Pozwólcie, że skupimy się teraz na dziecku w wieku około 2 lat i jego potrzebie chodzenia. Taka potrzeba jest dla niego zupełnie naturalna, ponieważ musi on przygotować się do bycia dorosłym więc musi zbudować w sobie wszystkie potrzebne ku temu zdolności. Dziecko w wieku 2 lat jest całkiem zdolne, by przejść 2-3 kilometry, a także wspinać się, jeśli dobrze się do tego nastawi. Najbardziej podobają mu się te najtrudniejsze do przejścia etapy. Musimy pamiętać, że dziecięcy pomysł na chodzenie jest zupełnie inny od naszego. Nasze wyobrażenie, że długie spacery przewyższają jego zdolności bierze się stąd, że chcielibyśmy, by chodziło w naszym tempie. Jest to pomysł tak niedorzeczny jak to, że my dorośli moglibyśmy dotrzymać kroku idąc u boku konia. Widząc nas bez dechu, koń mógłby wtedy powiedzieć (jak często mówimy do dziecka): Oj, nie dobrze. Wskakuj lepiej na mój grzbiet i dostaniemy się tam razem. Jednak dziecko nie próbuje ‘dostać się tam’. Wszystko czego chce to po prostu iść. A ponieważ jego nogi są krótsze od naszych, nie możemy zmuszać go, by próbowało za nami nadążyć. To my musimy iść w jego tempie. Konieczność nie przykładania naszego poczucia czasu do dziecka jest w tej sytuacji bardzo wyraźna, ale powinniśmy zaznaczyć, że zasada ta odnosi się do każdej sytuacji, w której edukujemy małe dzieci, niezależnie od dziedziny. Dziecko ma swoje własne prawa rozwoju i jeśli chcemy wspomóc go w jego dorastaniu powinniśmy podążać raczej za nimi, niż nakładać własne. Dziecko chodzi nie tylko przy pomocy swoich nóg, ono wykorzystuje również swoje oczy. To, co popycha je, by iść dalej to interesujące rzeczy dokoła, które może zobaczyć. Tam pasie się owieczka. Dziecko przysiada, by się jej przyjrzeć. Nagle wstaje i idzie dosyć spory kawałek – widzi kwiat – wącha go – widzi drzewo – próbuje się na nie wspiąć – obchodzi je kilkakrotnie – siada, by je zobaczyć. W ten sposób może przespacerować wiele kilometrów. Jego marsz przerywany jest odpoczynkami, które zwykle pełne są interesujących odkryć. Jeśli jakaś przeszkoda stoi na drodze, na przykład przewrócony głaz lub drzewo, jego radość jeszcze wzrasta. Dziecko kocha wodę. Siadając nad strumykiem mruczy radośnie: Woda, woda! Jego dorosły towarzysz, chcąc gdzieś się dostać tak szybko jak to tylko możliwe, ma zupełnie inne pomysły na temat, czym jest chodzenie.

- Absorbent Mind (Chłonący Umysł), Rozdział 15: Rozwój i Naśladownictwo, Maria Montessori

Plansze dydaktyczne ukazujące klasyfikację roślin i zwierząt można zawiesić w pokoju dziecka.

Jak często dusza człowieka, zwłaszcza dziecka pozbawiona jest kontaktu z naturą. Nie ma takiego opisu, takiego obrazka w książce, który mógłby zastąpić widok prawdziwych drzew i całego życia wokół nich w prawdziwym lesie. Coś emanuje z tych drzew, co przemawia do naszej duszy. Tego czegoś nie przekaże nam żadna książka, czy muzeum. Las ujawnia, że w nim nie tylko drzewa istnieją, ale wraz z nimi cały zbiór powiązanych ze sobą form życia. I ta ziemia, ten klimat, ta kosmiczna siła przyrody potrzebne są dla rozwoju wszystkich tych stworzeń. Istnieje cała masa stworzeń wokół drzew, dostojnych i różnorodnych rzeczy, poszukiwanych przez niejednego z nas, których nie można przynieść do szkoły. – Maria Montessori

 W szkole podstawowej nauka biologii dla dzieci w wieku od sześciu do dwanastu lat skupia się na trzech głównych tematach:

1. Eksperymenty i obserwacja roślin i zwierząt w celu odkrycia wspaniałej różnorodności i potrzeb roślin i zwierząt.
2. Ewolucja roślin i zwierząt.
3. Klasyfikacja roślin i zwierząt.

Na początku każdego roku nauczyciel inspiruje dzieci do przeprowadzania doświadczeń w tych dziedzinach poprzez opowiadanie im różnorodnych historii, prezentowanie pięknych książek, plakatów, tabel i osi czasu. Następnie każde dziecko rozpoczyna swoją indywidualną podróż odkrywczą, łącząc się z innymi dziećmi w małe grupy projektowo-badawcze, by po zakończeniu projektu zrobić dla wszystkich prezentację. Każdy rok jest nieprzewidywalny, nawet  nauczyciel nie wie do końca, co będzie przerabiał ponieważ reguła mówi: “podążaj za dzieckiem”.

Eksperymenty i Obserwacje

Eksperymenty i obserwacje pomagają dziecku:

1. odkryć jak rośliny i zwierzęta żyją, 
2. dowiedzieć się jakie są ich potrzeby
3. poznać zadziwiającą różnorodność form życia na ziemi.

Dzieci stają się świadome świata na nowy sposób, odkrywając najmniejsze rośliny w szczelinach chodnika – rosnące wszędzie, gdzie tylko mogą znaleźć choć trochę światła, wilgoci i pożywienia. Takie codzienne doświadczenia sprawiają, że dzieci doceniają i chronią wszystkie stworzenia.

Adaptacja i zmiany w roślinach i zwierzętach

Experymenty i obserwacje prowadzą do odkryć, którę pozwalają dzieciom, poprzez ich wyobraźnię, odbyć niezwykłą podróż w czasie prowadzącą aż do początków życia na ziemi, by poznać cud różnorodności, adaptacji i zmian, jakie zachodziły i zachodzą w roślinach i zwierzętach na przestrzeni czasu. 

Klasyfikacja Roślin i Zwierząt

Odkrycie  mnóstwa rodzajów roślin i zwierząt pomaga dzieciom zrozumieć dlaczego musi istnieć system ich klasyfikowania i nazywania – to jest klasyfikacja biologiczna. Dzieci chcą wiedzieć jak i dlaczego rośliny i zwierzęta są klasyfikowane i jak ten system klasyfikacji zmienia się w trakcie nauki o biologii. Praca ta łączy biologię z logiką, matematyką i językami polskim i łaciną. Kiedy przedmioty są ze sobą powiązane w ten sposób i dziecko może swobodnie podążać wedle swoich zainteresowań, fakty na stałe wchodzą do pamięci, a nie jak to się często dzieje zostają zapamiętane, sprawdzone i zapomniane. Biologia może stać się centrum zainteresowania dziecka na bardzo długi czas.

Dobrze, jeśli dzieci mają dostęp do modeli ciała ludzkiego i pracują z nimi często. Znajomość ciała ludzkiego to jedno z ważnych zadań edukacji dzieci w wieku od 6 do 12 lat.

Nasze Ludzkie Ciała

Dziecko od urodzenia nieustannie uczy się o ciele. Najpierw poprzez obserwację jak rodzice dotykają, przenoszą, dbają i szanują ciało niemowlęcia i rozwijającego się dziecka, a także jak się odżywiają i dbają o swoje ciała mama i tata, jak do swoich ciał się odnoszą. Naturalny i zdrowy stosunek do ciała i płci rozwija się jeśli jest on tematem rozmów w domu i w szkole. W innym przypadku dziecko będzie zmuszone dowiedzieć się o tych rzeczach z mediów lub z innych nieznanych źródeł. Dbanie o nasze ciała i nauka szacunku wobec ciała innych ludzi, miłość, relacje, rodzina, sex – jakie inne ważniejsze informacje jak nie te powinniśmy przekazać prawidłowo naszym dzieciom.
———-

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Cykl rozwojowy motyla Monarcha. Obserwowanie rozwoju motyla z gąsienicy lub żaby z kijanki jest dla dzieci niezwykłym przeżyciem

Troska o żywe organizmy niesie zaspokojenie dla jednego z najbardziej żywych instynktów dziecięcego umysłu. Nie ma nic lepszego, aby rozbudzić w dziecku umiejętność przewidywania.- Maria Montessori 

Powtarzamy ten cytat, który pewnie czytaliście już w poprzednim rozdziale o roślinach, ponieważ jest on bardzo ważny. Podejście z szacunkiem do natury, do wszystkich żywych organizmów rozpoczyna się w domu w pierwszych latach życia. Dzieje się to poprzez spędzanie czasu na podwórku – tak często i długo jak to tylko możliwe, we wszystkie pory roku, w różne pogody, doświadczając zwierząt w ich naturalnym środowisku, słuchając śpiewu ptaków, zbierając muszle na plaży, ucząc się rozpoznawać i nazywać owady, ryby, płazy, gady, ptaki czy ssaki.

Stolik Przyrodniczy lub Półka przyrodnicza

Naturalne znaleziska związane ze zwierzętami można prezentować na stoliku obok obiektów roślinnych lub przygotować oddzielny stolik lub półkę. Znaleźć się tutaj mogą między innymi różne rodzaje muszli, ptasie gniazda, obrazki, zdjęcia i dziecięce prace na temat zwierząt.

Razem z dzieckiem możecie ćwiczyć wasz słuch rozpoznając odgłosy ptaków, które są w waszym zasięgu lub kiedy jesteście na wycieczce. Na przykład pozycja Ptaki Polski autorstwa A. Kruszewicza z płytą CD może okazać się wspaniałym prezentem dla dziecka

Zwierzęta

Małe dzieci odnoszą się do zwierząt z ogromną sympatią. W czasie, gdy uczą się odnosić z szacunkiem i miłością do innych oraz szanować środowisko w ogólnym pojęciu jest to również dobry moment na pokazanie dziecku, w jaki sposób być miłym dla zwierząt. Jedną z lekcji, jaką nauczyłam się na moim pierwszym kursie w Londynie, było jak podnosić i trzymać kota, rozpoczynając od uważania na to, aby być cicho i poruszać się spokojnie, kiedy podchodzi się do kota, a następnie mówić do niego delikatnie. W końcu dowiedziałam się, w jaki sposób pokazać dziecku, gdzie ma położyć swoje ręce, kiedy podnosi kota i jak delikatnie przytulić go do swojej piersi. Dzieci są zachwycone poznawaniem takich drobnych szczegółów w umiejętności dbania o zwierzęta i nie powinniśmy oczekiwać, że dzieci automatycznie wiedzą jak traktować zwierzęta, jeśli nikt im tego wcześniej uważnie nie pokazał.

Najlepiej obserwować zwierzęta w ich naturalnym środowisku. Możemy dziecku zapewnić taką możliwość, na przykład obserwowania ptaków na wolności raczej niż w klatce, jeśli za oknem zawiesimy karmnik i pokażemy jak cichutko siedzieć, żeby ptaki się nie przestraszyły. Użycie lornetki daje dziecku poczucie uczestnictwa w zajęciach ptaków i pozwala obserwować je z daleka. Zaskakujący jest fakt, że kiedy w dziecku obudzi się zainteresowanie w podglądaniu przyrody, może ono całkowicie skupić się i pozostać nieruchomo przez długie minuty.

Jeśli w klasie pojawi się jakieś zwierzę musimy przede wszystkim zadbać o wszystkie jego potrzeby – komfort, swobodę poruszania i ćwiczenia, jedzenie, ciepło, delikatne odnoszenie się do niego. Jego wizyta powinna trwać tak długo, jak zwierzę będzie tego chciało. Szacunek dla zwierzęcia jest ważniejszy niż nasza ciekawość. W naszym domu trzymaliśmy zawsze dwa czyste i gotowe pojemniki w razie, gdyby odwiedziła nas jakaś salamandra albo mały wąż. Nie zabierze nam dużo czasu zerwanie jakiegoś mlecza, albo innej małej roślinki, zroszenie ich wodą i wsadzenie do terrarium, żeby zwierze mogło się za nią schować w czasie swej krótkiej wizyty. Za terrarium służyć może wielkie akwarium albo prosty w miarę duży słoik. Bardzo ważne jest jednak, by pamiętać, że nawet w czasie któtkiej wizyty zwierzę potrzebuje powietrza. Jeśli używamy na przykład wielkiego słoika pamiętajmy, żeby pokazać dziecku, że w zakrętce muszą być dziury, albo że zamiast zakrętki użyć można gazy zamocowanej za pomocą gumki. W pojemniku należy również utrzymywać wilgotność. Pamiętajmy jednak, że łatwo jest nalać zbyt dużo wody, warto więc użyć spryskiwacza do roślin. Tego typu zasady i lekcje mogą być przećwiczone wcześniej z naciskiem na wolną i dokładną prezentację wszystkich czynności. Takie podejście pokazuje, że dorosły szanuje tę pracę i uważa ją za ważną, i że tego samego oczekuje od dziecka, żeby było ostrożne i dało z siebie wszystko.

Modele zwierząt pozwolą dziecku zaznajomić się z wyglądem i nazwami zwierząt z całego świata

Obserwowanie cyklu rozwojowego motyla w domu lub klasie jest dla dziecka niezwykle tajemniczym eksperymentem. Gąsienice można znaleźć samodzielnie lub zamówić. Gąsienice dużo jedzą i potrzebują częstego czyszczenia słoika, nowych gałązek, bycia w świetle, ale nie w pełnym słońcu, wilgotności. Na dno słoika warto wsypać odrobinę wyparzonego piasku. Motyla wypuśćcie na wolność!

Takie eksperymenty to wspaniały sposób na wprowadzenie w niezwykłą tajemnicę cyklu życia różnych zwierząt, na przykład od kijanki do żaby. Warto również wprowadzić dziecko w różnice pomiędzy ssakami łożyskowcami, stekowcami i torbaczami.

Bardzo często dzieci mają mniejszy dostęp do zwierząt niż do roślin dlatego proponujemy, aby po pierwszych doświadczeniach z żywymi zwierzętami (na przykład kotem czy psem) wprowadzać dziecku modele zwierząt z całego świata, zdjęcia, obrazki, książki. Szukajcie zdjęć i książek na których zwierzęta są pokazane w całości i na białym tle, żeby dziecko wiedzało dokładnie, jak wygląda tygrys, a nie ‘tygrys i skała i krzewy’ albo ‘głowa tygrysa’.

Spróbujcie porównać ludzi z różnymi zwierzętami, ich kończyny, oczy, usta itd. Zwracając uwagę na różnice i podobieństwa. Rozmawiajcie o potrzebach, jakie mają wszyskie stworzenia: pożywienie, woda, schronienie, ciepło, poczucie bezpieczeństwa. Pokażcie, że my wszyscy jesteśmy częścią życia na ziemi, a każdy żywy organizm jest ważny i potrzebny, spełnia jakąś funcję w środowisku.

——————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

3-częściowe karty językowe. Pomagają one dziecku poznać nazwy podstawowych kwiatów. Można ich używać do zwykłego dopasowywania lub korzystając z aktywności znanej, jako 3 częściowe dopasowywanie.

Troska o żywe organizmy niesie zaspokojenie dla jednego z najbardziej żywych instynktów dziecięcego umysłu. Nie ma nic lepszego, aby rozbudzić w dziecku umiejętność przewidywania.- Maria Montessori

Atmosfera miłości i poszanowania dla roślin i zwierząt w domu i klasie jest nalepszym fundamentem cieszenia się i zainteresowania naturą przez całe życie. Takie podejście rozpoczyna się w domu, gdzie dziecko chłonie podejście rodziny wobec warzyw, kwiatów, ogrodów, roślin domowych, drzew czy chwastów.

Lekcje, które dostarczają niezapomnianych wrażeń pochodzą zwykle od różnych doświadczeń z roślinami. Nic nie zastąpi przyglądania się kwiatom lub wąchania ich, a także obserwowania wzrostu kwiatów i warzyw w ogrodzie.

Na stoliku z obiektami natury mogą znaleźć się różne rodzaje liści, owoców itd.

Stolik lub półka na obiekty natury (Dziecięca wystawa obiektów natury)

Dzieci pokochają mały stolik lub półkę, na których umieszczać mogą różne naturalne obiekty. Mogą to być wazon z kwiatami, liście różnych drzew, owoce różnych drzew, albo jakiś botaniczny eksperyment. Ważne jest, by przestrzeń ta była bardzo czysta i piękna oraz by naturalne obiekty wymieniać dosyć często.

Na stoliku lub szafce można trzymać również małe pudełko, w którym przechowywana jest lupa, by dziecko mogło obserwowować w powiększeniu.

W klasie dla dzieci od 3-6 lat, na tacy obok stolika znaleźć można plastykową matę (ceratę), wiaderko i gąbkę oraz mały ręcznik. Czyszenie stolika i sprzątanie obiektów na nim leżących jest jednym z ulubionych zadań. Należy rozłożyć plastykową matę i uważnie usunąć wszystko ze stolika. Jeśli na stoliku pozostały suche liście lub ziemia, pokaż dziecku jak należy je zetrzeć na brzeg stolika, i do ręki. Następnie pokaż mu jak zamoczyć i wykręcić gąbkę, by wymyć blat i nogi stolika. Osusz wszystko za pomocą małego ręcznika. Zmyj i wytrzyj plastykową matę, wyczyść gąbkę, powieś ręcznik do wyschnięcia i wymień go na suchy. Zamień obiekty na stole na nowe i pozwól dziecku uporządkować je po swojemu.

W ten sposób dziecko wie, jak samodzielnie i bez potrzeby pytania dorosłego o pozwolenie wykonać to zadanie następnym razem. Daje to dziecku poczucie prawdziwego dbania o naturalne obiekty, a nie tylko patrzenia na nie.

Rośliny

Ważne jest, by dziecko codziennie spędzało czas na zewnątrz w czasie wszystkich pór roku i różnych rodzajów pogody. Chodzenie z dzieckiem na spacer, kiedy pozwalamy mu na podążanie jego własnym tempem i przystajemy spokojnie, kiedy odkryje ono coś interesującego, pomaga nam dorosłym otworzyć nasze oczy na świat natury.

Układanie kwiatów w wazonie jest bardzo ważną częścią rytuału rozpoczęcia dnia w klasie i może być łatwo przeniesione do naszych domów. Ważne jest, by posiadać w domu małe wazoniki różnych kształtów i rozmiarów pochodzące z różnych krajów.

Tak samo, jak przy sprzątaniu stolika warto przygotować tackę ze wszystkimi potrzebnymi przedmiotami, które dziecko będzie używać w trakcie układania kwiatów. Są to: mały wazonik, nożyczki do obcinania kwiatów, mały dzbanek z wodą (którą wlewa się do wazonika), lejek (jeśli otwór wazonu jest niewielki) oraz gąbkę i ściereczkę, żeby na koniec wszystko posprzątać. Kolekcja ozdobnych serwetek może dodać do tego rytuału nutkę czegoś wyjątkowego.

Postawienie takiego samodzielnie przygotowanego wazonu z kwiatami na stoliku kuchennym, gościnnym czy w klasie, przez cały dzień przyciąga uwagę dziecka i zwraca ją na odkrywania piękna i różnorodności natury. Proszę się nie dziwić, jeśli wszystkie przygotowane wazoniki wylądują na tym samym stoliku, kiedy dziecko będzie wykonywało to ćwiczenie poraz pierwszy.

Trawa, liście, dzikie kwiaty, kwiaty uprawiane w naszych ogródkach zasuszone i przyciśnięte czymś ciężkim tworzą świetny materiał na różne artystyczne pomysły. W naszym domu zasuszone liście i kwiaty trzymamy w pojemniku zaraz obok praski tak, by były one gotowe, gdy chcemy udekorować kartki okolicznościowe czy dołączyć je do listu.

Rozróżnienie na korony wolnopłatkowe i zrostopłatkowe

Jeśli w domu lub szkole zamierzasz przygotować dla dziecka kawałek ziemi pod uprawę pamiętaj, by zostawić trochę przestrzeni dla dzikich okazów. Jedne z najlepszych przykładów różnych kształtów liści znaleść można właśnie wśród dzikich roślin takich jak mlecze czy osty. 

Najpierw wskazujemy na roślinę, zachęcamy do dotykania jej, a następnie nazywamy i określamy jej właściwości: pomarańczowa, czerwona, mała, długa, ostra, gładka, miękka, twarda itd. Z takiej klasyfikacji może korzystać każdy początkujący botanik.

Szkice przedstawiają różne rodzaje nerwacji liścia: a) pierzasta, b) siatkowata, c) równoległa, d) dłoniasta, e) wachlarzowata

Wkrótce potem można wprowadzać kolejne pojęcia. Małe dziecko chce znać dokładne nazwy wszystkiego, co go otacza. Nie wystarczy mu ‘kwiat’, potrzebuje ‘dzika róża’, a następnie, kiedy wielogodzinne obcowanie z roślinami doprowadzi do dużego zainteresowania nimi, możemy zacząć wprowadzać nazwy botaniczne i dalszą klasyfikację (na przykład na różną nerwację liści: pierzasta, siatkowata, równoległa, dłoniasta, wachlarzowata lub różne rodzaje korony kwiatu: wolnopłatkowe, zrostopłatkowe). Wielogodzinne obserwacje roślin i zwierząt prowadzą często do wielu ważnych dyskusji, które można ubogacić bogatym słownictwem, a przez to uczynić bardziej interesującymi.

Prawdziwe porządne (nie zabawkowe, plastykowe) małe narzędzia ogrodowe, dzięki którym dziecko może zaangażować się w prace na zewnątrz

Zapewnienie dziecku małych narzędzi ogrodowych oraz taczki (może w niej przewozić skoszoną trawę czy inne rzeczy wymagające transportu w inne miejsce) jest świetnym sposobem na zaangażowanie go w prace na podwórku. Choć dorosły często unika ciężkich prac, małe dziecko z radością przyjmie prawdziwą pracę. To czas, by wprowadzić dziecko w prace ogrodowe. Kiedy nie mamy miejsca na większy ogródek na zewnątrz, nawet jedna doniczka z jednym kwiatem wewnątrz czy na zewnątrz domu jest lepsza niż nic. Ważne jest, by pokazać dziecku zarówno kończenie jak i rozpoczynanie każdej czynności w ogrodzie. Czasami czynności zakańczające pracę mogą stanowić dla dziecka kilka pojedyńczych zadań, na które dziecko będzie gotowe pod koniec ciężkiego dnia pracy w ogrodzie. Na przykład pokaż dziecku jak poprawnie trzymać łopatę, by przenieść ją do schowka i ustawić w odpowiednim miejscu. 

Różne przewodniki po kwiatach przydadzą się zarówno dorosłym jak i dzieciom. Najlepiej wybierać te z dużą ilością zdjęć i szkiców.

Gdziekolwiek dorosły pamięta o naturalnej dziecięcej potrzebie porządku, tam zorganizuje przestrzeń, gdzie każde narzędzie będzie miało swoje określone miejsce. Można pokazać dziecku jak czyścić i odkładać narzędzia, jak trzymać drewniany uchwyt i polerować część metalową. Zadania tego typu przynoszą dużo zadowolenia z dobrze wykonanej pracy oraz rozwijają samodzielność.

Warto w domu zawiesić przepiękne obrazki roślin i kwiatów (zdjęcia, kartki pocztowe, reprodukcje, obrazy). Często zaskakujący wydaje się fakt, że dziecko chętnie wybiera naukowe książki o świecie natury zamiast różnego rodzaju bajek. Dzieje się tak wtedy, kiedy ma ono duży kontakt z naturą. 

——————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Jaki kolor wybierasz?

Jak stworzyć Katalog Jesieni?

Potrzebne materiały:

• segregator A4 i kartki oraz koszulki do segregatora
• klej lub taśma dwustronna
• bezpieczne dla dziecka nożyczki
• kolorowy papier
• pisaki 

Jesienny dar kolorów

Dziecko, lub każde z dzieci może wybrać jeden kolor jesieni (czerwony, żółty, pomarańczowy, zielony, brązowy …) i hurra! wychodzimy razem na spacer. Jeśli dziecko dopiero poznaje kolory, to można wręczyć mu kartkę kolorowego papieru w kolorze, który wybrało. W czasie speceru każde z dzieci zbiera liście i inne owoce jesieni w wybranym przez siebie kolorze, by później stworzyć swój katalog. Jest to też dobry czas, na różne opowieści o jesieni, o żniwach, o jesieniach naszego dzieciństwa, o tym, że wiewiórki zbierają na zimę żołędzie i spieszą się zanim nadejdzie zima, by zjeść je, kiedy spadnie już śnieg. Cieszmy się tym wspólnie spędzanym czasem, bo są to najbardziej wartościowe momenty w życiu każdej rodziny .

Jeśli dziecko oprócz swego koloru zacznie zbierać również inne, to nie warto mu przerywać. Później przy tworzeniu katalogu można razem spróbować posortować skarby i każdy kolor oznaczyć w katalogu odpowiednią etykietką.

Życzymy miłego czasu!

Nie ukrywamy, że bardzo ucieszyłyby nas Wasze komentarze! Jak wygląda katalog Waszych dzieci? Macie jakieś zdjęcia? Czy taki spacer był dobrym czasem? Z góry dziękujemy!

Do szkoły na piechotę. Zdjęcie wykonane przez samlevan.

Dzieci, które nie chodzą jeszcze do przedszkola czy szkoły mają mnóstwo czasu na zabawy i odkrycia na łonie natury. O znaczeniu takiego czasu pisaliśmy już wcześniej w artykule Natura – pokarm dla ciała, ducha i intelektu dziecka. A co z tymi dziećmi, które wiele godzin dziennie spędzają w czterech ścianach szkoły czy przedszkola?

Odpowiedź znaleźliśmy na jednej z naszych ulubionych stron poświeconych pomysłom na spędzanie czasu na łonie natury, czyli Green Hour w artykule Nature on the Go.

Odpowiedź jest prostsza niż można się spodziewać, a mianowicie: W tym roku, do przedszkola czy szkoły docieramy na piechotę!

Jeśli szkoła czy przedszkole nie są oddalone o więcej niż 30 minut piechotą od domu, to taki spacer może okazać się bardzo bogatym doświadczeniem zarówno dla dzieci, jak i dla nas dorosłych. Jeśli jest możliwość, by dziecko chodziło do szkoły samodzielnie, na przykład z przyjaciółmi to warto je do tego zachęcić.

Jak piszą autorzy artykułu takie 20-30 minut na świeżym powietrzu to w rzeczywistości mnóstwo czasu na doświadczanie tego, co może wydarzyć się na łonie natury. Można wtedy dostrzec ślimaki, czasem wiewiórki, zmieniające się kolory liści, wiszące zimą sople, przeżyć wiosenny deszcz czy zobaczyć tęczę. Pomiędzy domem, a szkołą czy przedszkolem jest mnóstwo rzeczy do odkrywania.
Jest to również świetny czas na wspólne rozmowy, zadawanie pytań, skakanie i radowanie się.

Pewnie większość może teraz pomyśleć: kto ma czas na chodzenie rano z dziećmi do szkoły w tym szybko pędzącym dziś świecie?

Autorzy artykułu i na ten problem znaleźli pewne rozwiązanie. Można dogadać się z innymi rodzicami z sąsiedztwa i odprowadzać dzieci na zmienę. Na początek wystarczą na przykład dwa dni w tygodniu. Nie jest to możliwe w Twojej okolicy? Może Bank Czasu będzie tutaj pomocny? Macie jakiś inny pomysł – prosimy o wpis w komentarzach.

Wtrącając jeszcze parę własnych wspomnień z docierania do szkoły na piechotę pamiętam, że zajmowało mi to zwykle ok. 20-30 minut. No chyba, że przychodziła zima i przez większość trasy rzucaliśmy się z przyjaciółmi śnieżkami, albo goniliśmy się po zasypanych śniegiem rowach. Wtedy powrót do domu trwał ponad godzinę. W pierwszej klasie trasa do szkoły prowadziła w większości przez różne osiedla domków jednorodzinych. Jak teraz sobie o tym myślę, to zastanawiam się, co mogłoby być ciekawego na takich osiedlach, jeśli chodzi o naturę. A jednak było. Po deszczu na długości całej trasy można było znaleźć mnóstwo ślimaków, które liczyłem. W zimie, ze zwisających z budynku szkoły sopli tworzyliśmy z kolegami krążki hokejowe. Tak długo pocieraliśmy nimi o krawężnik, aż powstało coś na kształt krążka. Czy Wy też macie jakieś ciekawe pomysły na to, co można odkryć na trasie do szkoły czy przedszkola?

Taki pomysł na chodzenie do szkoły zamiast zawożenia dzieci samochodem mógłby stać się właściwie ogolnopolską akcją. Kto już teraz się dołącza? Rok szkolny dopiero się rozpoczął. To dobry czas na zmiany.

Przeglądając internet w poszukiwaniu różnych form aktywności na świeżym powietrzy natrafiliśmy na stronę internetową Green Hour – Discover the Wonder of Nature. Strona ta powstała, by pomóc odwrócić szybko postępujące odsuwanie się dzieci i młodzieży od zabaw na świeżym powietrzu i na łonie natury na rzecz gier komputerowych i telewizji. ‘Green Hour – Zielona godzina’, to trochę czasu spędzonego na łonie natury każdego dnia. Takie podejście pozwoli wskazać dzieciom odpowiednie wzorce prowadzące do dobrego samopoczucia na poziomie fizycznym, umysłowym i emocjonalnym.

Tworzenie mapy dźwięków

Przykładowa mapa dźwięków

Jednym z pomysłów na zaciekawienie dzieci tym, co kryje w sobie natura jest zadanie polegające na tworzeniu tak zwanej ‘mapy dźwieków’.

Należy się więc wybrać do lasu lub na jakąś polanę lub gdziekolwiek z dala od zgiełku oraz zabrać ze sobą parę kartek papieru, podkładek (żeby mieć na czym te kartki położyć) i długopisów.

Zasady zabawy są bardzo proste: Każdy z uczestników siada sobie w wybranym przez siebie miejscu z długopisem i kartką w ręce i kreśli na środku kartki ‘O’, które oznacza jego pozycję. Następnie wszyscy zamykają oczy i pozostają całkowicie cicho przez co najmniej 2 minuty słuchając dźwięków wokoło. Po zakończeniu trwania ciszy należy postawić na kartce ‘X’ w miejscu, z którego dochodził dźwięk, a następnie napisać lub namalować, co było źródłem tego dźwięku (np. żaba, pszczoła, wiewiórka, pies, i tak dalej).

Później można porównać swoje wyniki oraz umiejętność rozpoznawania dźwięków natury. Natura potrafi zapewnić niezapomniane przeżycia dla wszystkich zmysłów, a czasem warto posłuchać jej przez chwilę z zamkniętymi oczami i przekonać się jakie dźwięki wydaje cisza.

Jan na trawie

Dziś z Asią często zastanawiamy się dlaczego tak wiele się zmieniło? Wśród ogromnej większości dzieci priorytet przejął telewizor, komputer, internet. Mnóstwo dzieci spędza czas w swoich pokojach. Czy rower, piłka, bieganie po lesie stały się już nudne?

Drugim problemem jest fakt, że świat wokół wydaje nam się dużo bardziej niebezpieczny: niebezpieczni nieznajomi, ulice itp. Żyjemy w ciągłym strachu i przekładamy go również na nasze dzieci. Nie idź do sklepu czy kolegi, bo jeszcze wpadniesz pod samochód. Nie pływaj, bo się utopisz. Nie graj w piłkę ze starszymi, bo cię kopną, albo złamiesz nogę, i tak dalej. Czujemy, ze dziecko jest ‘bezpieczne’, kiedy siedzi w swoim pokoju przed komputerem lub telewizorem. To dla nas dorosłych bardzo wygodna forma spędzania czasu przez nasze dzieci. To zwykle zajmuje je na wiele godzin, nic od nas nie chcą, nie przeszkadzają i cicho siedzą.

Problem ten nie dotyczy już tylko miast, ale jest on w takim samym stopniu obecny również na wsi. Coraz więcej domostw ma dostęp do internetu, a w większości obecna jest telewizja kablowa z kilkudziesięcioma kanałami.

Jan pośród konarów drzewa

Wielu naukowców i psychologów, ale również my rodzice wiemy, jak ważny dla każdego dziecka i nie tylko jest czas spędzony na łonie natury. Dr Maria Montessori napisała:
Jeśli dla rozwoju fizycznego konieczne jest, by dziecko miało kontakt z ożywiającymi siłami natury, to tak samo ważne jest dla jego rozwoju psychicznego, by duch dziecka był w kontakcie ze stworzeniem. Nie jest więc zaskoczeniem fakt, że dzieci spędzające mnóstwo czasu na łonie natury zyskują bardzo wiele. Wśród zalet są między innymi: zmniejszenie objawów nadaktywności czy ADHD, większe poczucie własnej wartości, a także samodyscyplina. Dzieci są radośniejsze i częściej się śmieją, są bardziej sprawne fizycznie, mają lepszy apetyt … i można tak mnożyć w nieskończoność.

Nie należy więc zapominać, że świeże powietrze w połączeniu z naturalnym pragnieniem dziecka do odkrywania swojego otoczenia były, są i będą najlepszą formą rozwijania ciała, ducha i intelektu każdej ludzkiej istoty. Podziwianie piękna natury w tak ważnym i wrażliwym okresie życia jakim jest dzieciństwo pozwala dziecku stać się osobą, która czuje się w świecie gospodarzem, czyli dba o środowisko, zależy jej na tym, by było piękne i z pożytkiem dla innych.

Przyglądając się metodzie Montessori bardzo powierzchownie można ulec wrażeniu, że zamyka ona dzieci w czterech ścianach, by pracowały skupione nad materiałami rozwojowymi. Nic bardziej błednego. Maria Montessori wielokrotnie podkreślała jak ważny jest kontakt dziecka z naturą, dlatego jeśli poważnie myślimy o filozofii Montessori spacery, świeże powietrze, wyprawy na plaże, w las, w góry, nad jeziora, do parku powinny stanowić dużą część każdego dnia naszych dzieci.