Niektóre zestawy klocków umożliwiają tworzenie prawdziwych budowli architektonicznych

Od wieków, na całym świecie dzieci uwielbiają klocki. W sposób szczególny sprzyjają one w prowadzeniu dziecka w długie okresy wzmożonej koncentracji, twórczości i zadowolenia. Mogą być one wykonane z prostych kamieni, glinianych cegiełek, kawałków gałęzi drzewa lub z polerowanego drewna. Najbardziej atrakcyjnym wydaje się fakt, że wyobraźnia dziecka może swobodnie tworzyć powiązania pomiędzy różnymi elementami i odkrywać je nieustannie. 

W ten sposób dziecko odkrywa wiele matematycznych i geometrycznych pojęć i zależności, a także praw fizyki, kiedy jego budowle walą się, bo są zbyt wysokie lub zbyt ciężkie. Dziecko może również rozwiązywać osobiste problemy poprzez tworzenie scen z użyciem klocków, modeli zwierząt i ludzi. Z naszego doświadczenia wynika, że poza zaangażowaniem w prawdziwą pracę rodziny, zabawa klockami jest jednym z najważniejszych zajęć dla małego dziecka.

Puzzle

Długie godziny spędzane na układaniu puzzli służą również poznawaniu przez dziecko różnych ciekawych tematów. Wszystko zależy od tego, jakie puzzle wybierzemy.

Puzzle dają dziecku możliwość ćwiczenia umiejętności rozpoznawania różnic za pomocą wzroku i dotyku. Dzieje się to, kiedy dziecko odkrywa, w jaki sposób różne elementy pasują do siebie i tworzą całość. Pokazują one dziecku, że praca/zabawa są nie tylko otwarte na ich twórczość, ale również mogą mieć przepiękną i logiczna strukturę. Puzzle w prosty sposób uczą dziecko rozpoczynania i kończenia czynności oraz satysfakcji z wykonania zadania. Pierwszymy puzzlami dla dziecka są jedno-, dwu-, trzyelementowe puzzle z uchwytem, (które znaleźć możecie w naszym katalogu The Joyful Child, Michael Olaf’s Essential Montessori for Birth to Three), następnie wieloelementowe puzzle z uchwytem, proste kilkuelementowe drewniane puzzle/układanki, następnie puzzle w kształcie kostki, gdzie każda ściana przedstawia jakiś obrazek i najbardziej popularne kartonowe puzzle/układanki. 

W ten sam sposób, w jaki dziecko jest chętne, by poznać, jak działają narzędzia kuchenne, ogrodowe, czy w jaki sposób grać na instrumencie, pragnie ono poznać dokładny sposób używania puzzli. Oddawalibyśmy złą przysługę dziecku pozwalając mu na przykład na używanie czegokolwiek – klocków, gitary, czy miksera kuchennego – jako młotka. Nie hamujemy w ten sposób kreatywności dziecka, ale wręcz przeciwinie – wspieramy ją!

Zabawa zabawkami o otwartej strukturze, takimi jak lalki, klocki czy materiały plastyczne, jest nieskończenie bogatsza, jeśli dziecko wie dokładnie, jak obchodzić się z daną zabawką lub przedmiotem. Poprzez użycie odpowiednich materiałów, dziecko uczy się myśleć, koncentrować, podążać za swoim pomysłem, wykonywać pewien określony cykl czynności i rozwiązywać problemy. Uczy się ono również kontrolować za pomocą własnej woli swoje ciało, a w szczególności ręce, a poprzez to rozwija wewnętrzną dyscyplinę. Jest to podstawą twórczości każdego profesjonalnego artysty czy kompozytora, a także twórczości dziecka w każdym wieku.

Drewniane bierki czy inne gry, które wymagają współpracy, aby dobrnąć do końca uczą logicznego myślenia i pomagania sobie nawzajem, aby osiągnąć wymierzony cel.

Gry

Gry umysłowe takie jak szachy zawsze budzą w dzieciach fascynację. Nasze dzieci i wnuki, w bardzo młodym wieku uwielbiały poznawać nazwy figur oraz sposoby, w jaki każda z nich może się poruszać. Brak było tam rywalizacji, za to widać było wiele radości z poruszania tych niewielkich figur i próby zapamiętania, co która może zrobić.

Gry polegające na współpracy uczą dzieci pracować wspólnie, pomagać sobie, brać pod uwagę dobro innych, jak i swoje. Chroni to przed zaszczepieniem rywalizacji i żądzy wygrywania. Zabawy, w których się ze sobą konkuruje powodują, że zawodnicy czują się odizolowani jedni od drugich lub pozostawieni sami sobie. Może to doprowadzić do ciężkich przeżyć i kłótni. Dorosły może pomóc dziecku wykorzystać różne zabawki i gry, by stworzyć zabawy oparte na współpracy. W otoczeniu, w którym dzieci pracują i bawią się indywidualnie lub współpracują ze sobą, uczą się one najbardziej wartościowej formy uspołecznienia – pomagania sobie nawzajem. W naszym odczuciu jest to uspołecznienie w prawdziwym tego słowa znaczeniu, które przygotowuje do pozytywnej interakcji z innymi przez całe życie.

Wprowadzenie do dalszego studiowania różnych dziedzin życia

Na kolejnych stronach znajdziecie pomysły na wprowadzenie dziecka w świat. Stąd nazwa katalogu: Dziecko Świata. Nie mamy na celu naciskania na dziecko i zmuszania go do czegokolwiek, ale silnie wierzymy, że zapewnienie otoczenia bogatego we wszystkie dziedziny życia daje dziecku szansę na wybór, dzięki jego własnej intuicji, czego gotowe jest się nauczyć. Małe dzieci wykazują niezwykłe zainteresowanie bardzo szerokim wachlarzem przedmiotów.

Puzzle, dzięki którym dziecko poznaje etapy rozwoju motyla

Bogate otoczenie, pełne interesujących zadań i czynności z zakresu muzyki, sztuki, historii, matematyki i tak dalej, inspiruje i zaciekawia, budzi głębokie zainteresowania oraz pogłębia doświadczenie dziecka.

Obserwacja dzieci w domach i szkołach z bogatym otoczeniem pokazała nam, aby raczej skupić się na przygotowaniu takiego otoczenia od początku, niż starać się ‘uczyć’ dziecko. Pozwala to dziecku wybierać i uczyć się samodzielnie. Wyzwaniem dla dorosłego jest upewnienie się, że przygotowane przez niego otoczenie oferuje wszystkie potrzebne elementy, by wzbudzić zainteresowanie dziecka i zachęcić go do aktywności.

Zamiast polegać na udzielaniu słownych lekcji dawanych przez dorosłego, telewizję, komputer (czy inny rodzaj pasywnego nauczania) zapewniamy dziecku prawdziwy świat aktywności, z których będzie się ono naprawdę uczyć i pamiętać, czego się nauczyło. Poprzez planowanie, możemy stworzyć otoczenie bogate w eksperymenty, gry, materiały oraz książki, z których dziecko może korzystać, kiedy pojawi się zainteresowanie, a które zapewniają wartościowe doświadczenia zarówno dla rąk, jak i dla umysłu pracujących razem dla osiągnięcia ciekawego celu.

——————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Dziecko może rozwijać się jedynie poprzez doświadczenie w swoim otoczeniu. Takie doświadczenie nazywamy pracą.- Dr Maria Montessori

Ćwiczenie równowagi w chodzeniu jest ulubionym zadaniem dla dzieci w tym wieku i bardzo ważnym dla ich prawidłowego rozwoju

Pierwsze sześć lat

Wiedza o tym, że pierwsze sześć lat życia to najważniejszy okres w kształtowaniu osobości człowieka jest dziś powszechnie przyjęta. W tym okresie dziecko staje się całkowicie członkiem kultury i rodziny, w której żyje, chłonąc jej język, nastawienie do świata, obyczaje, wartości. Dziecko, które spędza swoje pierwsze sześć lat życia w otoczeniu pełnym miłości i wsparcia, uczy się kochać siebie oraz czuje się w tym świecie bezpiecznie. Dziecko, które doświadczyło radości z wkładu, jaki wnosi ono w swoją rodzinę czy grupę, uczy się kochać podejmując wysiłek, i czuje się potrzebne.

Każde dziecko, z natury, chce ciągle uczyć się i wzrastać do granic swoich możliwości. Podczas pierwszych sześciu lat czyni to ono naśladując tych, którzy żyją wokół niego. Aby wspierać tę potrzebę ciągłego rozwoju musimy odpowiednio przygotować otoczenie zarówno fizycznie, jak i społecznie, zapewniając narzędzia, za pomocą których dziecko będzie mogło pracować tworząc własną osobowość. Musimy również uważnie dostrzegać pierwsze przebłyski koncentracji i zejść z drogi, by podążać za dzieckiem, które zaczyna odkrywać własną ścieżkę.

Uczenie się rozbierania, a następnie ubierania jest dla dziecka ważna pracą, która wymaga praktyki

Uczestnictwo w życiu rodzinnym

Tradycyjne czynności domowe wykonywane przez członków każdej rodziny nazywane są w Montessori czynnościami praktycznego życia. Jest to jedna z najważniejszych dziedzin przygotowujących dziecko do życia. Czynności praktycznego życia podzielone zostały na trzy kategorie, i postrzeganie życia dziecka w ten sposób pomaga wypracować równowagę w kwestii umiejętności, które dziecko powinno doskonalić. To, co znajduje się w każdej kategorii zależy od kultury, w jakiej żyjemy i może zawierać, ale niekoniecznie ogranicza się do takich czynności jak:

1. Dbałość o otoczenie – zmywanie, zamiatanie, polerowanie, wieszanie prania, pranie, roboty ogrodowe, odkładanie zabawek
2. Dbałość o osobę – mycie się i kąpanie, ubieranie się, mycie zębów
3. Wdzięk i dobre maniery – uważne chodzenie, noszenie rzeczy, ciche otwieranie i zamykanie drzwi, zasuwanie krzesła po odejściu od stołu, częstowanie kogoś, mówienie ‘proszę’ i ‘dziękuję’ i tak dalej.

Właśnie poprzez ćwiczenie tak pozornie przyziemnych czynności jak ubieranie się, zamiatanie, przygotowywanie i podawanie posiłków, naprawianie czy budowanie – prac, które dziecko obserwuje codziennie, uczy się ono wykorzystywać swoje ciało i umysł, by osiągnąć jakiś cel, uczy się koncentrować, kończyć dane zadanie wykonująć po kolei wszystkie potrzebne ruchy, a ponad wszystko ma swój własny wkład w życie swej rodziny czy grupy.

Czynności praktycznego życia zapewniają lepsze podłoże dla rozwoju fizycznego, psychicznego oraz społecznego oraz uczą takiej postawy w pracy, która prowadzi do sukcesu w późniejszych życiu naukowym i zawodowym.

Czynności praktycznego życia wspomagają rozwój koordynacji oko-ręka, kontroli nad dużymi i małymi mięśniami, zdolność panowania nad własnymi ruchami w czasie chodzenia i przenoszenia rzeczy oraz znajomość dobrych manier. Są to czynności, które skupiają uwagę dziecka na jego własnym rozwoju i otwierają mu drogę do prawdziwej pracy. Uczą patrzeć w oczy osobie, z którą się rozmawia, słuchać uważnie, przyjmować postawę troski o innych poprzez dobre maniery, uzdalniają dziecko, by było chętnie przyjmowane w swojej społeczności, by było szczęśliwe i czyniło szczęśliwymi innych.

Ścieranie tego, co pozostało po zakończeniu innej pracy daje dziecku satysfakcję

Od zarania dziejów, dzieci wykazują szczególne zainteresowanie w codziennych czynnościach domowych poprzez udawane (symulowane w formie zabawy) gotowanie czy sprzątanie. Jednym z centralnych odkryć Dr Marii Montessori było zauważenie, że jeśli damy dzieciom taką szansę, dzieci najczęściej wybiorą prawdziwą pracę, a nie udawanie.

Zezwalanie dziecku na uczestniczenie w pracach, które obserwuje ono każdego dnia jest wyrazem wielkiego szacunku i wiary w niego. Pomaga mu to czuć się ważnym dla siebie samego i dla tych, których spotyka na swej drodze. Jest potrzebny.

Aby jeszcze bardziej podkreślić znaczenie takiego podejścia do dziecka zauważmy tę różnicę w traktowaniu obcego, na przykład gościa na obiedzie, któremu się usługuje, i na którego się czeka, a przyjaciela, którego zapraszamy do kuchni, by z nim rozmawiać i śmiać się podczas, gdy razem przygotowujemy posiłek. Dzieci nie chcą być gościem. One chcą byśmy pomogli im zrobić to samodzielnie.

Cel dziecka

Przyczyna, dla której nasze dziecko podejmuje się różnych prac i sposób, w jaki to czyni są zupełnie różne od naszych. Dorośli zwykle dążą do tego, by wykonać pracę w sposób najbardziej wydajny i jak najszybciej i wykonują coś w krótkim czasie albo omijają wszystko, co nazywa się pracą. Dziecko pracuje, by doskonalić siebie w wykonywaniu danej czynności, by stać się w niej ‘ekspertem’. Może ono zmywać stolik codziennie przez długie tygodnie, a następnie przerzucić swoją uwagę na zupełnie nowe zadanie, by je opanować. Nie powinniśmy więc postrzegać takiego zachowania dziecka, jako niekonsekwencję czy lenistwo (‘zmywał stolik, a teraz już tego nie robi’), ale raczej jako narastające doskonalenie kolejnych czynności. Celem dziecka jest nie tyle zakończenie danego zadania, ile konstruowanie siebie.

Czynności praktycznego życia mogą być swobodnie uznane za najważniejszą dziedzinę pracy dziecka w klasie Montessori dla dzieci w wieku od 3-6 lat. Poprzez te czynności dziecko uczy się podejmowania inteligentnych wyborów, staje się fizycznie i umysłowo samodzielne i odpowiedzialne. Uczy się koncentrować, kontrolować mięśnie, poruszać się i działać z uwagą, analizować poszczególne kroki danej czynności i zakończyć je. Kładzie to silne fundamenty pod fizyczną i umysłową pracę we wszystkich dziedzinach ludzkiego życia, nie tylko we wczesnym dzieciństwie, ale na każdym etapie życia.

Przykłady materiałów, które mogą służyć dziecku w jego pracy: prosta równoważnia, fartuszek, drewniana rozkładana suszarka na pranie, drewniana przewlekanka z narysowanymi narzędziami

——————–
Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Jan ze skupieniem ogląda nową zabawkę

Na początku swej kariery edukacyjnej Dr Maria Montessori wielokrotnie zaskoczona była tym, co pokazywały jej dzieci w pierwszym Casa dei Bambini w biednej dzielnicy Rzymu. Zastanawiała się czasem, czy ich osiągnięcia to nie ‘praca aniołów’. Mówiła do siebie:

Tym razem nie uwierzę. Poczekam do następnego razu i może wtedy uwierzę. The Secret of Childhood (Tajemnica Dzieciństwa)

Po ponad 40 latach swojej pracy, szerząc swoje odkrycia na całym świecie, Montessori powiedziała:

Normalizacja jest podstawowym i najważniejszym rezultatem naszej pracy – The Absorbent Mind (Chłonący Umysł)

Termin ‘NORMALIZACJA’ został zapożyczony z antropologii i oznacza “stawanie się pełnowartościowym członkiem społeczeństwa” (Dr Rita Shaefer Zener). Dr Maria Montessori użyła słowa normalizacja, by opisać wyjątkowy proces, który zaobserwowała ona w rozwoju dzieci. Nie jest to proces, który przechodzi jakaś garstka dzieci, ale opisuje on właściwości, które są ‘normalne’ dla wszystkie dzieci, kiedy ich potrzeby rozwojowe są odpowiednio zaspokajane. Dr Montessori widziała znormalizowane dzieci, jako nowy stopień naszego społeczeństwa.

W jaki sposób objawia się normalizacja

Normalizacja opisuje proces, jaki pojawia się codziennie w placówkach Montessori na całym świecie, kiedy małe dzieci, (które zwykle nie potrafią się długo skupić) uczą się skupiać uwagę i koncentrować przez coraz dłuższy okres, a jednocześnie odnajdują radość i satysfakcję z pracy, którą wykonują. Normalizacja prowadzi do budowania charakteru i formowania się osobowości dziecka.

Odbywa się to dzięki cyklowi składającemu się z trzech kroków:

1. Przygotowanie do jakiejś czynności, które wymaga zgromadzenia potrzebnych materiałów, aby tę czynność wykonać. Ruch i przemyślenie działania potrzebne w przygotowaniu zwracają uwagę dziecka i rozpoczynają czas skupienia się nad pracą.
2. Sama czynność, która w taki sposób pochłania dziecko, że osiąga ono głęboki poziom koncentracji. Jest to krok, który wszyscy nauczyciele i rodzice uważają za niezwykle ważny w educkacji.
3. Odpoczynek, który charakteryzuje się ogólnym poczuciem satysfakcji i spełnienia. Uważa się, że w tym momencie przebiega jakiś proces wewnętrznej integracji dziecka. W ostatnim kroku dziecko zwykle odkłada materiały z powrotem na półkę, często rozmawiając w tym czasie z kolegą i widać w nim radość i satysfację.

Dr Maria Montessori wierzyła, że jeśli dziecko przebywa w odpowiednio przygotowanym otoczeniu, to nauczy się ono żyć w harmonii z tym, co je otacza.
Proces normalizacji objawia się, kiedy dzieci mają zapewnione odpowiednie otoczenie. Otoczenie, które jest uporządkowane, piękne, z materiałami budzącymi zainteresowanie dziecka, z zapewnionym czasem i przestrzenią do samodzielnej i niezakłóconej pracy, w której dziecko może swobodnie wybierać czynność, nad którą chce pracować. W takim otoczeniu dziecko może wykorzystać swoją naturalną energię i rozwijać się normalnie. Obowiązkiem nauczyciela czy rodzica jest przygotowanie takiego otoczenia.

Właściwości normalizacji

Dr Maria Montessori wyróżniła cztery cechy, które pokazują, że proces normalizacji się pojawił:

• Zamiłowanie do pracy
  

  Pierwszą z cech procesu normalizacji jest zamiłowanie do pracy. Oznacza to, że dziecko potrafi samodzielnie wybrać pracę oraz znajduje w niej radość i spokój – The Absorbent Mind, strona 202

• Koncentracja
  

  Aby wspomóc taki rozwój, nie wystarczy zapewnienie przypadkowych obiektów, ale my (nauczyciele, rodzice) musimy zorganizować świat zgodnie ze zmieniającym się zainteresowaniem dziecka – The Absorbent Mind, strona 206

  Aby dziecko w odpowiedni sposób mogło wykorzystywać swoją twórczą energię i zaczęło się koncentrować musi mieć ono w swoim otoczeniu przedmioty, które odpowiadają jego teraźniejszemu stopniowi rozwoju i zainteresowaniom. To wymaga nieustannej obserwacji i odpowiedzi na to, co obserwujemy.

• Samodyscyplina
  

  Moment w którym koncentracja stanie się trwała … oznacza początek kolejnej fazy w formowaniu charakteru dziecka … Jest to zdolność skończenia pracy, którą rozpoczęło. Dzieci w naszych placówkach wybierają swobodnie swoje zadania i wyraźnie wykazują takie zdolności. Ćwiczą to codziennie przez wiele lat – The Absorbent Mind, strona 217

• Towarzyskość
  

  Każdy przedmiot istnieje tylko w jednym egzemplarzu, i jeśli jest on w użyciu, kiedy jakieś inne dziecko chce z nim pracować, to – jeśli jest ono znormalizowane – poczeka na niego, aż będzie on dostępny. Z takie podejścia rodzą się bardzo ważne cechy społeczne. Dziecko zaczyna rozumieć, że musi ono szanować pracę innych, nie dlatego, że ktoś mu powiedział, że musi, ale ponieważ taka jest rzeczywistość, której doświadcza ono codziennie. – The Absorbent Mind, strona 223

Podsumowujące ten artykuł, chcielibyśmy przytoczyć jeszcze jeden cytat:

Tylko ‘znormalizowane’ dzieci, wspierane przez odpowiednie otoczenie, pokazują w kolejnych fazach rozwoju te wspaniałe cechy, o których tu piszemy: spontaniczną dyscyplinę, nieprzerwaną i radosną pracę, poczucie społecznej pomocy i zrozumienia dla innych … Interesujące zadanie, samodzielnie wybrane, które ma tę zdolność, by wprowadzać koncentrację, a nie zmęczenie, wspiera dziecięcą energię i możliwości oraz prowadzi go do samodoskonalenia się … Można pokusić się o stwierdzenie, że te dzieci wykonują pewnego rodzaju duchowe ćwiczenia, znajdując drogę do samodoskonalenia się i wznoszenia się na wewnętrzene wyżyny swojej duszy. – Maria Montessori, The Absorbent Mind

Wspierać życie, zostawiając je jednak w swobodzie, by samo się rozwinęło.
To jest właśnie podstawowe zadanie nauczyciela. – Dr Maria Montessori

WYBÓR ZABAWEK

Kiedy wybieracie zabawkę dla dziecka wyobraźcie sobie, co ono będzie z nią robiło. Czy będzie ona zachęcała do działania, które ma jakiś cel? Podejmowanie decyzji? Wyobrażanie sobie? Jak długo moje dziecko będzie bawiło się tą zabawką? Czy będzie ona zachęcała moje dziecko do odkrywania, spędzania razem z tą zabawką czasu? Jest wiele pięknych drewnianych czy materiałowych zabawek dostępnych dla dzieci, ale bardzo często brakuje zabawek, które pozwalałyby dziecku osiągnąć jakiś cel. Zabawki, dzięki którym dziecko podczas pracy z nimi osiąga jakiś cel wzmacniają jego wyobraźnię.

Wyobraźnia jest wspaniałym narzędziem człowieka, ale nie może ona zostać stworzona samoczynnie (z niczego). Kreatywna wyobraźnia ma swoje źródło i jest bezpośrednio związana z doświadczeniami zmysłowymi w rzeczywistym świecie. Bogata wyobraźnia uzdalnia do znalezienia rozwiązania (np. ułożenia puzzli) i pracy skierowanej na osiągniecie celu. Im więcej dziecko posiada doświadczeń w pracy z prawdziwymi zadaniami, które mają jakiś cel, tym bardziej jego wyobraźnia staje się użyteczna, twórcza i efektywna.

Wybraliśmy lub stworzyliśmy różnorodne zabawki, które dają szeroki wachlarz osiągnięć. Wiele z nich ma swój początek i koniec, kiedy zadanie, jakie stawiała dziecku zabawka do rozwiązania zostanie osiągnięte. Na przykład, jeśli dziecko włoży wszystkie płyty CD do pudełka na płyty CD to zadanie zostanie przez niego osiągnięte, będzie ono czuło wielką satysfakcję i chęć na powtórzenie tego zadania od początku.

Koordynacja pomiędzy okiem i rękami rozwija się, kiedy staje się oczywiste, jak działa zabawka, na przykład kostka ma być wkładana do kwadratowej dziury, a kulka do okrągłej.
Nie jest łatwą rzeczą dla dziecka skoordynować swoje mięśnie z tym, co widzą oczy. Dlatego też takie zadania pomagają dziecku rozwijać jego koordynację i koncentrację. Wszystko to powinno być brane pod uwagę podczas wybierania zabawek dla dziecka na odpowiednim poziomie jego rozwoju.

Używanie drewnianych zabawek zamiast plastikowych pomaga dziecku doświadczać naturalnego świata, kolorów drzewa, jego cieni i słojów oraz różnej wagi, rozmiarów i gęstości. Dobra jakość tych zabawek uczy dziecko szacunku dla własnych zabawek i daję mu poczucie własnej wartości. Piękno i trwałość jest bardzo ważna dla dziecka w każdym wieku, gdyż wpływają one na jego gust, który formuje się w tym czasie.

Ludzie, którzy we wczesnym dzieciństwie uczą się doceniać otaczające ich piękno potrafią z większą łatwością stworzyć piękny dom oraz piękny świat, kiedy już dorosną.

ORGANIZACJA I ROTACJA ZABAWEK

Zabawki powinny być trzymane nie tylko w pokoju dziecka, ale tam gdzie żyje cała rodzina. Nie polecamy tradycyjnych dużych pudełek na zabawki, w których małe części mogą się zagubić, a zabawki jest trudno odnaleźć.

Zabawki trzymamy zawsze w tym samym miejscu na półkach. Porządek w środowisku dziecka daje mu poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do niego. Pudełka, tacki, małe pudełka schludnie ułożone na niskich półkach mogą okazać się bardzo pomocne w stworzeniu takiego porządku.

Obserwuj, którą zabawką twoje dziecko najbardziej lubi się bawić, a o których szybko zapomina i rzuca w kąt. Trzymaj tylko te zabawki w dostępnym miejscu dla dziecka w schludny i niezatłoczony sposób schowane w pudełkach lub na szafce.

NAUKA ODKŁADANIA ZABAWEK NA SWOJE MIEJCE

Systematyczne ograniczanie ilości zabawek, które dziecko ma w swoim zasięgu oraz uporządkowanie zabawek w taki sposób, że dziecko wie gdzie zawsze leżą dane zabawki pomaga nauczyć dziecko odkładania zabawek na swoje miejsce. Jednak najlepszym sposobem na nauczenie dziecka porządku jest przykład innych, którzy dbają o otoczenie i porządek. Jeśli dorosły starannie i nieustannie odkłada puzzle albo zabawki z powrotem na półkę i z radością prezentuje mu jak to robić to dziecko również po niedługim czasie obserwacji zacznie go naśladować. Czasem “odkładanie” zabawek do pudełek jest najprzyjemniejszą częścią zabawy w tym wieku. W szkole Montessori niemowlęta uczą się odkładania dużo łatwiej niż
w domu, ponieważ nauczyciele pokazują im systematycznie jak to robić po każdej zabawie. Jeśli nauczyciel odkłada zabawki starannie, powoli tak, aby dziecko mogło zauważyć jego pracę to zachęca tym dziecko do naśladowania. Taki sposób nauki sprawi, iż dziecko w naturalny sposób będzie chciało nauczyć się odkładania zabawek tak jak chce nauczyć się każdej innej rzeczy, którą dorosły wykonuje.

O wiele łatwiej wpoić dziecku zwyczaj odkładania zabawek, jeśli wiadomo gdzie zabawka powinna leżeć na szafce, kiedy każda z zabawek ma na tej szafce swóje miejsce. Trudniej jest nauczyć odkładania przez dziecko zabawek na swoje miejsce, jeśli bawi się ono wszystkimi zabawkami na raz, a wszystkie półki zostają puste. Dlatego dobrym rozwiązaniem jest nauczenie dziecka odkładania zabawki zawsze przed sięgnięciem po kolejną – najłatwiej dorosły może tego nauczyć również poprzez systematyczne pokazywanie dziecku jak to robić. Z czasem ono samo zacznie go naśladować. Rodzic zamiast myśleć o odkładaniu zabawek jako o wstrętnym obowiązku może uczyć dziecko odkładania zabawek poprzez zabawę, w której dziecko uczestniczy.

SZACUNEK DLA KONCENTRACJI

Jedną z najważniejszych rzeczy, jaką możemy zrobić dla naszego dziecka jest uszanowanie jego koncentracji. Jeśli dziecko jest zaangażowane w coś bezpiecznego i celowego (w działanie, które wymaga od niego umysłowego i fizycznego wysiłku – nie oglądania telewizji!) to powinniśmy to docenić, chronić i respektować wykonywaną przez niego pracę.

Koncentracja jest najbardziej niezbędna w rozwoju dziecka. Dzięki niej dziecko kształtuje swój charakter i społeczne zachowanie. Pochwała, pomoc czy nawet spojrzenie może wystarczyć, aby przerwać dziecku jego skupienie i zepsuć jego działanie. To może wydawać się niezrozumiałe, ale może się to stać nawet wtedy, kiedy dziecko jest świadome tego, że jest obserwowane. Co więcej, bardzo często dzieje się tak, że po tym jak ktoś sprawdził jak nam idzie, zobaczył, co robimy nie potrafimy dalej wykonywać naszego zadania.

Umiejętność nie przeszkadzania dziecku w trakcie jego działania nauczyciel i rodzic nabywa wraz z praktyką, tak jak wszystko inne, ale nie jest to łatwe zadanie. Jaką radę możemy dać naszym mamom? Ich dzieci powinny pracować nad czymś interesującym: nie powinniśmy im niepotrzebnie pomagać, przeszkadzać w trakcie wykonywania jakiejś inteligentnej pracy. – Dr Maria Montessori

—————————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.