Ścieranie stołu po posiłku jest dla dziecka tak satysfakcjonujące jak gotowanie, nakrywanie do stołu, podawanie jedzenia, zamiatanie podłogi czy zmywanie naczyń

Przygotowanie przestrzeni do gotowania i spożywania posiłków, tak aby w tych czynnościach mogły swobodnie uczestniczyć dzieci nie musi być jakimś ogromnym przedsięwzięciem. Nie wymagajmy też od siebie, by zrobić wszystko na raz. Na początek rozważ zapewnienie dziecku jednej niskiej półki lub jednej szuflady w kuchennych szafkach. Może się tam znajdować mała deska do krojenia i bezpieczny dla dziecka nóż lub miska na płatki zbożowe i łyżka – cokolwiek, z czego dziecko będzie możliwie często korzystać.

Dobrą inwestycją na początek będzie odpowiedni podnóżek, tak by dziecko mogło swobodnie sięgnąć do zlewu lub do blatu kuchennego, by pracować. Jeśli jest w kuchni miejsce dobrze, by mieć tam również mały stół i krzesło przy którym dziecko może w spokoju przygotowywać i zjadać swoje posiłki lub pomóc w przygotowanie posiłku dla całej rodziny.

W klasie zawsze powinna istnieć przestrzeń dla dzieci, w której mogą one przygotować własne przekąski o każdej porze dnia. Ważne są również lekcje, które prezentują jak wykonać odpowiednio te prace oraz jak pozmywać po sobie, by umożliwić korzystanie z narzędzi innym dzieciom. To ćwiczenie w przyczynianiu się dla dobra innych, w przygotowaniu oraz podawaniu posiłków, i zmywaniu po sobie.

Te dzieci moga swobodnie przygotować sobie przegryzkę, nakryć do stołu i cieszyć się swoją obecnością, kiedy mają na to ochotę.

Czynności praktyczne, jako podstawa każdej kolejnej pracy

Nie jest niczym niezwykłym przeoczenie wartości, jakie niosą ze sobą czynności praktyczne i życie rodzinne.

Słyszałam rodziców, którzy krzyczeli zaniepokojeni, że ich dziecko “traci czas na zmywanie w jakiejś nowej szkole Montessori podczas, gdy mogłoby ćwiczyć matematykę!” Jednak, matematyka i każda inna praca umysłowa wymagają zdolności uważnego poruszania się, skupienia, wykonania jakiejś serii kroków, skoncentrowania, dokonywania inteligentnych wyborów i wytrwałości w pracy. Tego właśnie dziecko uczy się podczas ćwiczeń praktycznego życia. W rezultacie tych wszystkich chwil, gdy dziecko koncentruje się na takich zadaniach, staje się ono spokojne i zadowolone, a dzięki temu wewnętrznemu pokojowi, pełne miłości do innych.

Prawdopodobnie, nawet bardziej istotnym rezultatem tej pracy jest fakt, że kiedy dziecko jest zapraszane do uczestnictwa w zadanich dorosłych zaczyna ono dostrzegać, że jest pełnowartościowym członkiem grupy i bliskim przyjacielem. Pomyśl o tej różnicy w relacji między tobą, a twoimi gośćmi. Kiedy wykonujemy całą pracę zanim przyjdą nasi goście powstaje pewien rodzaj relacji, ale ta relacja jest znacznie bliższa, kiedy przyjaciel dołącza się do przygotowań. Dziecko zyskuje najbardziej na tej bliskiej relacji z rodzicami, niezależnie czy jego wkład to szorowanie czy krojenie warzyw, zmywanie czy suszenie naczyń, nakrywanie do stołu, sprzątanie szafek lub lodówki, mieszanie ciasta i tak dalej.

Kiedy dziecko ma szansę ciągłego doświadczania tych niezwykle ważnych dla jego rozwoju zadań należących do grupy praktycznych czynności życiowych, staje się ono bardziej zdolne we wszystkich innych dziedzinach, oraz potrafi odnosić się w odpowiedni sposób do innych.

Najważniejszym odkryciem jest to, że dziecko powraca do swojego normalnego stanu poprzez pracę. Niezliczone badania przeprowadzone na dzieciach każdej rasy, w wielu krajach świata pokazały, że jest to najbardziej istotny fakt, jaki posiadamy w dziedzinie psychologii i edukacji. Pragnienie pracy u dziecka jest jego naturalnym instynktem, ponieważ nie może ono organizować swojej osobowości bez pracy: człowiek buduje siebie poprzez pracowanie. Nie istnieje alternatywa dla pracy. Ani uczucia, ani bogactwo nie mogą jej zastąpić. Człowiek buduje siebie poprzez wykonywanie prac ręcznych, w których używa on swoich rąk, jako narzędzi swojej osobowości i jako wyraz swojego intelektu, i które to pomogą mu zdominować jego otoczenie. Dziecięca skłonność do pracy jest dowodem na to, że praca jest dla człowieka czymś odruchowym i typowym
… jeśli pokażemy dzieciom dokładnie, w jaki sposób coś robić, to sama precyzja wykonania wydaje się przyciągać ich uwagę. By zainteresować dziecko jakąś czynnością, po pierwsze musi mieć ona realny cel. Drugim warunkiem jest dokładność ruchów w jej wykonywaniu, co sprawia, że dziecko prawdziwie angażuje swoje wysiłki, a poprzez to posuwa się naprzód w swoim rozwoju. Odkryliśmy, że porządek i precyzja są kluczem do spontanicznej pracy w szkole.
- Dr Maria Montessori

Kiedy odwiedzałam jedną z klas dla dzieci od 3 do 6 lat, młoda dama zaoferowała mi kawę lub herbatę, a następnie przygotowała filiżankę angielskiej herbaty z mlekiem i cukrem!

Potrzeby rodziców

Rodzice nie zawsze mają czas, by włączać we wszystko swoje dzieci i nie powinni oni mieć o to do siebie pretensji. Nauczyciel w placówce Montessori jest dostępny dla dziecka przez cały dzień i przygotowany, by udzielać lekcji i wspomagać dziecko w jego rozwoju do samodzielności. Nie wymagajmy więc od nowych rodziców, by byli w tym doskonali. Musimy traktować się łagodnie i planować taki czas, w którym zarówno my, jak i nasze dzieci będziemy zadowoleni ze wspólnej pracy.

Zacznij od jednej rzeczy, na przykład ułożenia serwetek na stole i stopniowo zwiększaj ilość zadań, w których dziecko może uczestniczyć, a które następnie przejmie. Takie wysiłki rodziców przynoszą korzyści zarówno dla nich, jak i dla dzieci, kiedy oberwujemy, jak bardzo metody pracy dziecka różnią się od naszych i, że ta praca nie jest dla nich tylko dążeniem do skończenia zadania, ale cieszeniem się nim.

Jedną z najważniejszych lekcji, jaką możemy nauczyć się od naszych dzieci jest to, jak zaangażować całego siebie, umysłowo, ficzynie i duchowo w to, co akurat robimy, skupić się nad każdym ruchem i radować się każdym momentem naszego życia.

Potrzeby rodziny

Pamiętam, że czytałam raport z badań nad nastolatkami. Grupa najbardziej szczęśliwych, zrównoważonych, odnoszących sukcesy i najzdrowszych nastolatków została wybrana przez ich znajomych i nauczycieli, by odkryć, co było cechą wspólną w ich wychowaniu. Żadna z cech takich jak status ekonomiczny czy socjalny rodziców, rasa, religia, rodzaj szkoły, prywatny lekcje, obozy, IQ czy inne isotne cechy nie pokrywały się. To, co było wspólne dla nich wszystkich, to fakt, że każdego dnia spożywali oni jeden posiłek z resztą swojej rodziny, bez oglądania telewizji czy innych rozpraszających urządzeń. Nie ważne było, który to był posiłek, czy jak on wyglądał. Wnioski płynące z tego, jaką wartością jest wspólne spędzanie czasu każdego dnia i komunikowanie się z grupą osób, które dbają o siebie nawzajem dają nam dużo do myślenia.

Życie się zmienia, ale potrzeba bycia częścią grupy nie ulega zmianie. Gotowanie i jedzenie jest tym, co każdy z nas robi codziennie. Prawdopodobnie przeznaczenie paru chwil na wspólną pracę, aby coś ugotować, nakryć do stołu, wykonać jedną małą rzecz każdego dnia, może pomóc utrzymać naszą rodzinę na drodze do pełni tego, czym może ona być.

Przykładowe materiały, które mogą pomóc dziecku w zaangażowaniu się w przygotowywanie i serwowanie jedzenia: zestaw do herbaty, zestaw nierdzewnych garnków, podnóżek, wałek do ciasta

——————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Dziecko może rozwijać się jedynie poprzez doświadczenie w swoim otoczeniu. Takie doświadczenie nazywamy pracą.- Dr Maria Montessori

Ćwiczenie równowagi w chodzeniu jest ulubionym zadaniem dla dzieci w tym wieku i bardzo ważnym dla ich prawidłowego rozwoju

Pierwsze sześć lat

Wiedza o tym, że pierwsze sześć lat życia to najważniejszy okres w kształtowaniu osobości człowieka jest dziś powszechnie przyjęta. W tym okresie dziecko staje się całkowicie członkiem kultury i rodziny, w której żyje, chłonąc jej język, nastawienie do świata, obyczaje, wartości. Dziecko, które spędza swoje pierwsze sześć lat życia w otoczeniu pełnym miłości i wsparcia, uczy się kochać siebie oraz czuje się w tym świecie bezpiecznie. Dziecko, które doświadczyło radości z wkładu, jaki wnosi ono w swoją rodzinę czy grupę, uczy się kochać podejmując wysiłek, i czuje się potrzebne.

Każde dziecko, z natury, chce ciągle uczyć się i wzrastać do granic swoich możliwości. Podczas pierwszych sześciu lat czyni to ono naśladując tych, którzy żyją wokół niego. Aby wspierać tę potrzebę ciągłego rozwoju musimy odpowiednio przygotować otoczenie zarówno fizycznie, jak i społecznie, zapewniając narzędzia, za pomocą których dziecko będzie mogło pracować tworząc własną osobowość. Musimy również uważnie dostrzegać pierwsze przebłyski koncentracji i zejść z drogi, by podążać za dzieckiem, które zaczyna odkrywać własną ścieżkę.

Uczenie się rozbierania, a następnie ubierania jest dla dziecka ważna pracą, która wymaga praktyki

Uczestnictwo w życiu rodzinnym

Tradycyjne czynności domowe wykonywane przez członków każdej rodziny nazywane są w Montessori czynnościami praktycznego życia. Jest to jedna z najważniejszych dziedzin przygotowujących dziecko do życia. Czynności praktycznego życia podzielone zostały na trzy kategorie, i postrzeganie życia dziecka w ten sposób pomaga wypracować równowagę w kwestii umiejętności, które dziecko powinno doskonalić. To, co znajduje się w każdej kategorii zależy od kultury, w jakiej żyjemy i może zawierać, ale niekoniecznie ogranicza się do takich czynności jak:

1. Dbałość o otoczenie – zmywanie, zamiatanie, polerowanie, wieszanie prania, pranie, roboty ogrodowe, odkładanie zabawek
2. Dbałość o osobę – mycie się i kąpanie, ubieranie się, mycie zębów
3. Wdzięk i dobre maniery – uważne chodzenie, noszenie rzeczy, ciche otwieranie i zamykanie drzwi, zasuwanie krzesła po odejściu od stołu, częstowanie kogoś, mówienie ‘proszę’ i ‘dziękuję’ i tak dalej.

Właśnie poprzez ćwiczenie tak pozornie przyziemnych czynności jak ubieranie się, zamiatanie, przygotowywanie i podawanie posiłków, naprawianie czy budowanie – prac, które dziecko obserwuje codziennie, uczy się ono wykorzystywać swoje ciało i umysł, by osiągnąć jakiś cel, uczy się koncentrować, kończyć dane zadanie wykonująć po kolei wszystkie potrzebne ruchy, a ponad wszystko ma swój własny wkład w życie swej rodziny czy grupy.

Czynności praktycznego życia zapewniają lepsze podłoże dla rozwoju fizycznego, psychicznego oraz społecznego oraz uczą takiej postawy w pracy, która prowadzi do sukcesu w późniejszych życiu naukowym i zawodowym.

Czynności praktycznego życia wspomagają rozwój koordynacji oko-ręka, kontroli nad dużymi i małymi mięśniami, zdolność panowania nad własnymi ruchami w czasie chodzenia i przenoszenia rzeczy oraz znajomość dobrych manier. Są to czynności, które skupiają uwagę dziecka na jego własnym rozwoju i otwierają mu drogę do prawdziwej pracy. Uczą patrzeć w oczy osobie, z którą się rozmawia, słuchać uważnie, przyjmować postawę troski o innych poprzez dobre maniery, uzdalniają dziecko, by było chętnie przyjmowane w swojej społeczności, by było szczęśliwe i czyniło szczęśliwymi innych.

Ścieranie tego, co pozostało po zakończeniu innej pracy daje dziecku satysfakcję

Od zarania dziejów, dzieci wykazują szczególne zainteresowanie w codziennych czynnościach domowych poprzez udawane (symulowane w formie zabawy) gotowanie czy sprzątanie. Jednym z centralnych odkryć Dr Marii Montessori było zauważenie, że jeśli damy dzieciom taką szansę, dzieci najczęściej wybiorą prawdziwą pracę, a nie udawanie.

Zezwalanie dziecku na uczestniczenie w pracach, które obserwuje ono każdego dnia jest wyrazem wielkiego szacunku i wiary w niego. Pomaga mu to czuć się ważnym dla siebie samego i dla tych, których spotyka na swej drodze. Jest potrzebny.

Aby jeszcze bardziej podkreślić znaczenie takiego podejścia do dziecka zauważmy tę różnicę w traktowaniu obcego, na przykład gościa na obiedzie, któremu się usługuje, i na którego się czeka, a przyjaciela, którego zapraszamy do kuchni, by z nim rozmawiać i śmiać się podczas, gdy razem przygotowujemy posiłek. Dzieci nie chcą być gościem. One chcą byśmy pomogli im zrobić to samodzielnie.

Cel dziecka

Przyczyna, dla której nasze dziecko podejmuje się różnych prac i sposób, w jaki to czyni są zupełnie różne od naszych. Dorośli zwykle dążą do tego, by wykonać pracę w sposób najbardziej wydajny i jak najszybciej i wykonują coś w krótkim czasie albo omijają wszystko, co nazywa się pracą. Dziecko pracuje, by doskonalić siebie w wykonywaniu danej czynności, by stać się w niej ‘ekspertem’. Może ono zmywać stolik codziennie przez długie tygodnie, a następnie przerzucić swoją uwagę na zupełnie nowe zadanie, by je opanować. Nie powinniśmy więc postrzegać takiego zachowania dziecka, jako niekonsekwencję czy lenistwo (‘zmywał stolik, a teraz już tego nie robi’), ale raczej jako narastające doskonalenie kolejnych czynności. Celem dziecka jest nie tyle zakończenie danego zadania, ile konstruowanie siebie.

Czynności praktycznego życia mogą być swobodnie uznane za najważniejszą dziedzinę pracy dziecka w klasie Montessori dla dzieci w wieku od 3-6 lat. Poprzez te czynności dziecko uczy się podejmowania inteligentnych wyborów, staje się fizycznie i umysłowo samodzielne i odpowiedzialne. Uczy się koncentrować, kontrolować mięśnie, poruszać się i działać z uwagą, analizować poszczególne kroki danej czynności i zakończyć je. Kładzie to silne fundamenty pod fizyczną i umysłową pracę we wszystkich dziedzinach ludzkiego życia, nie tylko we wczesnym dzieciństwie, ale na każdym etapie życia.

Przykłady materiałów, które mogą służyć dziecku w jego pracy: prosta równoważnia, fartuszek, drewniana rozkładana suszarka na pranie, drewniana przewlekanka z narysowanymi narzędziami

——————–
Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Pomysł na to ćwiczenie oraz poniższe zdjęcie pochodzą ze strony Chasing Cheerios. 

Dopasowywanie zakrętek do słoików - bardzo ładnie przygotowane ćwiczenie

Dzieci najczęściej nabywają te zdolności podglądając jak sami to robimy. Dlatego warto się zastanowić jak myjemy własne ręce, jak czeszemy włosy, wkładamy czy zdejmujemy buty, płaszcz, kurtkę? Czy robimy to tak jak trzeba? A może wyciągamy nogę z zasznurowanego buta i do takiego też próbujemy ją włożyć? Płaszcz rozpinamy w pośpiechu rozchylając gwałtownie, by guziki same wyskoczyły z dziurek?

Czynności praktyczne w metodzie Montessori rozbite są zwykle na wiele pojedyńczych kroków. Nam dorosłym ułatwia to spostrzeżenie, że to, co na codzień wykonujemy szybko i rutynowo składa się tak naprawdę z wielu precyzyjnych ruchów wykonywanych najczęściej za pomocą naszych rąk. Małe dzieci nie opanowały jeszcze dostatecznie tych ruchów i wielokrotne powtarzanie danej czynności sprawi, że również dla nich po pewnym czasie staną się one rutyną. Najpierw jednak muszą zaobserwować, jak wykonywać je prawidłowo.

Jedną z podstawowych czynności praktycznych w metodzie Montessori jest mycie rąk. Choć w wielu przedszkolach Montessori stosuje się tradycyjne mycie rąk z użyciem dzbanka z wodą i miski, to my postaramy się przedstawić tę czynność, tak jak robimy to w naszych domach, czyli przy umywalce i kranie z wodą nie pozbawiając jej jednak dokładności.

Przygotowanie potrzebnych przedmiotów

• mydelniczka i mydło lub mydło w płynie
• pudełko na biżuterię
• mały ręcznik wiszący obok umywalki na wyskości, do której dziecko może samodzielnie sięgnąć
• Podnożek, by dziecko mogło swobodnie dostać do umywalki
• Korek od umywalki

Prezentacja

Wprowadzenie
Upewnij się, że wszystkie przedmioty są na swoim miejscu. Należy też zwrócić szczególną uwagę na temperaturę wody z kurka z ciepłą wodą. Jeśli istnieje możliwość ustawienia jej temperatury to nie powinna ona przekraczać 40 stopni. Zawsze najpierw odkręć kurek z zimną wodą, a później stopniowo dodawaj ciepłej wody, by uniknąć poparzenia.

Zaproś dziecko mówiąc radośnie: ‘Przyjdź tutaj proszę, chciałabym (chciałbym) ci coś pokazać’. Upewnij się, że dziecko będzie stało z twojej lewej strony i zaproś je do wejścia na podnożek. Powiedz do dziecka: ‘Pokażę Ci jak się myje ręce’.

Najpierw Ty wykonujesz wszystko bardzo powoli krok po kroku.
Podwiń swoje rękawy i zdejmij biżuterię ze swoich dłoni (pierścionki, zegarki, bransoletki) i odłóż ją do przygotowanego wcześniej pojemnika.

Prezentacja właściwa

1. Zamknij odpływ umywalki za pomocą korka
2. Odkręć kurek z zimną wodą nalewając jej do umywalki, a następnie uzupełnij ciepłą wodą aż będzie ona miała odpowiadną temperaturę.
3. Włóż twoją prawą dłoń do wody, a następnie dłoń lewą
4. Trzymając dłonie w wodzie odwróć je, by zmoczyć również wierzch obu dłoni
5. Nabierz wody w prawą dłoń i polej swoją lewą dłoń
6. Powtórz to samo polewając dłoń prawą
7. Wyciągnij ręce z wody i trzymająć je w kierunku wody pozwól, by woda trochę z nich ociekła
8. Weź lewą ręką mydło i umieść go w swojej prawej dłoni, ewentualnie użyj odpowiednio mydła w płynie
9. Umieść płasko swoją lewą rękę na ręce prawej
10. Pocieraj ręce do czasu, aż spostrzeżesz tworzącą się pianę
11. Jeśli używałeś(aś) tradycyjnego mydła odłóż je lewą ręką do mydelniczki
12. Odwróć prawą dłoń i położ na jej wierzchu dłoń lewą
13. Pocieraj lewą ręką w górę i w dół wytwarzając pianę
14. Rozłóż szeroko palce prawej dłoni i używając opuszków palców lewej dłoni przemyj pomiędzy każdym palcem
15. Zaciśnij lewą dłoń na kciuku prawej ręki i przekręć w tę i z powrotem wokół kciuka
16. Powtórz tę czynność dla każdego palca prawej ręki
17. Następnie umieść kciuk oraz palec wskazujący lewej ręki wokół nadgarstka prawej ręki i przekręć parę razy wytwarzając pianę
18. Powtórz wszystkie ruchy, aby umyć rękę lewą
19. Włóż obie ręce do umywalki
20. Polej ręce wodą w ten sam sposób, jak na początku, aż będą wypłukane z mydła
21. Wyciągnij korek z umywalki
22. Połóż prawą dłoń, a następnie lewą na małym ręczniku.
23. Odkręć kurek z zimną wodą, by przepłukać umywalkę
24. Ręką chwyć trochę wody i obmyj brzegi umywalki, by zmyć pozostałości mydła
25. Poczekaj moment aż woda ocieknie z dłoni
26. Wytrzyj ręce całkowicie używając małego ręcznika i powtarzając ruchy, które wykonywałaś(eś), kiedy mydliłeś ręce, z tą różnicą, że teraz zamiast mydła używasz ręcznika
27. Zawieś wilgotny ręcznik na kaloryferze lub suszarce i pokaż dziecku, gdzie może znaleźć suchy, a następnie zawieś go obok umywalki
28. Załóż z powrotem biżuterię
29. Zaproponuj dziecku, by teraz samo spróbowało: ‘Może chciałbyś spróbować teraz sam? Proszę.’

Cel mycia rąk

Bezpośredni: Dbanie o samego siebie i budowanie poczucia czystości.

Pośredni: Rozwój zdolności dziecka do pracy w sposób nieprzerwany i z dużą koncentracją na wykonywanym zadaniu.

Odpowiedni wiek: od 2 do 4 lat

Maria Montessori wierzyła, że małe dziecko niezależnie od tego czy ‘bawi się’ na placu zabaw, w domu czy w przedszkolu ma bardzo podobne odczucia i potrzeby jak dorosła osoba ‘w pracy’.
Dorosłemu zależy na interesującej i ważnej pracy, która daje poczucie spełnienia i preferuje ją ponad zwykłe obowiązki. Dorosły potrzebuje odpowiedniego treningu, narzędzi i miejsca pracy wspierającego koncentrację. Dorosły zwykle oczekuje poszanowania dla jego pracy i potwierdzenia, że została ona wykonana dobrze.
Montessori zaobserwowała, że małe dzieci, kiedy się bawią, również pragną mających cel czynności, które samodzielnie mogą wybierać. Dziecko chce, by pokazać mu jasno, jak daną czynność wykonać, zapewnić mu odpowiednie do tego materiały i przestrzeń. Dziecko ufa również, że jego starania będą w pełni szanowane, a efekt pracy podziwiany.
Dlatego praca dorosłego oraz zabawa dziecka mają równorzędny cel oraz przebiegają w podobny sposób. Rozpoznając te podobieństwa Maria Montessori preferowała nazywanie ‘zabawy’ dziecka jego szczególną własną ‘pracą’.

Kontrowersje powstałe na gruncie nazywania zabawy dziecka jego pracą.

Niektórzy rodzice uważają, że metoda Montessori stawiając na jakąś pracę i edukację dzieci od najmłodszych lat powoduje, że dzieci mogą utracić radość z bycia młodym i bez odpowiedzialności, radość z udawania, grania w gry, zachowywania się głupkowato, swobodnego biegania po podwórku, psocenia z przyjaciółmi itp. Wierzą oni silnie, że wczesne dzieciństwo powinno być czasem beztroski i zabawy, a edukacja i praca przyjdą później.
Maria Montessori również uważała, że dzieciństwo powinno być pełne radości i beztroski. Jednak dzięki jej wieloletnim obserwacjom odkryła ona, że dzieci mają inne pojęcie własnego szczęścia i radości, oraz jak najlepiej pomóc dzieciom, by mogły być beztroskie.
Zauważyła ona, że to co dorośli przyjęli za cechy dziecięcej radości (bezmyślne bieganie, udawanie, głupkowate zachowanie) daje dzieciom tylko chwilową rozrywkę, po której ciągle czują się niespokojne i niezadowolone.
Montessori utwierdziła się w przekonaniu, że dzieci czerpią najwięcej radości, kiedy rozwijają one swoje pierwsze zdolności, a czują się najbardziej beztrosko, kiedy zapewnimy im swobodę i możliwości do dbania o siebie. Inaczej mówiąc dzieci stają się zadowolone, kiedy umożliwimy im pracę nad samym sobą, tak by mogły one rozwijać się z bezbronnego niemowlęcia w samodzielnego dorosłego.
Nazwanie zabawy dziecka pracą nie było pomysłem tylko Marii Montessori. Mniej więcej w tym samym czasie podobne odkryca czynił Janusz Korczak pracują z dziećmi w sierocińcu. W swojej książce ‘Jak kochać dziecko’ w rozdziale ‘Praca’ pisze on:
Czy widzieliście jak niemowlę długo, cierpliwie ze znieruchomieniałą twarzą, uchylonymi ustami i skupieniem w oczach wkłada i zdejmuje pończochę albo pantofel? To ani zabawa, ani naśladownictwo, ani bezmyślne zbijanie bąków, a praca.

Czynności praktyczne, życiowe

Odkrycia Marii Montessori pozwoliły jej zaprojektować zestaw czynności, które pomagają dziecku w samodzielnym rozwoju. W otoczeniu przygotowanym przez Montessori dzieci nie tylko udają, że coś robią, ale rzeczywiści to robią. Dlatego dzieci nie tylko bawią się domkami dla lalek, zabawkowymi kuchenkami czy urządzają wymyślone obiadki dla mrówek, ale rzeczywiście dbają o siebie i innych, uczą się jak zachowywać się poprawnie, jak nakrywać do stołu, zmywać naczynia. Takie czynności Montessori nazwała Czynnościami Praktycznymi – czynnościami dnia codziennego.
To z nimi dziecko zaznajamia się najpierw, ponieważ pomagają mu one zaspokajać jego wewnętrzne pragnienie zdobywania umiejętności i samodzielności. Pozwalają one dziecku spróbować zadań, które widzi jak dorośli wykonują codziennie.Aktywności te są nie tylko drogą do samodzielności dziecka, ale również do poznania zwyczajów kulturowych danego społeczeństwa, w którym dziecko się wychowuje.

Narzędzia wykorzystywane w czynnościach praktycznych

Skoro zadania, jakie dzieci wykonują są prawdziwe i mają cel, takie również powinny być i narzędzia, przy pomocy których dzieci pracują. Na przykład miotła do zamiatania nie powinna być zabawkową wersją prawdziwej miotły, ale mniejszą jej wersją z dobrej jakości włosiem, bo nikt nie lubi zamiatać słabej jakości miotłą. Wszystkie narzędzia powinny być trzymane w ustalonym w domu miejscu, gdzie dziecko ma do nich swobodny dostęp i może ich użyć w wybranym przez siebie czasie, a po skończonej pracy odłożyć na z powrotem na miejsce.

Cel pracy dziecka

Dziecko podejmuje się różnych zadań, aby coraz lepiej poznawać daną czynność, ćwiczyć własne zdolności, raczej niż osiągnąć szybko jakiś rezultat (na przykład mieć zamiecioną podłogę). Po jakimś czasie rozpoznaje ono jednak, iż poprzez swoją pracę zmienia otoczenie, w którym żyje. Podłoga jest czysta, kwiaty pięknie rosną, bo są podlewane itd.
Czynności praktyczne należą zwykle do zadań, w których dorośli najczęściej wyręczają dzieci. Dzieje się to ponieważ chcemy, by coś zostało zrobione szybko, lub boimi się, że dziecko zrobi bałagan.

Ruchy dobrze przeanalizowane i poznane

Każde zadanie ma jakąś najbardziej efektywną ścieżkę wykonania. Na przykład odpinanie płaszcza można wykonać na wiele sposobów: jedną ręką, obiema rękami, rozszerzać obie części płaszcza aż guzik sam wyskoczy. Część z tych metod jest efektywna i nie powoduje uszkodzeń płaszcza, a część jest stratą czasu i niszczy guziki lub otwory na guziki. Dlaczego nie używamy zawsze tej najlepszej metody? Może w dzieciństwie nikt nam nie pokazał jak należy odpinać płaszcz i samodzielnie walcząc z tym problemem skończyliśmy na tym, co umiemy do dziś. Dlatego warto poznać najlepszą i najbardziej zgrabną metodę wykonania jakiejś czynności najpierw samemu, a następnie pokazać ją bardzo powoli i dokładnie swemu dziecku, by ono później ćwicząc ten sposób w kółko mogło opanować go całkowicie.
Prezentacja każdej czynności powinna więc być przekazana bardzo jasno, z naciskiem na każdy ważny ruch, krok po kroku, by prowadzić do pewnego sukcesu.

Lista praktycznych czynności

Prace ręczne

• Otwieranie i zamykanie pudełek
• Otwieranie i zakręcaniem (zamykanie) pokrywek słoika lub puszki z herbatnikami
• Otwieranie i zamykanie różnego rodzaju drzwi czy szafek
• Przesypywanie grochu pomiędzy dwoma dzbankami, przelewanie wody, przelewanie wody przez lejek
• Składanie i rozkładanie ubrań
• Podnoszenie, przenoszenie i odkładanie delikatnych przedmiotów
• Podnoszenie, przenoszenie i odkładanie tacki z przedmiotem na niej
• Przelewanie wody z miseczki do miseczki za pomocą kroplomierza
• Podnoszenie, przenoszenie i położenie krzesła
• Wysuwanie krzesła z pod stołu, siadanie na nim, wstawanie z niego i wsuwanie go z powrotem pod stół
• Używanie nożyczek i przekazywanie nożyczek innej osobie
• Obchodzenie się z książką – zabranie jej z półki, otwarcie, przewracanie stron, zamknięcie i zwrócenie na półke

Dbanie o siebie

• Mycie rąk i twarzy
• Szczotkowanie i czesanie włosów
• Splatanie włosów
• Odpinanie i zapinanie guzików, zamka błyskawicznego, zatrzasków, sprzączki. Wiązanie sznurówek.
• Wiązanie i rozwiązywanie krawata
• Czyszczenie butów
• Składanie ubrań
• Wieszanie i zdejmowanie ubrań z wieszaka
• Mówienie ‘Proszę’ i ‘Dziękuję’
• Wchodzenie i schodzenie po schodach
• Przepuszczanie innych w dzwiach
• Witanie przyjaciół i witanie obcych
• Zapraszanie gości do stołu
• Oferowanie gościom czegoś do picia

Dbanie o otoczenie

• Ścieranie kurzu
• Zamiatanie podłogi
• Zmywanie powierzchni stołu
• Polerowanie mebli
• Polerowanie przedmiotów ze srebra czy miedzi
• Polerowanie luster czy okien
• Pranie ubrań
• Nakrywanie do stołu
• Ścielenie łóżka
• Zmywanie i suszenie naczyń
• Układanie naczyń na sobie(np talerzy) i sortowanie sztućcy
• Zasłanianie i odsłanianie firan i zasłon
• Podlewanie kwiatów
• Układanie kwiatów w wazonie

Choć lista ta jest dosyć długa nie wyczerpuje ona oczywiście możliwych czynności praktycznych, jakie można zaproponować dziecku.