Starszy brat pomaga młodszemu wydmuchać nos

Nigdy nie uczę swoich uczniów;
Próbuję im tylko wprowadzić warunki,
w których mogą się uczyć. – Albert Einstein

“Materiały Montessori”

Od momentu kiedy ludzie zaczęli przychodzić do sklepu Michaela Olafa, ponieważ byli zainteresowani “Materiałami Montessori” przygotowaliśmy przegląd dwóch kategorii tych materiałów.

Materiały dydaktyczne: Są to materiały opracowane przez Marię Montessori i wykorzystywane w szkole. Należą do nich między innymi materiały do kształcenia zmysłów (kolorowe tabliczki, różowa wieża, cylindry do osadzania itd.), materiały matematyczne (kolorowe pręciki, kostka dwumianowa itd.), materiały językowe czy materiały do edukacji kosmicznej. Produkowane są one przez certyfikowanych lub niecertyfikowanych producentów na całym świecie. Były one testowane i sprawdzają się w pracy w szkole przez ostatnie 100 lat.

Materiały te nie są zbyt użyteczne w domu, ponieważ praca z nimi powinna odbywać się pod okiem nauczyciela, który zna ich wykorzystanie tak, aby odpowiedzieć na potrzeby rozwojowe dziecka.

Materiały z katalogu Dziecko Świata są przewidziane do pracy w domu i nie wymagają specjalnych nauczycielskich kwalifikacji.

Materiały ‘wyszperane’ bądź wykonane przez dorosłego: Podczas szkolenia nauczyciel uczy się analizować kulturę danego regionu w celu znalezienia lokalnych materiałów lub stworzenia materiałów dla klasy. Uczy się jak znaleźć najlepsze lokalne książki, tacki, narzędzia do sprzątania itd. Materiały te mają ułatwić dziecku dostrzeżenie szczególnego piękna i życia codziennego w miejscu, w którym mieszka. Tworzą one piękne i niepowtarzalne otoczenie zamiast przesyconego ilością nudnego widoku.

Rodzice  mogą zastosować podobną zasadę w swoim domu, przygotowując otoczenie do nauki odpowiadające potrzebom całej rodziny. W katalogach Michaela Olafa oferujemy przykłady wysokiej jakości rzeczy, które można wykorzystywać w domu i w szkole. Największą pomoc jaką firma Michaeal Olaf ofiarowała rodzicom i nauczycielom było odnalezienie bogatych kulturowo książek, materiałów do szkoły i do domu odpowiadających różnym dziedzinom: muzyka, sztuka, historia, geografia, fizyka, biologia.  Znani jesteśmy również dzięki jakości mebli, zabawek, gier, puzzli, materiałów do praktycznego życia i książek.  Wszystko co oferujemy jest przyjazne i użyteczne dla rodziców  w domu oraz wykorzystywane w programie metody Montessori w szkołach.

Efekt Supermarketu: Wielu rodziców czuje się przymuszonych do zakupu większej ilości materiałów niż potrzeba.  Jest to nie tylko strata pieniędzy lecz również szkodliwa ingerencja w rozwój dziecka. W klasach Montessori, gdzie jedynymi materiałami do pracy są materiały zaprezentowane przez nauczyciela dzieci są szczęśliwe, skoncentrowane i potrafią dłużej skupić się nad wykonywanym przez siebie zadaniu. Osiągają również najlepsze wyniki. Podobnie jest w domach, gdzie dzieci pracują wedle metody Montessori. Mniej znaczy lepiej. W katalogu Michaela Olafa zrezygnowaliśmy z  przeglądu wielu książek i materiałów chociaż były one dostępne na przecenie w innych dobrze znanych katalogach. Naszym celem jest stworzenie standardu jakości i zaprezentowanie przeglądu  najlepszego, najspokojniejszego i najpiękniejszego nauczania oraz otoczenia dla dzieci.

Rodzice/nauczyciele

W naszym codziennym życiu stale uczymy nasze dzieci poprzez nasze własne słowa, myśli i zachowanie. Edukacja jest czasami wąsko definiowana jako nauka matematyki, języka, nauk ścisłych, sztuki. Najważniejsze z przedmiotów jakie powinniśmy wspierać to: jak być szczęśliwym, jak być wyrozumiałym przyjacielem, jak wyrażać naszą troskę poprzez myśli i dobre maniery, jak identyfikować problem i ciężko pracować, żeby go rozwiązać, wiedzieć jak stać się szczęśliwym. To nie tylko fakty, ale musimy pomóc naszym dzieciom rozwijać miłość do nauki, zdolność do podejmowania inteligentnych i odpowiedzialnych wyborów, umiejętność koncentracji i skupienia oraz poświęcenia się w celu wykonania zadania dla własnej, a nie czyjejś satysfakcji.

Koncentracja/ Skupienie

Wielkim okryciem doktor Marii Montessori był fakt, że dziecko po okresie głębokiej koncentracji i kontemplacji na zadaniu jest bardzo szczęśliwe i chętne do pomocy innym. Prawdopodobnie zależność ta występuje u dorosłych, którzy codziennie starają się znaleźć czas na modlitwę lub medytację. Postrzegamy ich jako osoby szczęśliwe, bardziej spokojne i w pewien sposób lepsze od ludzi, którzy w pośpiechu przechodzą z jednego zadania w kolejne. Żadne lekcje czy książki na temat moralności, nagrody czy odznaczenia, które mają zewnętrzny wpływ na nasze szczęście nigdy nie dawały takiego dobrego efektu jak dobry sen w nocy lub długa skoncentrowana praca lub kontemplacja, podczas której umysł może przetworzyć to, co wydarzyło się w ciągu dnia, rozwiązać problemy na głębszym poziomie i stać się szczęśliwym. Najważniejsza rada dla rodziców i nauczycieli, jaką możemy zaoferować to: Nieustannie szukajcie tych momentów koncentracji i kontemplacji u waszych dzieci i starajcie się ich nie przerywać.

Instynkt Dziecka

Instynkt dziecka popycha go do okrywania i absorbowania środowiska w celu tworzenia własnej osobowości. Możemy zadbać o to, by umożliwić dziecku jak najwięcej motywów do odkrywania. Możemy stworzyć cudowne środowisko, uczyć się obserwować i interpretować zachowanie naszego dziecka, aby potrafić rozpoznawać jego potrzeby i usunąć się w cień, gdy nie jesteśmy potrzebni!

Świeże spojrzenie

Jedną z najważniejszych umiejętności do zdobycia dla dorosłego to zdolność spojrzenia na każde dziecko jako na nową osobę każdego dnia. Przymknijmy oczy na przeszłość i starajmy się widzieć jego potencjał do rozwoju. To również najlepsza droga patrzenia na siebie.  Dorosły wiele musi wymagać od siebie, aby odkryć i odpowiedzieć na wszystkie potrzeby dziecka. Dlatego też wierzymy, że pewien czas, prawdopodobnie na początku dnia, powinien on poświęcić na psychiczne przygotowanie się do tej pracy. Może to uczynić na wiele sposobów: poprzez modlitwę, medytację, spacer.  Dzięki temu weźmie głęboki oddech i będzie potrafił zmierzyć się z kolejnym dniem z poczuciem świeżości i życia teraźniejszością. Jeśli będziemy zrównoważeni, nasze interakcje z dziećmi będą bardziej przyjemne. Jesteśmy rodzicami, dziadkami, nauczycielami, przyjaciółmi lub adwokatami dzieci, ponieważ troszczymy się o innych. Niezależnie od tego jak bardzo staramy się być doskonali, musimy nauczyć się nie marnować czasu na rozmyślania typu ‘gdybym tylko wiedział wcześniej’. Musimy uczyć się śmiać, pozbierać do kupy i zaczynać od nowa. Mamy nadzieje, że Dziecko Świata  jest pomocne w nauce radowania się z roli rodzica czy nauczyciela. Będziemy kontynuować dzielenie się tym, czego nauczyliśmy się o dzieciach, rodzinach, nauczaniu i życiu.

0-6 lat,  Chłonący Umysł

W tym wieku dzieci absorbują całościowo otaczający je świat. Modelując zachowania dzieci, nie ma sytuacji, w której będziemy zbyt mili, uprzejmi, okażemy zbyt dużo szacunku – zawsze możemy okazać więcej. Gdy nasze dzieci oddajemy w opiekę, musimy oczekiwać od innych dorosłych, mających wpływ na nasze potomstwo, najwyższych standardów.

Otoczenie dla dzieci w wieku 3-6 nazywa się Casa dei Bambini (Dom Dziecięcy), ponieważ zdecydowanie różni się ono od tradycyjnego przedszkola. Aby wyobrazić sobie tę różnicę pomyślcie o tym jak przyjmujecie swoich przyjaciół w swoim własnym zapraszającym, wygodnym i przyjemnym domu. Czy swoim gościom we własnym domu narzucilibyście siedzenie cicho w  rzędzie, położenie rąk na stoliku i zamknięcie ust? Czy raczej witając każdego gościa indywidualnie zapraszalibyście go do tego, aby czuł się w waszym domu swobodnie. Ponadto oferowalibyście swoim gościom specjalnie przygotowane interesujące zajęcia, pewnie jedzenie? Czy wyznaczalibyście w swoim domu rzędy krzeseł i stołów naklejając karteczki, gdzie każdy powinien usiąść? Czy raczej zaaranżowalibyście wnętrze domu w obrazy, wygodne krzesła, kwiaty i ciepłą muzykę? Jeśli pojawiłby się u  was gość, skrajnie wykończony to czy nakłanialibyście go do pracy? A może raczej porozmawialibyście z nim prywatnie i zaoferowalibyście jakieś relaksujące zajęcie? Czy gdy wasi goście siedzą wygodnie i dobrze się bawią, to czy przerywalibyście im i wymagali, aby podeszli i usiedli w koło, ponieważ macie im coś do pokazania, coś bardziej interesującego niż każde zajęcie, jakie mogliby oni w tym czasie wykonywać? Co w przypadku, gdy wasz gość jest zmęczony lub głodny, bądź też głęboko pochłonięty jakimś innym zajęciem. Dzieci w wieku 0-6  lat są zapraszane do wykonywania pewnych zadań, ale nigdy nie wymagamy od nich udziału. Są tylko dwie reguły w klasach dla dzieci w wieku 3-6 lat:

1. Nie przeszkadzamy komuś (innym dzieciom i nauczycielowi), kto jest skoncentrowany
2. Każdy może pracować z materiałem, którego cel jest mu zrozumiały – uczy się jego funkcji od nauczyciela lub innego dziecka.

Dorosły dokładnie obserwuje dziecko, tak aby odpowiedzieć na jego psychiczne, umysłowe, duchowe i emocjonalne potrzeby. Kiedy dziecko zachwyci się jakimś zajęciem i zaczyna się nad nim koncentrować, dorosły szanuje jego wybór i czas koncentracji i nie przeszkadza. Zasad panujących w klasie, takich jak odkładanie swojej pracy na miejsce bez przeszkadzania komuś innemu,  dzieci uczą się raczej przez ciekawe zabawy niż przez upominanie. W tym wieku dajemy dziecku, które jest chętne do chłonięcia doświadczeń, podstawowe elementy wszystkich przyszłych przedmiotów – biologii, geografii, geometrii, matematyki, muzyki i języka.

6-12 lat

To czas bardzo stabilny i bardziej intelektualny. Dziecko w wieku 6-12 interesuje się sposobami funkcjonowania społeczeństw, jak one powstały. Dzięki swojej wyobraźni chce ono badać zarówno przeszłość, jaki i najdalej sięgające przestworza kosmosu, aby zobaczyć i zrozumieć czym jest wszechświat i jak wygląda rozwój ludzkości. Dziecko może zrobić niesamowite postępy intelektualne otwierając się  na społeczeństwo i próbująć funkcjonować samodzielnie w szkole i poza nią. W ostatnich latach ten przedział wiekowy czasami dzielony jest na dwa: 6-9 lat ( niższe podstawowe) i 9-12 lat ( wyższe podstawowe). Mając doświadczenie pracy w sześciu różnych miejscach z dziećmi w przedziale wiekowym 6-12 lat jestem przekonana, że wyodrębnianie dwóch grup ogranicza dziecko.  Jeśli rozpiętość wiekowa jest szersza (uczyłam w grupie 5-13 lat ze wspaniałymi wynikami) dzieci mają kontakt z niesamowitym zakresem materiału, a więc mają więcej możliwości na wzmocnienie własnej wiedzy poprzez przekazywanie jej innym dzieciom. W takich warunkach grupy zwykle są bardziej samodzielne, a czas skoncentrowanej pracy dłuższy. Zachęcam każdego nauczyciela,  który jeszcze nie próbował pracy w grupie z taką rozpiętością wiekową, aby spróbował. Słyszałam od wielu nauczycieli, którzy spróbowali, że praca w takiej grupie jest łatwiejsza dla dorosłego, a doświadczenie dużo bardziej satysfakcjonujące. Jedyny problem jaki napotkałam w pracy w takiej rozpiętej wiekowo grupie to brak zajęcia! Często w tym czasie grałam sobie na pianinie lub koncentrowałam się na swojej pracy gdzieś z boku kiedy dzieci były skupione na swojej – zajęcia te inspirowały dzieci do dalszych osiągnięć.

12-18 lat

Nazwa “szkoły” Montessori dla dzieci w wieku 12-15 lat to Erdkinder – Dzieci Ziemi. Poza kilkoma “kompromisami miastowymi” istnieje prawdziwa Szkoła Montessori w Ohio. Więcej informacji na ten temat możecie znaleźć na stronie Michael Olafa www.michalelolaf.net . Nacisk w takiej szkole musi być na potrzeby i tendencje młodego człowieka, a nie na akademickie wymagania dzisiejszych czasów. Świat zmienia się zbyt szybko dla nas, abyśmy mogli zakładać, co nasze dzieci będą potrzebowały wiedzieć nawet za dziesięć lat.  Wiemy natomiast, że będą one potrzebowały wiedzieć jak być szczęśliwym, miłym, podejmować inteligentne decyzje, rozwiązywać problemy, pomagać sobie wzajemnie i radować się z wykonywania dobrej pracy w każdym zawodzie. Dziecko, które doświadcza niezależności – chodzi samodzielnie do sklepu z warzywami, szuka książek w publicznej bibliotece,  wchodzi w relacje z ludźmi z poza szkoły i  rodziny – pod koniec stabilnego okresu 6 lat do 12 – będzie miało lepszą szanse na szczęśliwe doświadczenie transformacji z wieku dojrzewania do dorosłego życia: pójścia na studia, przejścia do świata dorosłych, zarabiania na swoje utrzymanie.

Na wszystko jest czas

Nie jest dobrze popychać dzieci na kolejny poziom jeśli nie są one do tego gotowe. Ale również nie jest dobrze dla nas trzymać lub cofać dzieci, kiedy są gotowe iść dalej. W każdym wieku niepotrzebna pomoc jest przeszkodą w rozwoju. Maria Montessori mówi w imieniu dziecka, kiedy przedstawia jego pragnienie: Proszę, pomóż mi to zrobić samodzielnie!

Zawsze wiedziałem, że Pani Montessori obywa się bez tradycyjnie pojmowanej dyscypliny i ciekawiło mnie jak ona radzi sobie z pokojem pełnym dzieci. Kiedy jednak posłałem mojego trzyletniego syna do szkoły Montessori na kilka godzin rano zauważyłem bardzo szybko, że stał się bardziej zdyscyplinowanym człowiekiem… Potrzebne do tego odkrycia pedagogiczne wymagają geniuszu ale nauczyciele, którzy te odkrycia powinni wprowadzać w życia nie muszą być geniuszami. Potrzebują oni tylko odpowiedniego rodzaju treningu, wraz z pewnym stopniem sympatii i cierpliwości, które w żadnym wypadku nie są czymś niezwykłym. Podstawowa idea jest prosta:  odpowiednia dyscyplina nie jest zewnętrznym przymusem, ale jest zwyczajem umysłu, który prowadzi spontanicznie do pożądanej aktywności, a nie do nie pożądanego zachowania. Zdumiewający jest natomiast wielki sukces Marii Montessori, która odnalazła techniczne metody wprowadzenie tej idei do edukacji.  Za jej sukces należy jej się najwyższa nagroda. – Bertrand Russell, O wychowaniu. Ze specjalnym uwzględnieniem wczesnego dzieciństwa

Szkoła Montessori – Nauczyciel

Najważniejszą rzeczą, jaką powinniśmy wziąć pod uwagę decydując się na utworzenie klasy Montessori jest nauczyciel. Tak jak od nauczyciela biologii nie można oczekiwać tego, że może nauczyć języka francuskiego,  tak nauczyciel, który nie posiada treningu Montessori nie może uczyć według zasad “Montessori”. Podejście Montessori do nauczania jest niesamowicie wymagające, ale w równym stopniu ekscytujące i dające satysfakcję.  Szkoły Montessori udowodniły swój sukces na całym świecie pośród wszystkich dzieci (niewidomych, utalentowanych, niepełnosprawnych, bogatych, biednych) jak również w różnych środowiskach (od obozów dla uchodźców, biednych dzielnic po eleganckie szkoły w prywatnych domach).

Szkoły Montessori: Kilka elementów praktyki Montessori

1. Wielowiekowe grupy oparte na okresach rozwoju: występuję 3 lub 6 letnia rozpiętość wiekowa pomiędzy dziećmi w jednej grupie, a dzieci mają tego samego nauczyciela przez wszystkie lata.
2. Trzygodzinne okresy pracy: W każdym wieku dzieci mają minimum jedną trzygodzinną sesję każdego dnia.  Jest to czas, w którym nikt im nie przeszkadza i nie muszą brać udziału w żadnej grupowej aktywności. Taka praca jest bardzo potrzebna i daje rezultaty, z których słynie metoda Montessori w edukacji. Kiedy dzieci skończą absorbującą je pracę stają się wypoczęte i głęboko zadowolone. Wygląda to tak jakby coś się w nich przeminiło, co prowadzi je do wszystkich późniejszych zdolności. Odkrywają one lepszą cząstkę siebie. Wykazują większą uprzejmość dla każdego, chętnie pomagają innym i wydają się być pełne dobrej woli.
3. Przygotowane otoczenie: Otoczenie jest logicznie zaaranżowane i zawiera różne kąciki dla różnych przedmiotów do nauki. Nie ma podręczników. Zamiast tego są zatwierdzone materiały dydaktyczne i bogaty wybór książek oraz aktywności. Rola nauczyciela, ponieważ dziecko uczy się systematycznie zbierać informacje z różnych źródeł zamiast otrzymywać je od niego, polega na przygotowaniu i nieustannym przystosowywaniu otoczenia, tak aby dziecko mogło powiązać ze sobą informacje z lekcji, ułatwiając mu odkrywanie i rozwój kreatywności.
4. Metoda Nauczania: Dzieci mają zawsze swobodę poruszania się po sali, a pracować z materiałem mogą bez ograniczeń czasowych. Rzadko zdarza się, żeby dwoje lub więcej dzieci uczyło się w tym samym czasie tej samej rzeczy. Dzieci uczą się bezpośrednio z otoczenia i od innych dzieci – oraz z łatwych do zrozumiumienia, indywidualnych prezentacji nauczyciela. Dziecko jest obserwowane naukowo, obserwacje są następnie studiowane przez nauczyciela. Nauczyciel zwykle uczy jedno dziecko w danym czasie, okazjonalnie uczy małe grupy. Bardzo rzadko daje lekcje dla całej grupy. Nauczyciel wprowadza dzieci w podstawy matematyki, języka, sztuki i nauk ścisłych oraz prowadzi on każde dziecko w trakcie jego badań i odkryć skupiając się na jego zainteresowaniach i zafascynowaniu przedmiotem. Pracę w większych grupach można zauważyć, gdy formowana jest nowa klasa lub na początku roku szkolnego. Zanika ona stopniowo wraz z coraz większym zdobywanien niezależności przez dzieci. Dzieci uczą się poprzez indywidualną pracę, poprzez współdziałanie w samodzielnie utworzonych grupach projektowych, a także poprzez niesamowitą liczbę aktywności, które dzieją się wokół nich w ciągu dnia (każde dziecko pracuje nad czymś innym, co można obserwować i poprzez to zainteresować się nowym tematem).
5. Rozmiar Klasy:  Najbardziej udane klasy dla dzieci w wieku 3-6 i 6-12 lat, jeśli nauczyciel posiada autentyczne wykształcenie w tej metodzie,  to takie, które liczą 30-35 dzieci na jednego nauczyciela, plus jednego asystenta, który nie uczy. Liczba ta osiągana jest stopniowo w czasie.  System ten zapewnia dużą różnorodność  osobowości, stylów nauczania i pracy w tym samym czasie. Taki rozmiar klasy jest możliwy, gdyż dzieci uczą się od siebie nawzajem i pozostają pod opieką jednego nauczyciela przez okres od 3 do 6 lat. Chociaż  prawo czasem zakazuje takiej liczby dzieci, w kilku stanach na to zezwolono (w Stanach Zjednoczonych).
6. Powiązany zakres nauki : Wszystkie przedmioty się przeplatają: historia, sztuka, muzyka, matematyka, astronomia, biologia, geologia, fizyka i chemia są powiązane ze sobą i dziecko uczy się według porządku jaki wybierze, w sposób wyjątkowy dla każdego dziecka. W ciągu dnia w tym samym czasie wszystkie przedmioty są nauczane  na wszystkich poziomach.
7. Ocenianie: Nie ma stopni lub innych form nagradzania lub karania – ani ukrytych ani jawnych. Ocenianie odbywa się na podstawie aktywności, które wybiera dziecko i zapisywanych w trakcie obserwacji notatek nauczyciela. Prawdziwy test sprawdzający działanie systemu odzwierciedlają osiągnięcia i  zachowanie dzieci: ich radość, dojrzałość, miłość do nauki, koncentracja i praca.
8. Wymagania dla dzieci w wieku 3-6: W tym wieku nie ma akademickich wymagań. Dostarczana jest dzieciom niesamowicie bogata wiedza. Poza osiągnięciami, które w tym wieku uważane są za naturalne, dzieci często uczą się czytać, pisać i liczyć.
9. Wymagania dla dzieci w wieku 6-18 lat Poza wymaganiami narzuconymi przez państwo lub uczelnię dotyczącymi stopni i minimalnego czasu nauki nie istnieje wymagany program nauczania. Uczniowie powyżej 12 roku życia tworzą jedno lub dwu tygodniowe kontrakty z nauczycielem, aby zbalansować czas pracy i nauczyć się metod zarządzania czasem. Dzieci w wieku od 6 do 12 lat mogą w swoim otoczeniu znaleźć aktywności, które zwykle wprowadza się dopiero na studiach.
10. Styl nauczania Wszystkie rodzaje inteligencji i style uczenia się są wspierane i szanowane.
11. Socjalizacja/Edukacja charakteru: Dbałość o rozwój osobowości i charakteru dziecka jest co najmniej równie ważna jak jego rozwój akademicki. Dzieci dostają możliwość dbania o siebie samych, o siebie nawzajem oraz o otoczenie – prace w ogrodzie, gotowanie, budowanie, poruszanie się z gracją, uprzejme zwracanie się do siebie, wykonywanie pracy społecznej itd.
12. Wyniki: Patrząc na wyniki musimy być pewni, że klasa którą oceniamy jest prowadzona przez wykwalifikowanego nauczyciela. Wykorzystywanie Metody Montessori bez owego przeszkolenia nie da odpowiednich wyników.

Krótka Biografia Marii Montessori

Maria Montessori urodziła się we Włoszech w 1870 roku. W trakcie swojej pracy w klinice psychiatrycznej na Uniwersytecie w Rzymie rozwinęła ona swoje zainteresowanie dotyczące opieki nad dziećmi i przez kilka lat pisała i mówiła na ten temat. W wieku 28 lat została dyrektorem szkoły dla dzieci upośledzonych umysłowo. Po dwóch latach pracy z tymi dziećmi, które początkowo były uważane za niezdolne do nauki, pod jej kierownictwem zdołały napisać egzamin szkolny razem z normalnymi dziećmi i zdały go pomyślnie.  Wychowawcy nazwali doktor Montessori cudownym pracownikiem. Jaka była jej odpowiedź? Jeśli upośledzone dzieci mogą osiągnąć poziom normalnych, Montessori chciała studiować potencjał dzieci normalnych. Wróciła na uczelnię, żeby studiować antropologię i psychologię.  W 1907 Maria Montessori została poproszona o zajęcie się ok. pięćdziesięciorgiem dzieci z brudnych ulic dzielnicy San Lorenzo – slumsów w mieście Rzym.

Jak inni wierzyłam, że aby wpoić w dziecku ducha pracy i pokoju niezbędne jest zachęcenie go przez pewnego rodzaju zewnętrzne nagrody, które schlebiałyby jego podłym uczuciom takim jak obżarstwo, próżność czy egoizm. Byłam głęboko zadziwiona, kiedy odkryłam, że dziecko, któremu pozwolono na uczenie się odrzuca te niższe odruchy. Namawiałam wtedy nauczycieli, by wycofali używanie tych pospolitych nagród i kar, które przestały już dawno nadawać się dla naszych dzieci, a następnie zawęzili swoje działanie do delikatnego kierowania tych dzieci do odpowiedniej dla nich pracy.

Wiadomość o jej wspaniałym sukcesie bardzo szybko rozniosła się po całym świecie i ludzie z bardzo daleka przyjeżdżali, żeby zobaczyć dzieci  na własne oczy. Sama Montessori była jednak tak samo zaskoczona i zafascynowana jak odwiedzający Casa dei Bambini goście.

Wyobraźmy sobie, iż istnieje planeta bez szkół lub nauczycieli, gdzie nauczanie nie jest znane, a jednak jej mieszkańcy poprzez codzienne życie i poruszanie się dowiadują się wszystkich rzeczy, a w ich umysłach odbywa się cały proces nauczania.
Myślicie pewnie, że przesadzam? Oczywiście, to wydaje się dziwaczne, a jednak jest rzeczywistością. To sposób, w jaki uczy się dziecko. Taką właśnie ścieżką dziecko podąża. Uczy się wszystkiego bez świadomości, że jest to nauka. Stopniowo przechodzi od nieświadomości ku świadomości, krocząc ku coraz większej radości i miłości.

Po II wojnie światowej, kiedy to edukacja dla pokoju się nasiliła, Doktor Montessori była dwa razy nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla.  Kiedy zauważyła, że odpowiadanie na potrzeby dziecka to również odpowiedź na potrzeby świata ustanowiła Kosmiczną Edukację dla dzieci w wieku 6-12 lat. Kosmiczna edukacja to stopniowe odkrywanie przez dziecko w czasie jego dzieciństwa zależności pomiędzy wszystkim rzeczami na Ziemi w przeszłości, w teraźniejszości i przyszłości.
————————————

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Częste wizyty w dobrze wyposażonej bibliotece mogą być solidnym fundamentem do zainspirowania w dziecku zachwytu czytaniem

Stworzenie odpowiedniego środowiska językowego

Miłość do czytania i pisania pojawia się całkiem naturalnie u dziecka, które rośnie obserwując ludzi, którzy opowiadają różne historie, czytają i któremu często coś czytamy. Pisanie notatek, robienie listy zakupów, pisanie listów i zapisywanie osobistych doświadczeń i myśli za pomocą rysunków i pisanych opowieści może rozpocząć się w bardzo wczesnych latach życia.

Wieczorne rodzinne czytanie (zamiast telewizji) to dobry sposób na znalezienie czasu na wielką literaturę, z którą chcielibyście zapoznać wasze dzieci. W naszej rodzinie, jako rodzice wypełniliśmy spore luki w naszej znajomości wielkiej literatury poprzez czytanie jej naszym dzieciom.

Poezja przynosi więcej ważnych elementów do dziecięcego języka. Kiedy zgłębiamy poezję napotykamy większy zasób słownictwa. Nawet w tych najprostszych wierszach używane są słowa, które nie są zbyt popularne w prozie. Muzyczna płynność poezji daje większą przyjemność i ułatwia zapamiętywanie. Z poezji najbardziej przypadły nam do gustu utwory, które można czytać na głos, jak na przykład klasyczne chóry greckie lub takie, które opowiadają o jakiejś dłuższej historii jak Flecista z Hameln braci Grimm.

Czasem jednak może się zdarzyć, że dziecko straci zainteresowanie samodzielnym czytaniem, ponieważ boi się, że kiedy będzie potrafiło samodzielnie czytać, wtedy ten wieczorny rytuał wspólnego czytania skończy się. Aby temu zapobiec, możemy zapewnić je, że będziemy nadal kontynuować czytanie tak długo jak będzie tego chciało. Ku zadowoleniu wszystkich, w naszym domu czytaliśmy naszym dzieciom nawet wtedy, kiedy były już nastolatkami.

Umiejętność prawidłowego czytania może wymagać wielu lat miejmy nadzieję przyjemnych doświadczeń i ćwiczeń, a dziecko potrzebuje, by inny czytali dla niego. W ten sposób słyszy ono poprawną wymowę nowych słów, powiększa swoje słownictwo, uczy się czym jest odpowiednia intonacja i dykcja oraz ekspresja doświadczonego czytelnika.

Najbardziej jednak dziecko będzie potrzebowało miłości, bliskości i osobistej uwagi rodziców, przyjaciół lub nauczycieli. Książki, które będą im towarzyszyć, wyobrażanie sobie akcji i postaci oraz słuchanie i słuchanie i słuchanie czasem z zamkniętymi oczami pozwolą rozwinąć między wami głęboką więź miłości i radosnego spędzania czasu razem.

Dziecko powyżej siódmego roku życia intensywnie interesuje się moralnością i bohaterami. Mitologia wprowadza bogactwo materiału do badania oraz inspiruje do dyskusji, która obejmuje zachowania w codziennym życiu, w rodzinie, w klasie, w społeczeństwie.

Nauka czytania

Jeśli dziecko uczy się czytać w sposób ruchowo – zmysłowy bez żadnej presji, to może ono nauczyć się czytać przed szóstym rokiem życia. Rzeczą zupełnie normalną dla dziecka jest jednak fakt, że nie wykazuje ono zainteresowania wcześniej. Najważniejsze, aby nauka była relaksującym i przyjemnym doświadczeniem.

Kiedy dziecko zaczyna czytać samodzielnie, nie powinniśmy go nigdy zmuszać do czytania na głos. Równoczesne czytanie wyrazu i mówienie go na głos, wyrazu który dopiero co udało się odszyfrować, jest bardzo skomplikowane i może być dla dziecka bardzo stresujące.

Początkującym czytelnikom oferujemy karty do czytania i leksykony obrazkowe, aby pomóc im bez stresu zbudować duży zasób słownictwa. Najlepsze są pierwsze książki o dziecięcym otoczeniu, o prawdziwym świecie – historii, ciekawych ludziach i tak dalej– lub skrócone wersje klasyki, które wzbudzą u dziecka zainteresowanie wielką literaturą.

Prowadzenie pamiętnika, robienie listy zakupów, robienie listy zadań do wykonania, pisanie listów do znajomych lub ulubionych postaci z książek - istnieje wiele pomysłów na zainspirowanie w dziecku radości z kreatywnego pisania

Kreatywne pisanie

Słyszę i zapominam;
Widzę i pamiętam;
Piszę i rozumiem;
– chińskie przysłowie

Dziecko, które ma dużo fizycznych i umysłowych zajęć, włącza w działanie całe swoje ciało, a przede wszystkim ręce nie ma zwykle problemów z pisaniem. Bieganie, skakanie, gotowanie, praca w ogrodzie, szycie, rysowanie – wszystkie te aktywności przygotowują dziecko do pisania.

Kiedy dziecko zaczyna pisać nie poprawiamy go. “Uczymy poprzez uczenie, nie poprzez poprawianie”. Zamiast tego uczymy potrzebnych umiejętności poprzez zajęcia, które nie są bezpośrednio związanie z czynnością pisania. Takie podejście nazywamy niebezpośrednim przygotowaniem do pisania. Poniżej proponujemy sposób nauki literowania wyrazów.

Indywidualny słownik do literowania

Bardzo często dzieci otrzymują do przeliterowania wyrazy, które nie przydadzą im się w czasie pisania. W szkole Montessori każde dziecko tworzy własny “słownik wyrazów do przeliterowania” z wyrazów, których przynajmniej raz użyło w trakcie pisania, a które sprawiły mu trudność. W tym celu możesz wykorzystać prostą książkę adresową, najlepiej bez napisów, tylko z zakładkami według alfabetu. Możesz też wyciąć lub wkleić zakładki na stronach małego notatnika. Za każdym razem, gdy dziecko przyjdzie do ciebie, by prosić o pomoc w przeliterowaniu wyrazu lub poprosi cię o sprawdzenie pisowni wyrazów, które napisało, a ty znajdziesz błędy, napisz te słowa – tak ładnie jak potrafisz – w jego słowniku. Słowo zaczynające się na literę ‘a’ na stronach oznaczonych zakładką ‘a’ i tak dalej. Następnym razem, kiedy dziecko będzie chciało użyć tego słowa, będzie mogło znaleźć go w swoim własnym słowniku. Następnie nauczy się wyszukiwać wyrazy, których będzie potrzebowało w normalnym słowniku, i dodawać je do swojego własnego słownika. W swoim gronie dzieci mogą wypytywać się nawzajem z literowania różnych znanych im wyrazów, aby uczyć się wzajemnie różnych słów. Bardzo szybko zobaczysz, że dziecko nie potrzebuje znać pisowni zbyt wielu wyrazów, by być w stanie skutecznie przelać na papier swoje odczucia i pomysły. Te, które będą mu rzeczywiście potrzebne to te, których używa najczęściej. Stopniowo będzie ono czuło coraz większą pewność i zacznie używać większej liczby wyrazów, ponieważ będą one w jego własnym słowniku – jego słownictwo będzie się nieustannie powiększało.

Kaligrafia

Kaligrafia była przez wiele lat sztuką utraconą, ale odrodziła się. Kiedy dzieci potrafią pięknie pisać ręcznie zwykle piszą więcej i dobrze się z tym czują. Alfabet napisany inną czcionką (na przykład pochyłą) lub nowe przybory do pisania czynią czasem cuda w inspirowaniu w dziecku pragnienia pisania. Pismo pochyłe jest pewnego rodzaju łącznikiem między drukiem, a pismem ręcznym. Często obserwowałam, jak na przestrzeni kilku lat poprawiało się pismo ręczne dziecka, które często ćwiczyło korzystając z zeszytów ćwiczeń z czcionką pochyloną. 

Historia Języka

Poprzez historyjki, obrazy i piękne skrupulatnie wybrane książki umożliwiamy dziecku zrozumienie:

1. Rozwoju i zmian w języku, jakie następowały poprzez podróże, kolonizację, handel, wojny i tak dalej
2. Jak ludzie nadawali nazwy wszystkiemu, co odkryli lub stworzyli, i że ten proces nadal jest kontynuowany
3. Jak język nieustannie zmienia się i dlaczego
4. Jak poprzez język ludzie wyrażają swoje człowieczeństwo

W tym wieku dzieci na wiele sposobów poznają historię ludzkości na ziemi. Chcą one gotować, szyć, pracować w ogrodzie i uczyć się wszystkich umiejętności, które posiadają dorośli. Śledzenie rozwoju języka, uświadomienie sobie, że w przeszłości tylko kilka osób (zwykle księża i zakonnicy) potrafili czytać i pisać stają się fascynującym odkryciem, tak dla dzieci jak i rodziców. Odnajdują oni powiązania pomiędzy migracjami, kontaktami pomiędzy różnymi grupami ludzi a różnymi językami na ziemi.

Etymologia

Etymologia, czyli pochodzenie i historyczny rozwój słów, jest fascynująca dla dzieci w tym wieku. Jest to dobra podstawa do nauki literowania i wzmacnia ona rozumienie historii kultury. W naszej rodzinie mamy bardzo duży słownik zawsze dostępny na specjalnym stole w salonie. Nic innego nie może leżeć na tym stoliku tak, aby słownik był zawsze dostępny. Sprawdzamy etymologię różnych wyrazów nawet częściej niż ich znaczenie. Jeśli nie masz dobrego słownika i planujesz jego zakup polecamy, abyś upewnił się, że znajdują się w nim informacje zarówno o pochodzeniu wyrazów, jak również ich wymowa i definicja. Często zakładamy, że to oczywiste, że imiona ludzi i miejsc istnieją od początku. Wyobraź sobie jak dużo o historii i geografii można nauczyć się poprzez etymologię! Pochodzenie imion czy nazwisk to niesamowity sposób na zainteresowanie dzieci językiem. Wielu z nas nie zna historii swojej rodziny nawet dwa lub trzy pokolenia wstecz i nie wie skąd, jak i dlaczego nosi właśnie takie nazwisko. Informacje te mogą stać się inspiracją do niekończącej się nauki języka.

Gramatyka

Jako dorośli możemy mieć nieprzyjemne wspomnienia z nauki gramatyki. Zazwyczaj gramatyka wydaje się nam trudna, a jej nauczanie przypada na okres w życiu, kiedy w ogóle nie jesteśmy nią zainteresowani.

Najlepiej sprawdza się podążanie za zainteresowaniami dziecka i zaproponowanie mu zagłebienia się w naukę o języku, gramatykę w tym momencie jego życia, kiedy interesuje się ono rozwojem cywilizacji.

Wielu sławnych naukowców i filozofów utrzymywało, że jeśli dobrze zna się ucznia oraz przedmiot nauczania, a także jeśli odpowiednio kreatywnie wprowadzimy ucznia w kontakt z wiedzą, to nie istnieje taka rzecz, której nie da się nauczyć. Staramy się zrobić wszystko, by wiedza była dla każdego interesująca, a poznawanie zajęciem miłym i angażującym.
————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Znani Polacy: Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II. Każde dziecko ma potencjał, by na swój sposób wnieść wkład w rozwój ludzkości

W dzisiejszych czasach rzeczy, którymi zajmujemy się w dziedzinie nauki są zainteresowaniami większości ludzi i cywilizacji. Stając oko w oko z takimi siłami możemy mówić tylko o jednym państwie – całym świecie. Biorąc pod uwagę to co zostało zapisane powyżej, każdemu kto zostawia swój wkład, nawet gdyby była to tylko próba nie ukoronowana sukcesem, należy się szacunek od całego cywilizowanego świata. – Dr Maria Montessori

Historia, Biografie i Geografia

Historia ludzi nie może być odłączona od warunków jakie istnieją w miejscu, gdzie się ona rozwija, a także od tych ważnych osób, kobiet i mężczyzn, które przewodzą i wyznaczają kierunki.

Na początku roku wprowadza się dzieciom naukę o ludzkości. Prezentuje im się opowieści, piękne książki, mapy, plakaty, osie czasu i inne inspiracje badawcze. Podczas tych sześciu klas w szkole podstawowej dziecko zdobywa wiedzę od rzeczy ogólnych do szczegółowych:

• W wieku 6-8 lat nacisk kładzie się na prehistoryczne życie oraz rośliny i zwierzęta. Dziecko uczy się jak rośliny i zwierzęta rozwijały się u początków w swoich środowiskach i jak zmieniał się klimat Ziemi. Uczy się zadziwiającej różnorodności gatunków, co w naturalny sposób prowadzi do nauki klasyfikacji – oraz nauki botaniki i zoologii.
• W wieku 8 –10 lat nacisk kładziony jest na naukę o  pierwszych cywilizacjach, od tubylczych kultur i starożytnych cywilizacji począwszy aż po rozwój nowoczesnych miast. Dzieci uczą się przyczyn i wyników migracji oraz jaki ma to związek z rozwojem języka i kultury oraz nauki.
• W wieku 10-12 lat nacisk kładziony jest na narodowość dziecka i historię państwa. Dziecko zapoznaje się z podstawami w czasie pierwszych 4 lat, a kolejne dwa lata przeznaczone są na naukę o kontynencie na którym żyje, o swoim państwie, województwie, mieście, oraz o swojej kulturze. 

Oczywiście wszystkie te dziedziny nauczane są równocześnie i dziecko może samo wybrać zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, bez względu na wiek. Wzmacniane jest to poprzez bardzo ważny element  nauczania w klasie Montessori, a mianowicie przez wzajemną naukę i pomoc dzieci. Sześcioletnie dziecko pracuje z jedenastoletnim, co w rezultacie sprawia, że starsze dziecko rozwija się i zwiększa swoją wiedzę poprzez przekazywanie wiedzy komuś innemu. Historia to właściwie zapis tego, jak ludzie wypełnili swoje fizyczne, umysłowe i duchowe potrzeby. Mogą być one nauczane jako:

1. Potrzeby fizyczne: jedzenie, ubranie, schronienie, transport, obrona
2. Potrzeby umysłowe: praca, odkrycia, tworzenie, komunikacja, zabawa
3. Potrzeby duchowe: szacunek i miłość do siebie, miłość do innych , miłość twórcza i miłość do Boga.

Przedmioty te są również dosłownie doświadczane w klasie. Na przykład, kiedy dziecko uczy się jak różni ludzie zdobywają pokarm, uczy się także  jak  uprawiać i przygotowywać jedzenie. Kiedy uczy się o ubraniach, może też uczyć się jak robić na drutach lub jak uszyć ubranie lub kostium. Uczy się o sztukach innych kultur, a jednocześnie rozwija swoje muzykalne lub inne artystyczne talenty. Podczas nauki etyki lub religii innych kultur bada również swoją relacje z przyjaciółmi, rodziną i Bogiem. To stwarza nie tylko nowe możliwości, ale również zrozumienie dla członków innych kultur obecnie jak i w przeszłości.

Ci, którzy nie pamiętają przeszłości, skazani są na jej powtarzanie. – George Santayana, Filozof, Harvard University

Zdjęcie przedstawia osadę w Biskupinie. Miejsce, które na pewno warto odwiedzić razem z dzieckiem.

Historia Polski

Historię Polski rozpocząć warto od prehistorii ziem polskich, czyli pojawienia się człowieka (gatunek Homo erectus) na obszarze obecnego państwa polskiego, co zaczęło się ok. pół miliona lat temu, a którego pierwsze ślady odkryto na Dolnym Śląsku w okolicy Trzebnicy oraz w Rusku koło Strzegomia (informacja zaczerpnięta z Wikipedii). Polecamy również stronę Lubelskiego Centrum Edukacyjnego, która jest ogromnym źródłem informacji o prehistorii Polski.

Niesamowitym doświadczeniem będzie nauka o ludziach należących do kultury łużyckiej, którzy około roku 738 roku p.n.e., czyli we wczesnej epoce żelaza założyli na dzisiejszych polskich ziemiach osadę w Biskupinie. Idealnie, jeśli udałoby się do Biskupina wybrać na wycieczkę. 

Później przyjdzie czas na plemiona Wiślan, Lędzian, Goplan i Polan – przyszłych twórców państwa polskiego.

Oś Historii Polski

Historia Polski, którą rozpoczynamy od pierwszych śladów człowieka na ziemiach polskich stanowi świetny materiał na Oś Historii Polski. Aby stworzyć taką oś potrzebujemy na przykład długiej rolki papieru maszynowego, na której umieszczamy daty powiedzmy od 500,000 lat przed naszą erą (pierwsze ślady człowieka na dzisiejszych ziemiach polskich wedle ostatnich badań archeologicznych) do czasów obecnych. Następnie należy zrobić małe kartki ze zdjęciami i datami, aby pokazać związek pomiędzy wydarzeniami w czasie. Niektóre propozycje to: “Założenie osady w Biskupinie, 738 rok p.n.e.”, “Chrzest Polski, 966 rok”,  “bitwa pod Grunwaldem, 15 lipca 1410” i tak dalej. Ułożenie kart robi wrażenie i ukazuje przegląd historii Polski.

Używaj osi we wszystkich przedmiotach nauczania i tak często jak tylko się da.

Biografia

Pierwsze “biografie”, które dzieci poznają to nauka o swoich rodzicach, przyjaciołach i ich nauczycielach. To zaczyna się dość wcześnie. Jako nastolatki nasze dzieci będą posługiwać się informacjami – o związkach, małżeństwach, rodzicielstwie, nauczaniu, pracy, szczerości, miłości i tak dalej – które zebrały mieszkając wśród nas! Ważne jest, aby jako nasze dzieci, które będą uczyć się o wielkich mężczyznach i kobietach przeszłości wiedziały, że te znane postacie również były kiedyś dziećmi – każdy z nas  posiada potencjał do tego, aby stać się wielkim i wpłynąć na losy tego świata. Poniżej znajduje się cytat Pablo Casalsa, który pięknie wyraził tę ideę:

W każdej sekundzie żyjemy w nowym i jedynym momencie we wszechświecie – w chwili, której nie było nigdy przedtem i która nigdy się nie powtórzy. Uczymy dzieci w szkole, że 2+2=4 i że Paryż jest stolicą Francji. Kiedy zaczniemy uczyć je kim są? Jeśli uczylibyśmy je kim są to powinniśmy im powiedzieć:
Wiesz kim jesteś? Jesteś cudem! Jesteś niepowtarzalny! Na całym świecie nie ma drugiego takiego dziecka jak ty! W ciągu miliona lat, które minęły nie było nigdy dokładnie takiego dziecka jak ty.
Popatrz na swoje ciało, jakie ono jest cudowne! Twoje nogi, twoje ramiona, twoje zręczne palce, sposób w jaki się poruszasz! Możesz być Szekspirem, Michałem Aniołem, Beethovenem … masz potencjał. Tak, ty jesteś cudem. Kiedy podrośniesz, czy mógłbyś zranić kogoś, kto jest takim cudem jak ty? – Pablo Casals, hiszpański wiolonczelista (1876-1973)

Nauka historii, biografii, geografii w szkole podstawowej Montessori każdego roku jest inna. Nauczyciel na początku roku przeprowadza podstawowe lekcje, na których prezentuje przegląd i zarys badań, ale nigdy nie wiadomo jak dzieci je dalej poprowadzą, gdzie zaprowadzi je ich indywidualne zainteresowania. Jest to ekscytujące tak dla nauczyciela jak i dla dzieci, które nigdy nie zapominają tego czego się nauczyły.

————-

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. W wersji polskiej fragment o historii Ameryki i Osi czasu historii Ameryki został przeredagowany, by mówić o historii Polski. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Plansze dydaktyczne ukazujące klasyfikację roślin i zwierząt można zawiesić w pokoju dziecka.

Jak często dusza człowieka, zwłaszcza dziecka pozbawiona jest kontaktu z naturą. Nie ma takiego opisu, takiego obrazka w książce, który mógłby zastąpić widok prawdziwych drzew i całego życia wokół nich w prawdziwym lesie. Coś emanuje z tych drzew, co przemawia do naszej duszy. Tego czegoś nie przekaże nam żadna książka, czy muzeum. Las ujawnia, że w nim nie tylko drzewa istnieją, ale wraz z nimi cały zbiór powiązanych ze sobą form życia. I ta ziemia, ten klimat, ta kosmiczna siła przyrody potrzebne są dla rozwoju wszystkich tych stworzeń. Istnieje cała masa stworzeń wokół drzew, dostojnych i różnorodnych rzeczy, poszukiwanych przez niejednego z nas, których nie można przynieść do szkoły. – Maria Montessori

 W szkole podstawowej nauka biologii dla dzieci w wieku od sześciu do dwanastu lat skupia się na trzech głównych tematach:

1. Eksperymenty i obserwacja roślin i zwierząt w celu odkrycia wspaniałej różnorodności i potrzeb roślin i zwierząt.
2. Ewolucja roślin i zwierząt.
3. Klasyfikacja roślin i zwierząt.

Na początku każdego roku nauczyciel inspiruje dzieci do przeprowadzania doświadczeń w tych dziedzinach poprzez opowiadanie im różnorodnych historii, prezentowanie pięknych książek, plakatów, tabel i osi czasu. Następnie każde dziecko rozpoczyna swoją indywidualną podróż odkrywczą, łącząc się z innymi dziećmi w małe grupy projektowo-badawcze, by po zakończeniu projektu zrobić dla wszystkich prezentację. Każdy rok jest nieprzewidywalny, nawet  nauczyciel nie wie do końca, co będzie przerabiał ponieważ reguła mówi: “podążaj za dzieckiem”.

Eksperymenty i Obserwacje

Eksperymenty i obserwacje pomagają dziecku:

1. odkryć jak rośliny i zwierzęta żyją, 
2. dowiedzieć się jakie są ich potrzeby
3. poznać zadziwiającą różnorodność form życia na ziemi.

Dzieci stają się świadome świata na nowy sposób, odkrywając najmniejsze rośliny w szczelinach chodnika – rosnące wszędzie, gdzie tylko mogą znaleźć choć trochę światła, wilgoci i pożywienia. Takie codzienne doświadczenia sprawiają, że dzieci doceniają i chronią wszystkie stworzenia.

Adaptacja i zmiany w roślinach i zwierzętach

Experymenty i obserwacje prowadzą do odkryć, którę pozwalają dzieciom, poprzez ich wyobraźnię, odbyć niezwykłą podróż w czasie prowadzącą aż do początków życia na ziemi, by poznać cud różnorodności, adaptacji i zmian, jakie zachodziły i zachodzą w roślinach i zwierzętach na przestrzeni czasu. 

Klasyfikacja Roślin i Zwierząt

Odkrycie  mnóstwa rodzajów roślin i zwierząt pomaga dzieciom zrozumieć dlaczego musi istnieć system ich klasyfikowania i nazywania – to jest klasyfikacja biologiczna. Dzieci chcą wiedzieć jak i dlaczego rośliny i zwierzęta są klasyfikowane i jak ten system klasyfikacji zmienia się w trakcie nauki o biologii. Praca ta łączy biologię z logiką, matematyką i językami polskim i łaciną. Kiedy przedmioty są ze sobą powiązane w ten sposób i dziecko może swobodnie podążać wedle swoich zainteresowań, fakty na stałe wchodzą do pamięci, a nie jak to się często dzieje zostają zapamiętane, sprawdzone i zapomniane. Biologia może stać się centrum zainteresowania dziecka na bardzo długi czas.

Dobrze, jeśli dzieci mają dostęp do modeli ciała ludzkiego i pracują z nimi często. Znajomość ciała ludzkiego to jedno z ważnych zadań edukacji dzieci w wieku od 6 do 12 lat.

Nasze Ludzkie Ciała

Dziecko od urodzenia nieustannie uczy się o ciele. Najpierw poprzez obserwację jak rodzice dotykają, przenoszą, dbają i szanują ciało niemowlęcia i rozwijającego się dziecka, a także jak się odżywiają i dbają o swoje ciała mama i tata, jak do swoich ciał się odnoszą. Naturalny i zdrowy stosunek do ciała i płci rozwija się jeśli jest on tematem rozmów w domu i w szkole. W innym przypadku dziecko będzie zmuszone dowiedzieć się o tych rzeczach z mediów lub z innych nieznanych źródeł. Dbanie o nasze ciała i nauka szacunku wobec ciała innych ludzi, miłość, relacje, rodzina, sex – jakie inne ważniejsze informacje jak nie te powinniśmy przekazać prawidłowo naszym dzieciom.
———-

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Globus to niezastąpione narzędzie w każdym domu

Ziemia

W szkole podstawowej prowadzonej według pedagogiki Marii Montessori nie ma takiego przedmiotu, który  byłby nauczany w oderwaniu od innych. Cała praca dziecka jest powiązana, a zainteresowanie i rozwijająca się pasja w jednej dziedzinie wiedzy stopniowo prowadzi go do całej reszty.

Nauczyciel nie narzuca określonej  pracy, ale raczej prowadzi dziecko indywidualnie lub pracuje z małą grupą w wykonywaniu badań odpowiadających zainteresowaniom dzieci, tworzeniu projektów oraz kończeniu ich i szukaniu sposobów na ich wdrażanie, publikowanie. Nauczyciel daje dzieciom podstawy wiedzy wielokrotnie, ale nigdy nie wie jak badania będą się rozwijały z każdym dzieckiem i każdą grupą dzieci w ciągu każdego roku. Jest to zachwycające zarówno dla nauczyciela jak i dla dzieci.

Od astronomii do geologii, Zadania kosmiczne

Dawno temu uczono nauk ścisłych w powiązaniu z wiedzą o ludzkim życiu. Zmieniło się to radykalnie wraz z odkryciem przez Kopernika, że Ziemia nie znajduje się w centrum wszechświata – nauka i religia idą swoimi oddzielnymi drogami. Przełom ten trwał do dzisiaj.  Obecnie pojawiło się podejście, które ponownie połączyło duchowe spojrzenie na życie z nauką. Pomóc możemy dzieciom dając im lekcje,  które pokazują, że:

1. Wszystkie reguły fizyki i chemii ( np. grawitacja) podążają według porządku wyznaczonego przez Boga, lub kreatywne siły.
2. Każdy element, zaczynając od najmniejszego atomu po osobę ludzką posiada ważną rolę, swoje miejsce w rozwoju życia, swoje kosmiczne zadanie. Wyrażenie kosmiczne zadanie jest bardzo często używane w szkole podstawowej. Kosmos jest przeciwieństwem chaosu i zakłada kilka rodzajów logicznego porządku rzeczywistości. Dzieci w tym wieku są zafascynowane próbami zrozumienia tego zjawiska.
   Maria Montessori wskazała, że  każdy element na świecie ma ważne zadanie do wykonania, zadanie, które wypełnia z własnej potrzeby i również  podążając dalej – wzmacnia potrzeby innych. Jako przykład podała małże. Wyciągają one węglan wapnia z mórz, aby budować swój ochronny pancerz, swój dom lub muszlę, a w tym samym czasie zmniejszają poziom tej substancji w wodach morskich. Jeśli poziom tego minerału byłby zbyt wysoki to mógłby zatruć całe życie na ziemi. Praca ta jest kosmicznym zadaniem małży.
   Kolejnym przykładem jest znana wszystkim mucha, która składa jaja na zdechłych stworzeniach, a jej potomstwo pożera tkanki, karmiąc siebie i jednocześnie pozbywając się ze środowiska zmarłych, których liczba w przeciwnym razie zwiększyłaby się prowadząc do zanieszczenia ziemi – to kosmiczne zadanie muchy.
   Artysta wypełnia wewnętrzny nakaz wyrażania uczuć w obrazach, uczuć, których nie potrafi wyrazić lepiej w inny sposób, pokazując piękno i/lub znaczenie czegoś dla innych czasem przez wiele pokoleń. To jest kosmiczne zadanie artysty. Wszyscy możemy odkryć różne kosmiczne zadania jeśli tylko spróbujemy.

Dzieci najpierw odkrywają kosmiczne zadanie  istot na Ziemi, które brały i biorą aktywny udział w procesie tworzenia warstw Ziemi. Następnie poznają sposób w jaki stworzenia odpowiadają na swoje własne potrzeby wzmacniając i wpływając równocześnie na potrzeby innych, a w końcu na potrzeby ludzi. W rezultacie tego procesu dziecko uświadamia sobie, że ma ono do odegrania ważną  rolę w życiu.

Od Ogółu do Szczegółu, Od Prostego do Złożonego

Podobnie jak we wszystkich dziedzinach programu szkoły podstawowej, Nauki o Ziemi – fizyka, chemia itd. rozpoczynają się od ogólnego przeglądu i podążają ku szczegółom. Dziecko uczy się jak funkcjonują galaktyki wszechświata , układy słoneczne, jak przebiegają procesy formowania się Ziemi, zmiany pór roku, powstawania naturalnych cudów świata, pogody, skał i minerałów, itd. Kiedy uczy się o odkryciach z przeszłości uczestniczy także w  obecnych odkryciach poprzez eksperymenty i badania we wszystkich dziedzinach.

W wieku sześciu lat rozpoczyna się nauka fizyki, chemii, geografii, i tak dalej; są one wprowadzane i nauczane aż do końca szkoły podstawowej, kiedy to dzieci mają 12 lat. Starsze dzieci często dają lekcje młodszym, a młodsze dzieci są mile widziane na lekcjach dla dzieci starszych. Każdego roku dziecko widzi coraz więcej pokrewieństw pomiędzy dziedzinami, ponieważ lekcje i eksperymenty są przeprowadzane nieustannie na wszystkich poziomach. Coroczne powtórki prowadzą do głębszego zrozumienia materiału, gdyż dziecko łączy swoje własne doświadczenia za każdym razem.

Dziecko w tym wieku jest bardzo zainteresowane  wykorzystywaniem swojej wyobraźni, dlatego oferujemy mu mitologię świata dzięki której ludzie tłumaczyli prawa naturalne. Rozwija ono swoje umiejętności językowe poprzez naukę oraz pisemne przedstawienie swojej pracy. Matematyka i geometria stają się żywymi narzędziami do pomiarów tych odkryć.

Sprzęt laboratoryjny

Dzieci mogą trzymać zapiski z gazet, z prac w danej dziedzinie na swój wybrany sposób. Naukowa metoda notowania eksperymentów podąża za tradycyjnym formatem: wybieranie eksperymentu, zbieranie materiałów, robienie kolejnych kroków, aby sprawdzić postawioną hipotezę, obserwacja i zanotowanie wyników.

Na zdjęciu wulkan Lanin, Patagonia, południowa Argentyna.

 Oś czasowa

Oś czasowa wykorzystywana jest we wszystkich dziedzinach podstawowego programu. Interesująca oś zawiera długi pas z materiału lub papieru. Na nim zaznaczone są lata w miliardach , milionach, tysiącach od momentu powstania Ziemi do dzisiaj.

Następnie należy wyliczyć od kiedy na ziemi pojawiły się rośliny i zwierzęta oraz pomalować tę część na osi na jeden kolor. Później zaznaczyć innym kolorem odcinek czasu, od kiedy pojawili się ludzie. To zadanie działa bardzo intensywnie na wyobraźnię tak u dzieci jak i dorosłych. Oś czasu może być wykonana dla wszystkich innych przedmiotów, śledząc historię naturalnego świata , rozwój kontynentów Ziemi, odkrycia różnych przedmiotów i tak dalej.

Sztuka

Sztuka odgrywa znaczną rolę w każdej dziedzinie nauki w szkole podstawowej. Tworzenie modeli, odgrywanie ról teatralnych, piosenki, prace graficzne itd. Istnieje ogromna liczba możliwości wprowadenie sztuki w codzienną pracę dzieci w szkole.

———————————————

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Kooperacyjna gra Ogród. Zamiast grać przeciwko sobie może spróbować gier kooperacyjnych, które wymagają współpracy, by rozwiązać wspólny problem.

Zdrowie fizyczne, Ćwiczenia

Lata pomiędzy 6 a 12 rokiem życia charakteryzują się pewną stabilnością, jeśli chodzi o zdrowie dziecka i w tym czasie może rozpocząć się formalne uczenie się.  Ważne jednak, aby dziecko nadal wykorzystywało w procesie uczenia się swoje ciało, ćwiczyło, poczuło się odpowiedzialne za własne odżywianie i zdrowie oraz uczyło się wykorzystywać jednocześnie swoje ciało i umysł w praktycznych zajęciach takich jak: gotowanie, praca w ogrodzie, praca z narzędziami. Dobrze ugruntowane nawyki związane z dbaniem o własne zdrowie, które będą miały źródło w tym okresie życia, mogą później towarzyszyć i pomagać dziecku przejść przez burzliwy okres dojrzewania.

Praca naukowa, moralna i społeczna

W wieku sześciu lat dziecko przechodzi ogromną transformację, jakby nowe narodzenie. Chce odkrywać społeczeństwo i świat, uczyć się co jest dobre a co złe, myśleć o znaczących rolach w społeczeństwie. Chce wiedzieć skąd wszystko pochodzi, znać historię kosmosu, świata, ludzi, powody ludzkich zachowań. Zadaje WAŻNE pytania i chce znać odpowiedzi. To jest czas na odkrywanie sposobów zachowania się i ich znaczenia, uczenia się o religii i jej znaczeniu dla ludzi różnych kultur. To czas w którym dziecko umysłem chce odkrywać wszystkie dziedziny wiedzy, uczyć się jak przeprowadzać badania i rozwijać kreatywne sposoby na przetwarzanie, odkrywanie i wyrażanie wiedzy.

Nauczyciel Montessori nauczania podstawowego przez wiele miesięcy uczy się jak dawać indywidualne lekcje we wszystkich naukowych dziedzinach. Poznaje on również sposoby na to, jak prowadzić dziecko w kierunku jego własnych badań wykorzystując jego własne metody.

Główna praca nadal wykonywana jest indywidualnie. Respektowanie czasu na koncentrację i skupienie nieprzerywane przez żadne obowiązkowe zajęcia dla całej grupy jest cechą charakterystyczną nauczania Marii Montessori, chociaż okazjonalnie tworzone są grupy z nauczycielem bądź wśród dzieci.

Praca indywidualna w ciszy i skupieniu działa na dziecko  jak cudowny lek i wypełnia jego potrzeby, by następnie ujawnić w nim prawdziwą ludzką naturę chętną, by pomagać innym i zmianiać świat na lepsze.

Nauczyciele, którzy mieli okazję pracować w klasie, do której uczęszczały dzieci z całego zakresu wiekowego od 6 do 12 lat zauważyli, że wpływa to znacznie korzystniej na proces nauczania niż w klasach podzielonych ze względu na wiek dzieci. Dzięki takiemu podejściu dziecko ma szansę spędzić sześć lat w otoczeniu cudownie bogatym, bogatym w aktywności, które ono samo może wykonywać, ale także pełnym możliwości czerpania z pracy innych. Przedział wiekowy 6-12 pomaga nauczycielowi uniknąć dawania lekcji grupowych, w których to on wykonuje główną pracę, a dzieciom pomaga osiągnąć wyższy poziom niezależności i nauki. Dzięki temu dzieci uczą się od siebie nawzajem, co jest podstawowym elementem w metodzie nauczania Montessori. Kiedy w klasie dla dzieci pomiędzy 6 a 12 rokiem życia lekcje w grupie ograniczone są do minimum, czas koncentracji chroniony, a dzieciom oferowana jest niezwykła liczba możliwości samodzielnej pracy to dzieje się rzecz nadzwyczajna: państwowe wymagania programu nauczania są nie tylko wypełnione, ale dzieci pracują na poziomie o wiele wyższym niż potrafimy to sobie uzmysłowić. 

Wielokrotnie słyszałam podczas mojego praktyki nauczycielskiej w szkole podstawowej:

Nauczyciel odpowiedzialny jest za minimum, a dziecko za maximum.

Państwowe wymagania programowe

Państwowe wymagania programowe dla klas od pierwszej do szóstej wiszą na ścianie, by każde dziecko wiedziało, co powinno opanować na każdym z poziomów. Co jakiś czas nauczyciel spotyka się indywidualnie z każdym uczniem, aby zaplanować jak to wykonać. Jedno dziecko chce wykonywać wymaganą pracę w poniedziałki, inne przez  pierwszą godzinę lub codziennie rano. Razem robią listę na tydzień lub miesiąc i dziecko jest za jej wykonanie odpowiedzialne. Takie podejście uczy organizowania czasu i pozwala dziecku samodzielnie wybierać czas na przerwy. Jeśli dziecko ma problemy w wykonaniu pracy można mu zasugerować przez krótki okres prowadzenie dziennika i zapisywanie czasu przez kilka dni, aby zobaczyć jak go wypełnia. Kiedy tylko dziecko odkryje swój problem i zacznie znów intensywnie pracować prowadzenie takich zapisów powinno się zakończyć, ponieważ może być ono przeszkodą w dziecięcej kreatywności, która jest nieodłączną częścią życia w szkole podstawowej Montessori.

Program nauczania Montessori opiera się na cyklu Pięciu Wielkich Lekcji Marii Montessori, które prezentowan są nowym uczniom na początku każdego roku jako wprowadzenie: Stworzenie Wszechświata, Historia Życia na Ziemi, Historia Człowieka, Historia Pisma i Historia Liczb. Lekcje te przygotowuje nauczyciel i zawierają one opowieści, obrazy i aktywności. Starsze dzieci, jeśli mają ochotę, przychodzą posłuchać, aby powrócić do tematu z nowej perspektywy. Czasem słuchają z oddali. Ich doświadczenie jest za każdym razem inne, bo zależy ono od wzrostu ich własnego rozumowania. Oś czasowa  zrobiona jest z długich kawałków tkaniny bądź papieru. Dzieci kładą na niej skamieniałości, obrazki z dinozaurami, kompozytorami, zdjęcia muzyków, itd. tak, aby dostać wizualny obraz historii w różnych dziedzinach, które przychodzi imodkrywać.

Jon J. Muth 'Trzy pytania, na podstawie opowiadania Lwa Tołstoja'. Ciepła opowieść o małym Mikołaju, który chce być dobrym człowiekiem. Aby osiągnąć swój cel chłopiec musi najpierw znaleźć odpowiedzi na trzy pytania. Skąd mam wiedzieć, że trzeba działać? Kto jest najważniejszy? Jak odgadnąć, co trzeba robić?

Współpraca. Pokój. Praca

Jakim dobrem jest wiedza, jeśli nie bierze ona pod uwagę innych. Pojęcie pokoju nie jest nauczane jako osobny przedmiot, ale odkrywamy go poprzez przykłady z historii, a także przez praktykę, jaka bierze się z możliwości pomagania drugiemu człowiekowi, choćby przez tak proste czynności jak nakrycie do stołu, poczęstowanie kogoś czymś do jedzenia.  

Pokój jest naturalnym wynikiem edukacji, kiedy dzieci doświadczają własnoręcznej pracy oraz długiego czasu przeznaczonego na indywidualną koncentrację i kontemplację. W ten sposób potrafią one przetworzyć mnogość informacji i wpływów płynących ze współczesnego świata i nie poddać się im. Uczą się, że pokój nie jest tylko brakiem wojny, ale sposobem w jaki traktujemy siebie nawzajem w codziennym życiu, sposobem w jaki się komunikujemy i rozwiązujemy nasze problemy. Pokój rozpoczyna się w wewnątrz nas, w domu, w szkole.

Akty grzecznościowe, które poznało dziecko z myślą o tworzeniu kontaktów z innymi muszą obecnie zostać przeniesione na nowy poziom. Pojawia się teraz pytanie na przykład o pomoc słabszym, starszym, chorym. Jeśli dotychczas ważne było, aby nie potrącić kogoś w czasie przechodzenia obok, to teraz ważniejsze jest, aby nie obrażać tej osoby.
Podczas gdy małe dziecko szuka pokrzepienia i bezpieczeństwa, starsze chętne jest do podjęcia nowych wyzwań. Jednak te wyzwania muszą mieć jakiś cel.
Przejście do drugiego poziomu nauczania (6-12) to przejście od pojmowania na sposób zmysłowy, dzięki materiałom do pomowania abstrakcyjnego. W wieku siedmiu lat dziecko kieruje się ku intelektualnej i moralnej stronie życia. – Maria Montessori, MD

—————————

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

12 różnych figur pozwala dzieciom w przyjemny sposób zapoznać się z podstawowymi kształtami trójwymiarowymi, odkrywać ich właściwości i nazwy.

Geometria i matematyka

Jeśli ludzie komunikowaliby się miedzy sobą wymieniając swoje myśli tylko za pomocą słów, jeśli ich mądrość wyrażana byłaby jedynie za pomocą wyrazów nie zachowałyby się żadne ślady po poprzednich pokoleniach. To dzięki rękom i ich koordynacji z mózgiem nasza cywilizacja się rozwija. To dziełem ręki są te dary, które odziedziczyliśmy. – Maria Montessori

Zadowolenie

Nie wiem kiedy zaczęłam się bać matematyki i geometrii, ale wiem kiedy je polubiłem. Mój ojciec kochał matematykę i uwielbiał tłumaczyć mi zasady pewnych rozwiązań. Chciał, aby ktoś w rodzinie podzielił jego zamiłowanie do matematyki. Nie było nikogo chętnego. W szkole matematyka była wymagana, tabliczka mnożenia  niezbędna i bolesna, a niektórzy nauczyciele nienawidzili uczyć matematyki tak, jak niektórzy uczniowie się jej uczyć.

Podczas praktyki w szkole Montessori w klasach 3 – 6 obserwowałam dzieci, które wybierały przede wszystkim matematykę i potrafiły pracować nad nią przez wiele godzin, a nauczyciele kochali nauczać matematykę.

Później ucząc w klasach 6-12, zobaczyłam podobną chęć pracy z pierwiastkami kwadratowymi, podnoszeniem do trzeciej potęgi, z każdą dziedziną matematyki i nauki. Nauczyłam się nie ukrywać moich uprzedzeń, ale znaleźć zadowolenie w każdym z przedmiotów. Jedynie w taki sposób mogłam mieć nadzieję na zaszczepienie u moich uczniów prawdziwej miłości do nauki.

Tangramy oparte są na znanych od 4000 lat chińskich puzzlach. Z tych siedmiu kawałków można zbudować tysiące wzorów, co rozwija umiejętność rozwiązywania problemów. Dzieci mogą tworzyć również własne kształty. Polecane dla dzieci od 5 roku życia.

Najpierw doświadczenie

Pojęcia matematyczne i geometryczne, które widzimy na kartce nabierają znaczenia po zmysłowym doświadczeniu. Sucha i niezrozumiała jest nauka, która nie odnajduje odzwierciedlenia w rzeczywistości. Dzieci naturalnie interesują się wszystkimi aspektami matematycznymi: wagą, porządkiem, układami, ciągami matematycznymi, godzinami, ilościami, symbolami i tak dalej. Możemy wspierać rozwój matematyczny poprzez odpowiadanie na zainteresowanie naszych dzieci najpierw oferując im zmysłowe doświadczenie, a dopiero później pokazując to samo na papierze.

Czasem ludzie myślą, że jest coś magicznego w zmysłowych materiałach matematycznych. Rzeczywiście materiały te są z pewnością pomysłowe, ale ich prawdziwą wartością jest wspieranie wrodzonej miłości do matematycznych pojęć i zadań, które pojawiają się w naturalny sposób we wczesnych latach życia dzieci. Zajęcia te obejmują: liczenie, sortowanie, klasyfikowanie przedmiotów, doświadczenia z rozmiarami i kolorami, ważeniem i mierzeniem, a także prace domowe takie jak na przykład mycie naczyń wedle wielu następujących po sobie logicznych kroków – to są zajęcia, które odżywiają matematyczny umysł.

Waga szalkowa to najlepsze wprowadzenie w świat mierzenia i porównywania.

Pomoce, które można chwycić i poczuć

Kiedy pierwsza szkoła Casa dei Bambini została otworzona w Rzymie na początku XX wieku, dzieci nie uczyły się matematyki dopóki same nie zapytały, czy mogą się jej uczyć. Stało się to, kiedy dzieci pomiędzy 3 a 6 rokiem życia rozpoczęły pracę z materiałami przeznaczonymi dla dzieci w pierwszych klasach szkoły podstawowej i z łatwością przyswajały one wszystkie pojęcia. Od tego czasu matematyka zaczęła być ważną częścią w Domach Dziecięcych dla dzieci w wieku 3 – 6 lat.

Wielu ludzi nie rozumie początkowo, co to znaczy uczyć się matematyki w tym wieku. Pamiętają oni jak uczyli się tabliczki mnożenia – zadanie nużące, nudne, godziny bolesnego powtarzania, co z pewnością nie było chętnie wybieranym zajęciem.

Dzieci w klasie 3-6 kochają uczyć się liczenia i symboli liczb w tysiącach. Często uczą się równocześnie dodawania, odejmowania, mnożenia i dzielenia z układami dziesiętnymi i ułamków.

Żadne z tych działań nie jest narzucane dzieciom, ale oferowane i prezentowane przy użyciu pomocy, które można poczuć i dotknąć. W stosownym czasie materiał jest prezentowany każdemu dziecku z osobna przez dorosłego lub czasami przez inne dziecko. Nauczyciele nie wykładają materiału całej grupie, która zobowiązana jest siedzieć cicho i słuchać. Dzieci wybierają dane zadanie i powtarzają każdy krok z radością i zadowoleniem dopóki nie są gotowe żeby przejść do kolejnego kroku.

W tej szkole Montessori w Afryce, jak w wielu innych częściach świata, nauczyciele są bardzo twórczy w tworzeniu pomocy matematyczncyh z guzików, perełek, drutów, sznurków, różnych obiektów, które można z łatwością znaleźć w swoim otoczeniu.

Z pewnością nie każde dziecko opanowało lub nawet pracowało z każdym materiałem w klasie 3-6. Punktem centralnym jest przygotowane otoczenie, które w przyjemny i interesujący sposób wprowadza do wszystkich dziedzin geometrii i matematyki. Dziecko poznaje każde z zadań, gdy jest do tego gotowe i może wybrać czy chce kontynuować prace z tym materiałem czy skończyć. W międzyczasie jest ono otoczone przez inne dzieci, które z radością odkrywają matematykę.

Prezentacja matematyki i geometrii odbywa się w ten sam sposób jak sztuki, budowania z klocków, muzyki, ogrodnictwa i wszystkich innych przedmiotów. Jest to forma wprowadzenie w przedmiot całkowicie odmienna od tych znienawidzonych i powodujących strach u nas dorosłych.

Jest duża szansa na to, że dziecko, któremu pozwolono odkrywać matematykę dzięki konkretnym przedmiotom i pomocą we wczesnych, ruchowo-zmysłowych latach życia, pokocha matematykę w późniejszym czasie. Jeśli jego pasje leżą gdzie indziej, przynajmniej dzięki przyjemnemu wprowadzeniu do tej dziedziny nauki nie dotknie go matematyczna fobia, której doświadczyło wielu z nas mając wprowadzenia dalekie od przyjemnych.

Matematyczne i geometryczne materiały nie muszą być drogie. Mogą być zrobione z kartonu, kostek, sznurków z paciorkami, klocków, fasoli, właściwie z wszystkiego, co pomoże dziecku uchwycić pojęcie poprzez zmysły.

W rzeczywistości im więcej dziecko każdego dnia używa rzeczy do porównywania, mierzenia, liczenia i podejmuje każde inne działania matematyczne, tym bardziej matematyka staje się częścią jego prawdziwego praktycznego codziennego życia.

————————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

W klasach Montessori dzieci czytają wcześniej. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest fakt, że nikt nie wymaga od nich, by czytały na głos.

Język

Bardzo trudno szła mi nauka czytania. Było dla mnie nielogiczne to, że literę „m” nazywamy „em” a jeśli stoi za nią samogłoska to nie wymawiamy „ema” tylko „ma”.
Nie potrafiłem w ten sposób czytać. W końcu, kiedy poszedłem do szkoły Montessori nauczyciel nie uczył mnie nazw spółgłosek tylko ich dźwięków.  W ten sposób mogłem przeczytać pierwszą książkę, którą znalazłem w zakurzonym kufrze w domu. Była zniszczona i niekompletna, ale zaangażowała mnie tak mocno, że narzeczony Sary stwierdził przechodząc obok z zaskakującym przeczuciem: Cholera! To dziecko będzie pisarzem. - Gabriel Garcia Marquez, Laureat literackiej nagrody Nobla

Główny wpływ na rozwój języka mówionego i pisanego u dziecka ma rodzina. Dorosły powinien mówić jasno i wyraźnie do dziecka. Czytanie na głos sygnalizuje dziecku, że czytanie jest zabawne oraz wprowadza pojęcia i słownictwo, które zazwyczaj nie pojawiają się w języku mówionym na co dzień.
Nie powinno się uczyć dzieci czytania i pisania przed szóstym, siódmym rokiem życia. Jednak dzięki odpowiednim materiałom, które umożliwiają doświadczenia zmysłowe, dziecko ze zwyczajną inteligencją całkiem naturalnie nauczy się samodzielnie czytać i pisać czasem nawet w wieku trzech lub czterech lat. Maria Montessori pisała o swoich doświadczeniach na początku dwudziestego wieku w pierwszych szkołach Casa dei Bambini – Domy Dziecięce - w Rzymie:

Casa dei Bambini były raczej domem dla dzieci niż szkołą. Miejsce to przygotowaliśmy tak, aby dzieci mogły bez żadnych bezpośrednich wskazówek z otoczenia chłonąć kulturę, którą znajdowały wokół. Dzieci te nauczyły się czytać i pisać przed piątym rokiem życia i nikt nie dawał im lekcji. W tym czasie wydawało nam się cudowne to, że dzieci w wieku cztery i pół roku potrafiły pisać i że powinny być uczone tak, aby nie czuły, że to nauka.
Przez długi czas byliśmy zaskoczeni. Dopiero powtarzając ten eksperyment stwierdziliśmy z przekonaniem, że wszystkie dzieci mają zdolność chłonięcia kultury.  Jeśli to prawda – zgodziliśmy się wówczas – że kultura może być przyswojona przez dzieci bez wysiłku warto więc wprowadzić im inne elementy kultury. Zobaczyliśmy wtedy, że dzieci „chłoną” o wiele więcej niż pisanie i czytanie, ale także: botanikę, zoologię, matematykę, geografię, a wszystko z tą samą łatwością, spontanicznością i nie męcząc się  w ogóle.
Wtedy odkryliśmy, że edukacja to naturalny proces, który rozwija się spontanicznie w człowieku, a nie tylko wiedza, którą nauczyciel przekazuje. Dziecko przyswaja na mocy doświadczeń, które zdobywa w kontakcie z otoczeniem, a nie przez słuchanie słów.  Zadaniem nauczyciela jest nie mówienie, ale przygotowanie i aranżacja otoczenia dla dziecka tak, aby było ono bogate w motywy do kulturalnych aktywności. Mój eksperyment przeprowadzony w wielu różnych państwach trwa już ponad 40 lat (przyp. red. Obecnie ponad 100 lat). Rodzice, których dzieci rosną nieustannie proszą mnie o wprowadzenie tych metod dla dzieci w późniejszym wieku.  Odkryliśmy jednak, że indywidualna praca jest jednym z czynników, które stymulują i powodują rozwój u dzieci w wieku przedszkolnym, co jednak nie dzieje się  u dzieci w szkole podstawowej, średniej i wyższej. – Maria Montessori, The Absorbent Mind (Chłonący umysł)

Aby dziecko odnosiło sukcesy w dziedzinie języka potrzeba, by czuło ono, że to co mówi jest ważne, potrzebuje ono również pragnienia odnoszenia się do innych, rzeczywistych sytuacji, w których może ćwiczyć wykorzystanie języka, a także zdolności fizycznych potrzebnych w pisaniu i czytaniu.  Jest kilka rzeczy, które możemy zrobić, aby pomóc.
Możemy uważnie słuchać utrzymując kontakt wzrokowy, mówić do dziecka głosem pełnym szacunku. Możemy dać dziecku stymulujące otoczenie, bogate w zmysłowe doświadczenia i nowe doznania językowe. Język nic nie znaczy, jeśli nie jest oparty na doświadczeniu.
Możemy stawać się dla dziecka przykładem i kształtować precyzyjne wyrażanie się w naszych codziennych zajęciach z dzieckiem. Jeśli przygotujemy dobrą bibliotekę, w skład której wejdą rymy, poezja, piosenki i  historie, zdecydowanie zwiększymy miłość dziecka do języka.

Język w świecie dziecka

Pierwszą ważną rzeczą jest nazwanie przedmiotów  z domowego otoczenia – ubrania, przedmioty kuchenne, narzędzia, zabawki i tak dalej. Twoje dziecko będzie  podekscytowane, gdy pozna te nazwy i będzie potrafiło ich używać prawidłowo. Jedyne co musimy zrobić to używać dokładnych nazw i języka dla tych przedmiotów i zajęć w obecności dziecka.  Ostatecznie, gdy dziecko zacznie włączać się do rozmowy, słowa z otoczenia pojawią się również w jego wypowiedziach.

Najpierw doświadczenie

W każdym dobrze przygotowanym otoczeniu językowym, w każdej możliwej sytuacji, nauczyciel zapewnia doświadczenia, które poprzedzają słownictwo i zdjęcia przedmiotów. Będzie on wprowadzał prawdziwe warzywa przed obrazkami warzyw, prawdziwe zajęcia przed obrazkami z czasownikami, prawdziwą muzykę przed zdjęciami kompozytorów, prawdziwe muszle przed obrazkami muszli, i tak dalej.
W domu rodzice mogą robić to samo – pokazywać przedmioty kuchenne, biurowe, z łazienki, pozwalać dotknąć dziecku tych przedmiotów, aby nauczyć się ich nazw. W ten sposób dziecko uczy się, że język jest powiązany z prawdziwym światem.

Karty ze słownictwem – Mówienie

Jeśli kiedykolwiek odwiedzisz klasę w szkole Montessori zauważysz tam wiele książek i kart z różnorakim słownictwem. To naturalne, że w tym intensywnym zainteresowaniu wyrazami dzieci otrzymują karty ze zdjęciami praktycznie wszystkiego, co można znaleźć na świecie – aby ćwiczyć i doskonalić swoje umiejętności. Podobnie takie książki i karty ze słownictwem są bardzo cenną pomocą do nauki w domu. Wiele pomocy językowych znajdziecie również w publikacji Radosne Dziecko – Niezbędnik Montessori od narodzenia do lat trzech.

Bardziej rozległe słownictwo

Bogate i sprawiające przyjemność słownictwo, a także ciekawe wprowadzenie w strukturę języka stanowią wiersze, zabawy paluszkowe, piosenki, historie, czy literatura piękna. W ciągu dnia nasz czas na czytanie dzieciom jest ograniczony, dlatego też powinniśmy sprawić, aby był on dobrym czasem. Możemy to zrobić wprowadzając najlepszą literaturę, jaką tylko uda nam się znaleźć. Najlepiej jeśli nie są to fantazje i bajki. 
Nawet w tych najmłodszych latach oferując dzieciom naukę języka poprzez  prezentacje przedmiotów i zajęć kładziemy fundamenty wiedzy pod ich przyszłą edukację na dalszych poziomach. Przeglądając strony tej publikacji Dziecka Świata znajdziesz wiele sposobów ubogacania doświadczeń i słownictwa u dzieci. Nazywaj prawidłowo zabawki, którymi dziecko się bawi, kolory i kształty klocków, części miotły czy mopa, zajęcia takie jak: mycie, zamiatanie, ucieranie, nalewanie, przymiotniki takie jak: gorący i zimny, głośno i cicho, twardo i miękko. W rozdziale Ziemia znajdziesz informację i pomoce o planetach, skałach, kontynentach. W rozdziale Rośliny i Zwierzęta znajdziesz pomoce do rozpoznawania kwiatów, owoców i warzyw, muszelek, skamieniałości, rodzajów zwierząt i dinozaurów; W rozdziale Ludzie nazwy flag, słynnych ludzi, państw i stanów; W rozdziale Muzyka i Sztuka nazwy instrumentów muzycznych z całego świata, sławnych obrazów, artystów i muzyków. W rozdziale Matematyka nazwy płaskich  i przestrzennych kształtów, systemów liczbowych w kilku językach itp.
To tylko początek. Rozejrzyj się w swoim domu i klasie i znajdź elementy, które sprawią, że twoje otoczenie stanie się szczególne i wyjątkowe.  Poszukaj przedmiotów, zajęć i słownictwa, którymi będziesz mógł się podzielić z dziećmi.

Piaskownica do pisania jest tradycyjnym sposobem na ćwiczenie kreślenia kształtów liter czy cyfr. Można ją zrobić samodzielnie korzystając z dużej drewnianej tacy i odrobiny piasku lub kaszy mannej

Przed czytaniem i pisaniem

Istnieją trzy dziedziny w których możemy dzieciom pomóc przygotowując je do czytania i pisania. Osiągnięcie tych umiejętności jest dla dzieci bardzo przyjemne, jeśli podłoże pod przyszłe czytanie i pisanie zostało wcześniej dobrze przygotowane.

1. Umiejętności fizyczne - równowaga, posługiwanie się rękami, koordynacja wzrokowo-ruchowa podczas pracy, nauka koncentracji i skupienia, rozpoznawanie wymiarów i kształtów, praca z puzzlami, które mają mały uchwyt przy każdym elemencie, z kredkami, ołówkami oraz praktyka w mówieniu
2. Umiejętności umysłowe - chłonięcie i używanie języka, nauka “dźwięków”, które słyszymy wymawiając każdą literę (nie nazwy liter) oraz zabawa w gry, które rozkładają słowa na poszczególne dźwięki – Gra “Detektyw”
3. Umiejętności społeczne  - słuchanie w domu rozmów przy stole, siedzenie i rozmawianie, czytanie zamiast oglądania telewizji czy “nauki języka” na komputerze, słuchanie rozmów w różnych miejscach takich jak bank, poczta, stacja kolejowa, teatr itp.

Gra ‘Detektyw’ (Spy Game)

Kiedy dziecko zna już nazwy przedmiotów na obrazkach możesz wprowadzić grę ‘Detektyw’. Weź do ręki na przykład piłkę i powiedz “Widzę coś, co zaczyna się na literę py” ( Wypowiedaj  nie nazwę litery ‘pe’ tylko jej dźwięk ‘py’).” Rób tak z kilkoma przedmiotami przez parę tygodni.  Później możesz również wykorzystywać w tej grze obrazki przedmiotów.
Następnie kontynuuj zabawę wymawiając również dźwięk końcowy “Coś co zaczyna się na  literę ‘dy’ a kończy na literę ‘sy’” (długopis) i na koniec całe słowo ” Proszę podaj mi “dy-ły-uu-gy-oo-py-ii-sy” (długopis)
Jest to podobne do literowania ale wymawiamy oddzielne dźwięki, a nie nazwy litery. Jagnię będzie brzmiało jy-aa-gy-ny-ii-ę. Nie jest to literowanie czy czytanie, ale istotne i przyjemne rozpoznawanie dźwięków języka. Po takim przygotowaniu dziecko będzie zachwycone swoimi możliwościami w rozszyfrowywaniu słów.

Czytanie i pisanie

W młodym wieku dzieci nie powinny być nigdy zmuszane do czytanie na głos lub po cichu, czy też do pisania. Jednak stosowane narzędzia do rozwoju tych umiejętności oferowane dzieciom pokazują, że dzieci potrafią się nimi zainspirować i przygotować do kolejnych etapów samodzielnie. Jest to wrażliwy okres w życiu dziecka, w trakcie którego chce ono poznać nazwy wszystkiego, dotykać, czuć czy odkryć dźwięki liter. Dlatego też oferujemy dzieciom litery wycięte z papieru ściernego, dzięki którym mogą one wodzić swoimi palcami po literze, kiedy wymawiają jej dźwięk.
Szorstkie litery dotykowe wykorzystujemy w odpowiedzi na dziecięcą potrzebę dotyku i ruchu. Dziecko czuje literę i wymawia dźwięk powtarzając to działanie wielokrotnie. Tradycyjne szorstkie litery dotykowe używane w klasach 3-6 są wytrzymałe i drogie, ale jest możliwość zrobienia  ich również w domu lub pisania na płatkach zbożowych lub piasku. Zrobimy dziecku dużą przysługę, jeśli zaczniemy naukę od małych liter, bo przecież 99% języka pisanego jest małymi literami (“a” i “b” nie “A” i “B”).  Powinniśmy uczyć dźwięków liter, a nie ich nazw. Wprowadzając duże litery spowalniamy naukę czytania i pisania.

Dzieci, które są już umysłowo gotowe do pisania, a fizycznie nie potrafią jeszcze trzymać długopisu i pisać pracują z ruchomym literami, przygotowanymi przez Marię Montessori. Podobny ruchomy alfabet używany jest w szkołach do dziś.
Zwykle kilka miesięcy przed nauczeniem się czytania następuje u dzieci ‘eksplozja’ w pisaniu. Choć często dzieci wymawiają głoski niepoprawnie, to robią to z wielką radością i entuzjazmem. Ważne jest, aby pierwsze “pisanie” powstawało z głowy, a nie z przedmiotów czy obrazów. Zadawaj pytania takie jak: ” Co jadłeś dzisiaj na śniadanie?” “Co widziałeś po drodze do szkoły?” W ten sposób zainspirujemy dziecko do kreatywnego pisania od samego początku.

Karty ze słownictwem – Czytanie

Kiedy dziecko zacznie rozpoznawać dźwięki liter w grupach – słowa – robi to po cichu w swojej głowie. Wymawianie tych słów na głos jedynie komplikuje proces czytania, zwłaszcza jeśli ktoś słucha. W klasie Montessori dziecko NIGDY nie jest proszone o to, aby CZYTAĆ NA GŁOS.
Oferując dziecku obrazki i etykiety z nazwami przedmiotów, których nazwy już zna, pozwalamy mu ćwiczyć z nowymi  pojedynczymi wyrazami. Czyta ono każdą z etykiet i dopasowuje do zdjęcia. Następnie jeśli nazwa przedmiotu jest napisana na odwrotnej stronie obrazka dziecko może odwrócić obrazki i zobaczyć czy dopasowało poprawnie etykiety. Dzieci uwielbiają czytać i sprawdzać swoją własną pracę i będą nieustannie powtarzać, aż dopasują wszystkie etykiety w poprawny sposób. Setki ciekawych wyrazów mogą w ten sposób poszerzyć słownictwo dziecka.  Najważniejszymi słowami, które powinniśmy dać dziecku, kiedy zaczyna czytać są nazwy przedmiotów w domu i klasie, podobnie jak dzieje się to w języku mówionym.

Karty ze słownictwem. Najpierw pokaż dziecku obiekty, które są na obrazkach w rzeczywistości, później użyj kart bez etykietek, jako flashcardów, aby przećwiczyć i udoskonalić słownictwo. Kiedy dziecko zaczyna rozpoznawać litery może dopasować etykiety do obrazków i sprawdzić swoje dopasowanie przy użyciu kart, gdzie obrazek jest podpisany. Można je przygotowywać samodzielnie. Bardzo przydatny jest laminator - wtedy karty będą na dłużej.

Czytanie książek

Tak samo jak dziecko poznawało nazwy przedmiotów na obrazkach zanim było w stanie je przeczytać (po cichu, dla siebie), tak samo zanim dziecko będzie mogło czytać jakąś książkę samodzielnie musi wcześniej wielokrotnie słuchać, jak czyta ją rodzic czy starsze rodzeństwo. 

Co więcej, czytanie i pisanie musi być oferowane dziecku w duchu radości i zabawy, a nigdy narzucane odgórnie. Dorośli tak naprawdę muszą zapomnieć o żmudnym procesie, jaki sami musieli przejść, by nauczyć się czytać i pisać.

————————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Kiedy dzieci mają zapewnioną kartkę papieru i trochę malarskich narzędzi zamiast przygotowanej kolorowanki potrafią tworzyć niezwykłą sztukę

Prawda jest taka, że jeśli istnieje wolny duch musi on urzeczywistnić się w jakiejś pracy i do tego potrzebne są ręce. Wszędzie odnajdujemy ślady pracy ludzkich rąk i dzięki temu możemy dostrzec ducha czasu.
Ludzkie ręce i ich umiejętności związane są z rozwojem ludzkiego mózgu, a w świetle historii możemy zobaczyć ich połączenie z rozwojem cywilizacji.
– Maria Montessori

Sztuka jest niezbędna w otoczeniu dziecka od jego narodzin. To sposób na życie, na poruszanie się i sposób mówienia, na dekorowanie domu i szkoły, wybieranie zabawek i książek. Nie może być ona odłączona od żadnej innej dziedziny naszego życia. Nie możemy „nauczyć” dziecka, jak być artystą, ale możemy pomóc mu w rozwoju, wedle słów Marii Montessori:
Oka, które widzi
Ręki, która jest posłuszna (rozumowi)
Duszy, która czuje

Materiały artystyczne

Posiadanie różnych materiałów i przestrzeni do pracy, dostępnych w każdym momencie, by dziecko mogło pracować nierozpraszane, kiedy tylko znajdzie inspirację, jest dla niego niezwykle korzystne. To bardzo ważne, aby zaopatrzyć je w materiały najlepszej jakości, na jakie możemy sobie pozwolić – ołówki, kredki, długopisy, klej, papier, pędzelki – i nauczyć dziecko jak ich używać i jak o nie dbać.

Praca z gliną jest świetną formą wyrazu artystycznego, a także działa uspokajająco na wiele dzieci. Ma duże właściwości terapeutyczne.

Działania artystyczne

Praca indywidualna związana z różnymi dziedzinami życia jest bardziej kreatywna, wprowadza mniej konkurencji, jest zwykle bardziej udana niż grupowe projekty lub modele tworzone przez nauczyciela dla dzieci do kopiowania. Dzieci nie powinny uczyć się naśladować prac wykonanych przez rodziców, bądź tworzyć prace, które wyglądają wszystkie tak samo. Bardziej twócza okaże się dokładna prezentacja lepienia z gliny przy użyciu odpowiednich narzędzi, aby utworzyć proste skręty i płaskie płyty. Dzieci wprowadzane są w świat rzeźb w różnych muzeach oraz poprzez książki. A następnie dziecko samo decyduje, kiedy chce coś stworzyć i co będzie robiło.
Tak jak wszystkie inne materiały w klasie 3-6, materiały artystyczne są również zawsze przygotowane i kompletne. Jeśli dziecko zainteresowane jest na przykład malowaniem, znajdzie przygotowane i czyste narzędzia takie jak: fartuch, farby i pędzle.
Obserwacja roślin, które wyrosły z nasion może zainspirować dziecko do rysowania, do odbijania liści, lepienia rzeźb roślin z gliny, lub do namalowania liścia bądź rośliny. Budowanie z klocków, wizyta w muzeum, słuchanie czy tworzenie muzyki, jedzenie etnicznych posiłków, każde zajęcie, może w naturalny sposób prowadzić dziecko do tworzenia.

Zrozumienie wartości sztuki i historia sztuki

Reprodukcje wielkich arcydzieł, jak ich kopie, kartki pocztowe, czy reprodukacje w książkach inspirują podziw dla sztuki u ludzi w każdym wieku. Wieszamy obrazy w zasięgu wzroku dziecka, wprowadzamy kartki artystyczne do sortowania na przykład według artysty. Historie o artystach, zwłaszcza o ich dzieciństwie są bardzo interesujące dla dzieci. Dobre książki o sztuce mogą zająć dziecko na kilka godzin. W domu lub w klasie możemy zaprojektować stół lub półkę muzealną, gdzie będą leżały piękne artystyczne przedmioty tworząc tymczasową wystawę artystyczną. Taka wystawa pozwoli dzieciom poćwiczyć jak powinny zachowywać się w prawdziwym muzeum. Pośród wszystkich dostępnych dla nich materiałów, do których mają dostęp wystawienie specjalnych rzeczy i pięknych przedmiotów uczy je tylko na nie patrzeć.
Wizyty w muzeach pokazują, że większość „artystycznych” przedmiotów było używanych w codziennych warunkach: misy na zupę, biżuteria, narzędzia i inne niezbędne i dekoracyjne rekwizyty.

Na ile to możliwe zapewnijmy dzieciom najlepsze przykłady ze świata sztuki i najlepsze materiały artystyczne w tym najmłodszym i najbardziej wrażliwym wieku.

————————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Dobrze wykonane, dobrej jakości, prawdziwe instrumenty muzyczne będą wspaniałym podarunkiem dla każdego dziecka.

Jeśli potrafisz chodzić, potrafisz tańczyć.
Jeśli potrafisz mówić, potrafisz śpiewać.- przysłowie z Zimbabwe 

Śpiewanie

Ludzie urodzili się, aby śpiewać. Gdy tylko dziecko potrafi skupić swoją uwagę na ustach swojej mamy, uczy się ono jak usta poruszają się i jak powstają dźwięki. Pierwszy występ w duecie pojawia się, gdy dziecko zaczyna wydawać zamierzone dźwięki, a dorosły je naśladuje. Pomóżmy dziecku kontynuować to radosne dla niego tworzenie.

Nie istnieje ktoś taki, jak niemuzykalne dziecko. Są jedynie niemuzykalni dorośli, ponieważ nie doświadczyli oni wystarczającej praktyki z muzyką, kiedy byli dziećmi. Piosenki dają dzieciom możliwość wyrażania swoich emocji, a samo śpiewanie przynosi psychiczną ulgą. Wiedząc jak pozytywnym znakiem jest zwykłe spontaniczne śpiewanie zawsze wyczekiwałam na nie w klasie. W naszym domu, kiedy słyszałam naszego syna śpiewającego przed pójściem spać to był dla mnie znak, że jest szczęśliwy. Wcale nie musimy mieć pięknego głosu, aby formować śpiew u dzieci.

Śpiew pozytywnie wpływa również na naukę języka, nowych słów, poezji, historii czy ogólnie pojętej kultury. W klasie, gdzie dzieci pracują indywidualnie zamiast w grupach, nauczyciel może zaśpiewać piosenkę, zagrać coś, lub zatańczyć w dowolnym czasie w ciągu dnia z dwójką lub trójką dzieci, które nie są zajęte. Inni mogą dołączyć, kiedy tylko zechcą. Każde dziecko może tworzyć muzykę, gdy tylko poczuje taką potrzebę.

Słuchanie Muzyki

Tak jak piękna mowa pochodzi z wieloletniego słuchania, tak talent muzyczny i uznanie pochodzą z nieustannego słuchania. Idealnie, jeśli piosenki, muzyka ludowa, etniczna i klasyczna grane na prawdziwych instrumentach oraz eksperymentowanie na dobrych instrumentach perkusyjnych jest częścią codziennego życia dziecka.

Muzyka hawajska

Muzyka z Australii

Muzyka z Grecji

Siesta - Muzyka Świata - Marcin Kydryński prezentuje

Kompozytorzy

Historie kompozytorów, a zwłaszcza historie o ich dzieciństwie są zawsze interesujące i ważne dla małych dzieci. Pokazują dzieciom, że sławni kompozytorzy byli również zwyczajnymi dziećmi, które interesowały się tworzeniem muzyki w swoich umysłach.

Bach, Beethowen, Chopin, Mozart to kompozytorzy polecani przez nauczycieli metody gry na instrumentach stworzonej przez Shinichi Suzuki. Słuchając danego kompozytora warto postawić okładkę płyty w widocznym miejscu, by dziecko budowało również skojarzenia wizualne

Instrumenty muzyczne

Ważne jest, by dzieci były świadome tego, iż muzyka powstaje zawsze dzięki ruchom naszego ciała. Nawet jeśli są to naturalne dźwięki, które wydajemy, dzieci potrzebują wiedzieć, że są one wytworem różnych mięśni ust, rąk, ramion itd. Powinny wiedzieć jak wiele jest różnych instrumentów i powinny mieć możliwość obserwacji, w jaki sposób muzycy kontrolują swoje gesty tak, aby otrzymać różne muzyczne dźwięki. – Dr Silvana Montanaro

Aby pomóc dziecku doświadczyć tej ważnej części dobrej edukacji rekomendujemy prawdziwe instrumenty perkusyjne z różnych państw świata, jak również zachodnie instrumenty klasyczne ze względu na ich jakość, różnorodność i piękny dźwięk oraz ze względu na połączenie różnych kultur.

Słuchanie bicia serca stetoskopem, wystukiwanie na instrumencie w rytmie imion dzieci (Jan=x, Piotruś=xx) jest dobrym wprowadzeniem do rytmu.

Nauka zapisywania czy odczytywania nut może być dla dziecka tak samo prosta, jak nauka pisania i czytania słów.

Jeśli system nauczania, tak jak u Suzuki, oparty jest na naturalnym rozwoju dziecka, dzieci w tym wieku są bardzo otwarte na naukę technik grania na instrumentach, które wydają się być bardzo trudne – takich jak pianino czy skrzypce.

Nowy system edukacyjny nie pojawi się dopóki nie weźmiemy poważnie pod uwagę faktu, iż posiadamy „podwójny mózg”. W rozwoju ludzkiego mózgu i jego wielkich potencjalnych możliwości pomagają dzieciom zrównoważone doświadczenia myślenia zarówno DOSŁOWNEGO (logicznego), jak i INTUICYJNEGO, dlatego warto dzieciom oferować je w każdym wieku. Wyniki pokazują, że takie doświadczenia nie tylko wpływają na lepsze funkcjonowanie mózgu, ale również na wzrost zadowolenia w życiu osobistym i społecznym.
W zachodniej edukacji istnieje tendencja do rozdzielania tych dwóch doświadczeń, ponieważ w naszej cywilizacji nie cenimy zbyt wysoko wielu rzeczy wykonywanych przez prawą półkulę mózgową (intuicyjnie). Dlatego też od najmłodszych lat małe dzieci uczą się, by nie wyrażać siebie całkowicie wykorzystując możliwości tej półkuli mózgowej, ponieważ nie są one zachęcane, by zwrócić większą uwagę na ruch ciała czy to przez taniec, śpiew, malowanie … przez ogólnie pojętą sztukę.
Z kolei we wschodnich cywilizacjach większą wagę przywiązuje się do intuicyjnej części mózgu. Logiczna półkula mózgowa uważana jest za mało istotną w rozwiązywaniu prawdziwych problemów egzystencjonalnych.
Istnieje jednak wielka nadzieja dla naszej najbliższej przyszłości, gdy najbardziej utalentowani ludzie obu kultur zjednoczą się i rozpoznają, że potrzebujemy siebie nawzajem, aby się uzupełniać i mamy się czym ze sobą podzielić. – Dr Silvana Montanaro

Co nie istnieje w kulturalnym otoczeniu nie rozwinie się także w dziecku. – Dr Shinichi Suzuki

————————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.