynają formować się w pierwszych latach życia, kiedy dziecko chłonie uczucia okazywane w domu czy społeczności.

Możemy wspierać zdrowe i pełne miłości wprowadzenie do kultur świata przez zapewnienie w domu i społeczności, kiedy to tylko możliwe, dostępu do różnorodnej muzyki, jedzenia, piosenek, ubrań, tradycji obchodzenia przeróżnych świąt, tańców, architektury, języków, środków transportu, narzędzi itd.

W wielkich miastach to zadanie jest ułatwione. Wystarczy pójść na spacer do centrum i można usłyszeć różne akcenty i języki, wąchać różne zapachy unoszące się z jedzenia, a czasami posłuchać piosenek i zobaczyć tańce. Ale nawet, jeśli mieszkamy na wsi możemy słuchać muzyki z płyt CD i gotować posiłki korzystając z różnych książek kucharskich. Poprzez taki prosty i niewymagający wstęp dzieci zaczną rozumieć, że wszyscy ludzie mają podobne potrzeby i doświadczenia. W tym wieku powtarzalność takich doświadczeń i możliwości rozmawiania na temat kultury mogą być wspierane przez książki obrazkowe.

Jest to czas “chłonącego umysłu”, wiek, w którym dziecko dosłownie staje się odbiciem otoczenia, czas by codziennie wprowadzać takie nowe doświadczenia, nie poprzez lekcje czy wykłady, ale doświadczalnie i zmysłowo. Używaj prawdziwych nazw produktów żywnościowych, piosenek, narzędzi, aby dziecko budowało bazę słów, która odpowiada jego doświadczeniom. Później starając się zrozumieć historię i kultury świata będzie ono korzystało z tych wczesnych wrażeń.

GLOBUS

A może pierwsze piłki mogą być globusami? Dzieci w grupach Montessori najbardziej lubią duże i małe miękkie globusowe piłki. Nie są one używane do formalnych lekcji, ale jedynie by ćwiczyć toczenie i rzucanie piłką. Kształty geograficznych właściwości kuli ziemskiej stają się znajome dla dzieci i czynią późniejszą naukę geografii jak powrót do czegoś, co już świetnie znają.

Pod koniec trzeciego roku życia warto mieć w domu prawdziwy globus i/lub mapę ścienną świata, aby dziecko mogło odwoływać się do różnych znajomych miejsc w namacalny i rzeczywisty sposób. Dziecko nie będzie rozumiało rozpiętości przestrzeni i odległości, ale będzie zainteresowane kolorami i kształtami oraz doczepianiem nazw miejsc: “Afryka”, “Śląsk”, “Wisła” itd.

W końcu prawdziwy globus lub mapa, zamiast w pokoju dziecka, powinny być umieszczone w przestrzeni domu, gdzie przebywa cała rodzina, co stanowi dla dziecka sygnał, że jest to ważny i używany przez całą rodzinę sprzęt.

———————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.