DELIKATNY POCZĄTEK

Fizyczne bezpieczeństwo i zdrowa dieta są niezbędne w wychowywaniu dzieci. Ale tak samo istotne jest stworzenie otoczenia zapewniającego spokój i delikatność, miłość i poczucie bezpieczeństwa, które będzie wspierać fizyczny, umysłowy, emocjonalny i społeczny rozwój, dobre zdanie o sobie samym oraz radość.

Dla całej gromady ssaków istnieje naturalny instynkt, by chronić więź podczas pierwszego okresu w życiu.

Aby wesprzeć rodziców na drodze poznawania ich nowego dziecka, kiedy odkrywają oni niezwykłe dary, potrzeby i wzory rozwoju niemowlęcia, absolutnie zalecamy, by zapewnić nowonarodzonemu dwa tygodnie bycia tylko ze swoją najbliższą rodziną przed spotkaniami z większym gronem ludzi. Przyjaciele i krewni, którzy chcą pomagać rodzicom w ich wysiłkach, mogą zrobić zakupy lub załatwić konieczne sprawy wiedząc, że jest to bardzo istotna pomoc.

Kiedy rodzice zapoznają się bliżej ze swoimi dziećmi, wpłynie to również na zrozumienie siebie samych w nowy sposób. Aby stać się dobrym rodzicem, każdy musi dobrze zbalansować swoje życie osobiste, kontakty rodzinne, znajomości i pracę.

Kiedy uczymy się wzbudzać dobre strony w sobie, będziemy również zdolni do odkrywania sposobów na wzbudzanie dobra w dzieciach.

OJCIEC LUB DRUGA OSOBA DOROSŁA

Dziecko potrzebuje w swoim życiu więcej niż jednego opiekuna.
W taki sam sposób, w jaki mama buduje więź z dzieckiem poprzez karmienie piersią, tata może zorganizować specjalny czas spędzany z niemowlęciem każdego dnia, aby rozwinąć głębokie przywiązanie. Może to być zaplanowanie momentu na rozmowę, śpiewanie, tańczenie lub tworzenie muzyki, dbanie o fizyczne potrzeby dziecka (kąpiele, przebieranie itp.) – cokolwiek daje radość im obojgu. W rezultacie druga dorosła osoba będzie budować również więź miłości i zaufania.

Im więcej czasu i miłości poświęcimy w tworzenie tych więzi na początku tym radośniej i bardziej naturalnie będzie przebiegał proces stopniowego oddzielenia od rodziców, kiedy dziecko nabiera coraz więcej bezpieczeństwa i niezależności. Na świecie istnieje wiele różnych rodzajów rodzin. Ważne jest nie to, z kim mieszka dziecko, ale że mieszka ono z kimś, kto będzie przy nim w czasie jego życia.

POCZUCIE PORZĄDKU

W pierwszych trzech latach życia dziecko ma bardzo silne poczucie porządku, jeśli chodzi o miejsce i czas. Niemowlę może być bardzo zdenerwowane rzeczami, których my nie zauważamy lub, o których nie myślimy, że mogą być one irytujące. Dziecko może na przykład zacząć płakać, kiedy po raz pierwszy rozłożymy parasol, który ono zawsze widziało złożony. Podobnie może się ono zdenerwować, kiedy zmienimy kolejność wykonywania czynności i zrobimy kąpiel po posiłku, kiedy dziecko przyzwyczaiło się, że jest kąpane zawsze przed jedzeniem.

Małe dziecko nieustannie próbuje zrozumieć sens świata, wprowadzić porządek i budować siebie w relacji do niego. Kiedy odkrywa ono, co do czego należy i jak wygląda każdy dzień, zaczyna czuć się bezpiecznie.

Dziecko posiada własny wrodzony naturalny rytm lub wiedzę, kiedy zasypiać, a kiedy się budzić, kiedy jeść, co jeść i ile. Jeśli rodzice znajdą czas na początku, by obserwować dziecko, uczyć się i szanować ten wewnętrzny głos dziecka – na przykład mogą starać się nigdy nie budzić go, kiedy śpi lub karmić je tak długo dopóki samo nie przestanie – życie przemieni się w spokojną rutynę dużo szybciej.

ZMIENIAJĄCE SIĘ OTOCZENIE

Dziecko rozkwita, kiedy posiada ono tę bezpieczną wiedzę, że otoczenie, przedmioty i plan dnia pozostaną niezmienne. Ale w tym samym czasie, wraz z rozwojem dziecka, musi się zmieniać również otoczenie, bardzo stopniowo i subtelnie tak, aby odzwierciedlać jego zmieniające się potrzeby. Dziecko nieustannie wzrasta w swej niezależności i odpowiedzialności. Dorośli muszą więc odpowiednio wyznaczać równowagę pomiędzy oferowaniem pomocy, a odsunięciem się w cień, kiedy dziecko może zrobić coś samodzielnie. Maria Montessori mówiła: “Każda niepotrzebna pomoc jest przeszkodą w rozwoju”.

Rodzice ucząc się obserwować swoje dzieci będą zdolni stwierdzić, czy dana zabawka jest nadal odpowiednia, lub dany mebel odpowiedniej wielkości dla ich rozwijającego się dziecka. Rozpoznają oni moment, w którym dziecko gotowe jest, by samodzielnie się rozbierać, przygotowywać własne przekąski, czy każdy następny krok w kierunku uczestnictwa w życiu rodziny.

POTRZEBY RODZICÓW

Rodzice zawsze robią wszystko, co mogą opierając się na dostępnej im w danym momencie wiedzy. Niezależnie od tego, jak bardzo próbujemy być perfekcyjnymi rodzicami musimy być dla siebie wyrozumiali, nie tracić czasu na życzenie “gdybym tylko wiedział/a”, uczyć się śmiać, zbierać wszystko do kupy i zaczynać od początku.

Zwolnienie własnego życia, by dopasować się do tempa dziecka jest niezwykle przyjemne we wszystkich dziedzinach jak na przykład, wspólne gotowanie, polerowanie mebli, układanie kwiatów w wazonie, budowanie i sprzątanie itd. Życie staje się bogatsze i bardziej obfite w miłość. CZAS jest najważniejszym prezentem, jaki możemy podarować naszym dzieciom.

Nie możemy być dla siebie zbyt wymagający i powinniśmy spróbować zbalansować nasze zabiegane życie. Niezależnie od tego, jak dużo rodzice wiedzą, i jak wiele czasu poświęcają, nie będą oni samotni w poczucie, że to wszystko nie wystarcza. Pierwszy rok życia dziecka nie jest najprostszym czasem, by nauczyć się, co oznacza bycie rodzicem, a wielu z nas jest błędnie przygotowanych przez filmy, telewizję i brak kontaktów z prawdziwymi rodzinami. Potrzebujemy jedni drugich.

Potrzeba całej wioski, by wychować dziecko. – afrykańskie przysłowie

Rodzice, którzy uważnie obserwują, słuchają i robiąc to próbują postawić siebie na miejscu dziecka odkryją, że dziecko jest niezwykłą, troskliwą i kreatywną osobą zanim osiągnie ono rok. Jest to jedno z najbardziej radosnych odkryć rodzicielstwa.

Możecie dać im swoją miłość -
lecz nie wasze idee, ponieważ oni mają swoje idee. – z wiersza “Wasze dzieci” Khalila Gibrana, libańskiego pisarza, poety i malarza

POTRZEBY DZIECKA I CO DZIEJE SIĘ, KIEDY NIE SĄ ONE ZASPOKAJANE

Poniższa lista jest analizowana na każdym kursie Metody Montessori i powieszona w miejscu, gdzie nauczyciel może ją ciągle widzieć. Kiedy potrzeby te nie są w dziecku zaspokajane wykazuje ono takie zachowania jak napady szału, gniew, smutek, nadmierną przemoc lub nieśmiałość, nieumiejętność koncentracji itd. Kiedy dziecko jest zdenerwowane lub nieszczęśliwe warto sprawdzić, czy któraś z jego podstawowych potrzeb nie jest zaniedbywana.

• Towarzyskość (bycie z innymi)
• Odkrywanie (fizycznie i umysłowo)
• Porządek (jednocześnie w czasie i przestrzeni)
• Komunikacja (werbalna i niewerbalna)
• Ruch (ręce i całe ciało)
• Praca (uczestniczenie w czynnościach domowych)
• Powtarzalność (w wielu czynnościach)
• Koncentracja (nieprzerwana)
• Dokładność (praca z wyzwaniem)
• Doskonalenie/Kontrola Błędów (jednocześnie)
• Naśladownictwo (dobre modele do naśladowania)
• Niezależność (ubieranie się, jedzenie itd.)
• Samokontrola (zamiast kontroli przez innych)

BYCIE MODELEM DO NAŚLADOWANIA, WYZNACZANIE GRANIC, I MOJA CIERPLIWOŚĆ SIĘ SKOŃCZYŁA

Dziecko nie tylko obserwuje swoje otoczenie, ono staje się nim zanim osiągnie trzy lata. W pierwszym roku życia niemowlę chłonie ze swojej rodziny język, ton głosu, współpracę, radość i zainteresowanie.
Jeśli chcesz, by twoje dziecko mówiło “dziękuję” i “proszę” musisz nieustannie używać tych wyrażeń w obecności dziecka począwszy od jego narodzenia. Dzieci bite uczą się wyrażać siebie poprzez używanie przemocy, a dzieci wychowywane ze zrozumieniem i cierpliwością staną się ludźmi potrafiącymi zrozumieć innych oraz cierpliwymi.

Kiedy musimy wyznaczyć jakieś granice, jak na przykład zakaz dotykania pieca lub wybiegania na ulicę rodzic powinien delikatnie odsunąć dziecko i powiedzieć “Nie dotykaj” czy “Trzymaj się z dala od ulicy”, tak by słowa rzeczywiście wyrażały, to, co chcemy dziecku przekazać. W rezultacie rodzic nie będzie musiał powtarzać, dziecko nie będzie miało możliwości bycia nieposłusznym i nauczy się lekcji posłuszeństwa. Takie zachowanie wymaga ze strony dorosłych całkowitej spójności, ale warto się wysilić.

Kiedy skończyła się wasza cierpliwość i nic nie działa pamiętajcie, by traktować dziecko w taki sposób, w jaki sami chcielibyście być traktowani. Na przykład będąc na przyjęciu z przyjaciółmi czujesz się wyczerpana, zmęczona i głodna, tracisz kontrolę nad sobą i mówisz coś nieprzyjemnego swemu mężowi. Jak chciałabyś, żeby on zachował się w stosunku do ciebie?
Wolałabyś “Wyjdź stąd natychmiast!” czy “Powiedz lepiej, że jest ci przykro i opowiedz mi dokładnie, co masz na myśli” albo “Czy moglibyśmy porozmawiać chwilę na osobności?”, a następnie “Coś musi cię niepokoić, że jesteś taka podenerwowana. Może pójdziemy do domu i odpoczniesz trochę?”

Kiedy wysyłamy dziecko, by przemyślało swoje zachowanie i pobyło trochę samotnie, musi ono mieć już jakieś podłoże widząc na przykład jak rodzice wysoko cenią swój prywatny czas, w którym zwykle nabierają sił, odpoczywają lub pracują samotnie. Wtedy takie doświadczenie może być zaoferowane dziecku w takim samym duchu, a nie koniecznie, jako kara.

Chciałabym się podzielić rozmową, jaką odbyła nasza córka ze swoją czteroletnią córką (a naszą wnuczką):
Z: Mamo, muszę ci coś powiedzieć.
N: Dobrze.
Z: Kiedy zrobię coś źle i wrzeszczysz na mnie, no wiesz, to wcale to nie pomaga. Naprawdę wcale. To sprawia tylko, że czuję się wściekła. (Przerywa na chwilę i kontynuuje) więc myślę, że to co powinnaś zrobić to po prostu mi powiedzieć i być bardzo uprzejma.
N: No wiesz, myślę, że to prawda. Ale zwykle, kiedy wrzeszczę na ciebie to robię to, ponieważ zachowujesz się okropnie i w dodatku nie zawsze słuchasz.
Z: …. No tak … ale może SPRÓBUJ być RAZ bardzo uprzejma, a krzycz tylko wtedy, gdyby to nie zadziałało.

MATERIAŁY EDUKACYJNE DLA DZIECI OD NARODZENIA DO LAT TRZECH

Nieprzerwane okresy koncentracji na zabawie lub pracy, które angażują jednocześnie ruchy ciała oraz dążą do jakiegoś wyznaczonego przez umysł celu, zaspokajają dziecięce potrzeby porządku, ruchu, pracy, powtarzalności, doskonalenia, koncentracji, dokładności, naśladownictwa, niezależności i samokontroli. Całkiem nieźle, jak na jedną czynność!

Przestrzenne otocznie składające się tylko z uważnie wybranych materiałów wspomaga rozwój, podczas gdy zagracone i chaotyczne może powodować stres i napięcia. Materiały naturalne są zawsze bardziej bezpieczne i przyjemne niż plastikowe. Zabawki i materiały w domu i szkole powinny być najlepszej jakości, by zachęcić dziecko do ich używania, kształtować szacunek dla siebie samego oraz szacunek dla otoczenia, a także rozwijać w nim wdzięczność wobec piękna.

Ludzie wspierający i kultywujący Metodę Montessori na całym świecie są bardzo ostrożni, jeśli chodzi o przyzwolenie na wykorzystanie swoich dzieci, jako królików doświadczalnych testujących różnego rodzaju nowoczesne wynalazki jak chodziki, huśtawki, niektórego rodzaju nosidełka, smoczki, komputery i telewizory. Badania potwierdzają korzyści płynące z takiego zdrowego podejścia w tworzeniu otoczenia dla dziecka.

MARIA MONTESSORI, LEKARZ MEDYCYNY

Maria Montessori urodziła się we Włoszech w 1870 roku i została pierwszą kobietą lekarzem w tym kraju. Swoje teorie oparła na bezpośredniej obserwacji dzieci, odrzucając wszelkie z góry przyjęte założenia czy teorie dotyczące ich zdolności. Nigdy nie próbowała manipulować dziecięcym zachowaniem przez nagrody i kary, by osiągnąć jakiś zamierzony cel. Nieustannie eksperymentowała i rozwijała nowe materiały oparte na zainteresowaniach, potrzebach i rozwijających się zdolnościach dzieci. Ci, którzy również kształcili nazywali dr Marię Montessori cudownym pracownikiem. Powiedziała ona:

Jak inni wierzyłam, że aby wpoić w dziecku ducha pracy i pokoju niezbędne jest zachęcenie go przez pewnego rodzaju zewnętrzne nagrody, które schlebiałyby jego podłym uczuciom takim jak obżarstwo, próżność czy egoizm. Byłam głęboko zadziwiona, kiedy odkryłam, że dziecko, któremu pozwolono na uczenie się odrzuca te niższe odruchy. Namawiałam wtedy nauczycieli, by wycofali używanie tych pospolitych nagród i kar, które przestały już dawno nadawać się dla naszych dzieci, a następnie zawęzili swoje działanie do delikatnego kierowania tych dzieci do odpowiedniej dla nich pracy.

——————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Najlepszym momentem na przygotowanie takiego otoczenia jest czas przed porodem. Rodzice powinni poczołgać się po pokoju dziecka i zobaczyć, co może ono sięgnąć lub czym może się zainteresować. Posłuchajcie dźwięków. Możecie usłyszeć wiatr w drzewach, a może dźwięki natury przytłumione są przez telewizor lub radio? Dziecko nie jest zdolne do filtrowania niepotrzebnych czy rozpraszających dźwięków jak dorosły, dlatego będzie dotknięte przez każdy możliwy dźwięk czy światło.
Pozostawienie niezmienionego otoczenia przez cały pierwszy rok życia dziecka jest bardzo istotne dla jego poczucia porządku, bezpieczeństwa. Jest to możliwe, jeśli zaplanujemy wszystko wcześniej.

BEZPIECZEŃSTWO

Dziecko będzie rozwijać się bardziej prawidłowo, umysłowo, emocjonalnie i fizycznie, kiedy zapewnimy mu swobodę ruchu i odkrywania nieustannie powiększającego się otoczenia. Jednak, aby zapewnić dziecku tę niezwykłą wolność, musimy bardzo uważnie przeczesać dom i codzienne miejsca, w których będzie ono przebywać. Kiedy dziecko może swobodnie zejść ze swego niskiego łóżka czy materaca i poruszać się po swoim pokoju, a później po innych pomieszczeniach musimy być bardzo uważni w zabezpieczeniu wszystkich kontaktów, przytwierdzeniu różnego okablowania do ściany, usunięciu wszystkich trujących roślin, chemikaliów i jakichkolwiek przedmiotów niebezpiecznych dla dziecka. W momencie, gdy dziecko zacznie szybko raczkować, a następnie chodzić, dorosły powinien ciągle pamiętać o bezpieczeństwie w całym domu.

PODSTAWOWE WŁAŚCIWOŚCI OTOCZENIA

Poniżej znajdziecie parę wskazówek, o których warto pamiętać przygotowując otoczenie dla dziecka.

1. UCZESTNICTWO W ŻYCIU RODZINNYM: Nawet od pierwszych dni zapraszaj dziecko w życie swojej rodziny. W każdym pomieszczeniu: sypialni, kuchni, jadalni, salonie itd. zapewnij dla dziecka zawieszkę (mobile) z czymś interesującym do oglądania, lub jakiś kosz czy półkę z przedmiotami, gdzie przechowywać możesz tych kilka uważnie wybranych dla niego przedmiotów, oraz matę lub dywanik, by mógł zawsze “pracować” nad swoimi zdolnościami.
2. NIEZALEŻNOŚĆ: Wiadomość, którą dziecko przekazuje nam w każdym wieku brzmi “Pozwól mi zrobić to samodzielnie”. Zaspokajanie tej potrzeby oznacza szacunek i wiarę w dziecko. Pomyśl uważnie o różnych rodzinnych czynnościach we wszystkich przestrzeniach domu i zorganizuj je w taki sposób, by wspierać niezależność. Dwuosobowy materac służyć może jako dziecięce łóżko. Możesz zapewnić również szafeczkę na ubrania, mały wieszak na płaszczyk lub nisko umieszczone w ścianie haczyki w miejscach, gdzie dziecko się ubiera i rozbiera (w przedpokoju, łazience, sypialni); krzesełko lub mała ławka w przedpokoju, gdzie dziecko może założyć i ściągnąć buty; zachęcające niskie półki na książki, naczynia, zabawki.
3. RZECZY OSOBISTE: Doszliśmy do bardzo istotnego punktu. Jeśli ktoś posiada zbyt wiele rzeczy w jednym czasie wtedy nie ma możliwości, by odpowiednio dbać o nie i cieszyć się nimi. Przygotowując otoczenie dla dziecka znajdź miejsce na ubrania, zabawki i książki, które nie będą aktualnie przez dziecko używane. Wymieniaj je, kiedy dziecko zaczyna się męczyć lub nudzić przedmiotami, które są w danej chwili na półce, pośród książek czy w koszyku. Przygotuj tylko kilka sztuk rzeczy do ubrania, z których dziecko może wybierać, co włożyć w danym dniu, kilka zabawek, które dziecko cieszą oraz kilka ulubionych lub nowych książek.
4. ODKŁADANIE Z POWROTEM NA MIEJSCE I POCZUCIE PORZĄDKU: “Dyscyplina” pochodzi od łacińskiego słowa “discipulus” (uczeń; ktoś, kto podąża, za słowem swego nauczyciela, bo poznał i uwierzył, że jest ono prawdą) więc nasze dzieci stają się zdyscyplinowane jedynie przez naśladowanie swych rodziców. Ten sam sposób nauki wykorzystujemy, kiedy uczymy dzieci mówić “dziękuję” poprzez nieustanne bycie dla nich najlepszymi modelami do naśladowania, oraz kiedy uczymy je odkładać z powrotem rzeczy na półkę robiąc to w kółko wdzięcznie i radośnie w ich obecności.

Ludzie są zawsze zdumieni porządkiem i pięknem klas w szkołach Montessori. Nie jest to zasługą wymuszającego własne żądania na dzieciach nauczyciela, ale wynika to z faktu, że w ten sposób dziecko zaspokaja swoje ogromne poczucie porządku.

MEBLE

Meble nie muszą być drogie. Mogą być tak proste i tak eleganckie, jak inne meble w domu. Istotne jest jednak, by były one dla dziecka, czyli odpowiedniej wielkości i jakości.

Bardzo ważne są więc solidne stoły i krzesła, na których dziecko może usiąść prosto ze stopami położonymi na podłodze, aby rysować, bawić się, przygotowywać i jeść przekąski itd.

Siedzenie w poprawny sposób ułatwi dziecku nie tylko utrzymywanie odpowiedniej postawy ciała, ale również koncentrację i skupienie się na wykonywanej właśnie czynności.

OTOCZENIE I CHŁONĄCY UMYSŁ

Podczas trzech pierwszych lat życia dziecko będzie chłonąć, jak gąbka, cokolwiek znajduje się w jego otoczeniu, a więc brzydotę lub piękno, wulgarne lub delikatne zachowanie, poprawny lub niepoprawny język itd. Jako rodzice jesteśmy pierwszymi modelami pokazującymi, co oznacza bycie człowiekiem. Jeśli nasze dziecko spędza czas w ośrodkach opieki lub z opiekunką musimy wymagać od nich takich samych standardów, jakich wymagalibyśmy od siebie.

Jakość i piękno otoczenia, książek, przedmiotów jest niezwykle istotne w przyciąganiu, zaspokajaniu i utrzymywaniu zainteresowania dziecka. Jeśli dziecko jest w kontakcie z przepięknymi zawieszkami (mobile), obrazkami, grzechotkami i zabawkami, stworzonymi z drewna i innych naturalnych materiałów, w przyszłości będzie ono brało udział w tworzeniu świata o takich samych, wysokich standardach.
Zabawki, grzechotki, puzzle, stoliki i krzesła, które wykonane są z drewna, rozwijają uznanie i wdzięczność dla natury i jakości oraz chronią dziecko przed szkodliwymi substancjami znajdującymi się w wielu syntetycznych materiałach.

Zawieszone na ścianie, na wysokości oczu dziecka obrazki mogą być pięknymi, oprawionymi replikami dzieł sztuki, lub prostymi plakatami czy obrazkami. Nasze pierwsze otoczenie wpłynęło ogromnie na każdego z nas, i nic lepiej nie pomoże stwarzać piękna w świecie, niż ofiarowywanie tego piękna najmłodszym.

PRZECHOWYWANIE

Zamiast wrzucać zabawki do ogromnego kosza, dzieci uwielbiają trzymać je starannie na półkach, zawieszać na haczykach, układać na drewnianych tackach lub w niewielkich koszyczkach, tak, aby mieć je zawsze gotowe, kiedy chcą pracować. Odkładanie przedmiotów w to samo miejsce jest wtedy również dużo bardziej logiczne i sprawiające przyjemność. Chińska sztuka umieszczania przedmiotów, Feng Shui, uczy, że nawet nieporządek ukryty pod łóżkiem lub sterta papierów w nieładzie na książkowej półce mogą powodować stres.

OTOCZENIE NA ZEWNĄTRZ DOMU

Czasem zapominamy, że codzienne życie toczyło się kiedyś na świeżym powietrzu, a ludzie wchodzili do swoich domów, by schronić się przed żywiołem, pogodą. Dziecko nie zatraciło tego instynktu. Podczas tych pierwszych tygodni codzienny oddech świeżym powietrzem i spojrzenie w kołyszące się na wietrze gałęzie są dla dziecka wystarczające. Wkrótce później codzienny spacer z dzieckiem w nosidełku lub wózku, a zanim się spostrzeżesz, wyprawy będą prowadzone przez dziecko, które każda nowa rzecz – dziura w chodniku, parada mrówek, kałuża, mur z cegieł, chwasty czy osty i wiele innych szczegółów, które my dorośli nie potrafimy już dostrzegać – będzie oczarowywać i przemieniać krótkie wyjście w długą podróż odkrywcy. Czasami “spacer do parku” może trwać godzinę, a my nawet nie przestąpimy furtki naszego podwórka.

Pewnego dnia nowy nauczyciel powiedział dr Marii Montessori, że wokół jego miejskiej szkoły nie ma nic godnego odkrywania. Maria Montessori wyprowadziła więc dzieci przed budynek. Po godzinie nie odeszły one nawet trochę dalej niż sięgał mały zachwaszczony ogródek. Znalazły tam niezliczone oznaki życia, które ich całkowicie zafascynowały.

Kiedy radzimy, by podarować dziecku świat, nie mamy na myśli wnętrz budynków, ale zachwaszczone ścieżki, cudowne wschody i zachody słońca, odświeżającą bryzę wodospadu, śpiew ptaków w konarach drzew, gwiazdy i chmury, nieskończoną różnorodność liści i kwiatów, wspaniały świat natury.
Nam dorosłym również dobrze zrobi zwolnienie, zapomnienie o naszym napiętym planie i podążanie za dzieckiem odkrywającym, wąchającym, oglądającym, słuchającym i dotykającym zewnętrznego świata.
Zaproś dziecko do wspólnej pracy na świeżym powietrzu – mycia samochodu, prac w ogrodzie, wszystkiego, co robi się na zewnątrz raczej niż wewnątrz domu – a zawsze znajdzie się trochę drobnej prawdziwej pracy, którą jest ono zdolne wykonać.

Spróbuj stworzyć na zewnątrz przestrzeń, w której dziecko nie tylko będzie mogło wykonywać czynności, które robi się poza domem, jak na przykład zabawa w piaskownicy, ale również te, które robiłoby w domu, czyli mycie rąk lub zmywanie naczyń, przeglądanie książek, układanie puzzli.
Coraz częściej przyjmuje się w naszych domach przekonanie, że pracę umysłową wykonuje się wewnątrz budynków, a pracę fizyczną na zewnątrz. Powoduje to, że na zewnątrz zwykle znajdziemy przedmioty związane z zabawą na boisku, czy placu zabaw. Takie podejście dzieli prace na wykonywane umysłem i wykonywane mięśniami oraz wprowadza rozdarcie w naturalnie zintegrowane życie małego dziecka. Najistotniejsza praca wykonywana jest jednocześnie dzięki umysłowi i ciału, które współpracują ze sobą, aby tworzyć.

Idealnie jest, (choć nie zawsze jest to możliwe), stworzyć dziecku otwartą przestrzeń wewnętrzno – zewnętrzną, w której może się ono swobodnie i samodzielnie poruszać. Alternatywą może być zabezpieczona weranda lub inne bezpieczne miejsce na zewnątrz (nieważne jak duże), w którym mogłoby ono przebywać do woli. Oczywiście taka przestrzeń może być otwarta dla dziecka, tylko w momencie, gdy dorosły widzi, co dziecko robi.

PODSUMOWANIE ROZDZIAŁU O OTOCZENIU

Wiedza o tym, jak przygotować odpowiednie otoczenie przed porodem daje rodzicom możliwość poświecenia większej ilości czasu i cieszenia się dzieckiem po narodzeniu.

Piękne, zorganizowane, niezagracone otoczenie może pomagać na wiele sposobów: ułatwione jest ubieranie i przebieranie, ulubione książki i zabawki są zawsze w zasięgu ręki, dziecko może uczestniczyć w życiu rodziny i czuć się potrzebne, praca z wyzwaniami, która skupia uwagę dziecka jest zawsze dostępna, życie dla całej rodziny staje się bardziej radosne, kreatywne i pełne spokoju.

——————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Nie wystarczy, że nauczyciel ogranicza się do kochania i rozumienia dziecka; musi on najpierw pokochać i zrozumieć wszechświat. – Dr Maria Montessori, Lekarz Medycyny.

Zainteresowanie i zakochanie się w astronomii i geologii, piasku i wodzie oraz całości nauki zaczyna się bardzo wcześnie. Pierwsze lekcje daje natura. Są to doświadczenia słońca i wiatru, zabawa z piaskiem, wodą czy błotem, oglądanie wschodu i zachodu słońca, poznawanie gwiazd na nocnym niebie, spacery nad brzegiem morza, dziecięca kolekcja skał i minerałów.

Najpierw dajemy dziecku skały, piasek, wodę, błoto, oceany, chmury, gwiazdy, jeziora i tak dalej, a następnie dodajemy ich nazwy. Wszystkie te doświadczenia i wiedza prowadzą do naturalnej troski i odpowiedzialności w późniejszych latach, ponieważ dziecko kocha wszystko, co zna.

Mieszkam w niebie. Mój dom to kula krążąca wokół słońca, która nazywa się Ziemia. -Dr Maria Montessori

MATEMATYKA

Czym jest Bóg?
Jest On długością, szerokością, wysokością i głębokością. – Św. Bernard z Clairvaux

Fundament zakochania się w matematyce nie bierze się z lekcji, ale z radosnego doświadczania jej w kształtach i przedmiotach za pomocą własnych rąk i poruszania się w przestrzeni.

Formowanie się umysłu matematycznego, który pozostaje na całe życie rozpoczyna się poprzez wczesne, proste i codzienne czynności, takie jak zbieranie, liczenie, sortowanie, układanie przedmiotów według jakiegoś porządku, klasyfikacja, porównywanie kształtów, rozmiarów, kolorów, przenoszenie ciężkich obiektów w rękach lub na taczce, nakrywanie do stołu, oraz odkrywanie zależności i podobieństw dzięki tym czynnościom.

Dawniej, zależności matematyczne były zadziwiającymi cudami, i w ten sam sposób jawią się one dla małego dziecka, które odkrywa je po raz pierwszy. Dużo radości stojącemu z tyłu rodzicowi sprawia, kiedy dziecko spostrzega nowe powiązania.

Wymawianie jeden, dwa, trzy, cztery, pięć, i tak dalej jest dla dziecka bardzo radosnym przeżyciem, ale jest ono nieporównywalnie większe, gdy dziecko odkryje również, że słowa te oznaczają liczbę czegokolwiek: guzików, groszku, łyżeczek, członków rodziny, gwiazd na niebie, oraz gdy zda sobie ono sprawę, że ten sam pomysł używają ludzie na całym świecie!

Gdyby ludzie komunikowali swe myśli jedynie poprzez mowę, gdyby ich mądrość wyrażała się tylko przez słowa, żadne ślady przeszłości nie pozostałyby do dziś. To dzięki ręce, uzupełnieniu umysłu, cywilizacja może się rozwijać. Ręka jest tym największym darem, który dziedziczymy. – Dr Maria Montessori

——————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Atmosfera miłości i szacunku dla roślin i zwierząt w domu jest najlepszym fundamentem.

Nic nie może zastąpić spacerów na łonie natury, słuchania śpiewu ptaków, poszukiwania muszelek na plaży, przyglądania się codziennemu wzrostowi kwiatów w ogrodzie. Od samego początku niezbędne jest wytworzenie więzi pomiędzy dzieckiem i naturą.

ROŚLINY

Dla niemowlęcia możemy zapewnić kwiaty i owoce, które może ono poznawać wzrokowo i poprzez węch. Schroń się z nim w cieniu drzewa i słuchajcie szeleszczących na wietrze liści. Ważne jest, by codziennie spędzać z dzieckiem trochę czasu na zewnątrz doświadczając natury w czasie różnych warunków pogodowych i we wszystkie pory roku.

Bardzo wcześnie dziecko doceni różnorodność tekstur i kolorów kory drzewa, liści, kwiatów, a następnie będzie ciekawe kolorowych obrazków w książkach o roślinach.

W tych pierwszych trzech latach życia dziecko chłonie, bez wysiłku, każde doświadczenie i wszelkie nazwy. Pod koniec tego okresu dojdzie u niego do “eksplozji” języka, w której będzie ono używało wszystkich zasłyszanych wcześniej słów. Od samego początku możemy więc używać precyzyjnych określeń, aby później dziecko mogło robić to samo. Nie tylko kwiat, ale Mak, Stokrotka czy Róża, wraz z przymiotnikami takimi jak pomarańczowa, mała, miękka.

Jeśli jesteś ogrodnikiem i znasz naukowe nazwy roślin lub ich określenia po łacinie odkryjesz, że są one dla dziecka tak samo proste, jak nazwy pospolite, a jak wielka to zabawa, by uczyć się ich już teraz.
Jeśli planujesz przygotowanie odpowiedniego dla dziecka otoczenia na zewnątrz upewnij się, że będzie ono zawierało przestrzeń dla dzikiej flory i fauny. Jednymi z najlepszych biologicznych okazów na takiej przestrzeni mogą być na przykład mlecze polne i osty.

Kiedy dziecko zacznie chodzić, istnieje wiele czynności, które może ono wykonywać w odniesieniu do roślin. Zbierać liście leżące przy doniczkach, odkurzać szmatką liście kwiatów, zbierać i podawać świeże owoce i tak dalej. Dzieci w tym wieku uwielbiają proste układanie bukiecików czy zmywanie liści, gdyż cieszy je wszystko, co związane jest wodą, napełnianie wodą malutkiego wazonu czy położenie kwitnącego kwiatka na ozdobnej serwetce, aby ozdobić rodzinny posiłek.

Świetnym pomysłem na włączenie dziecka w prace na działce jest zapewnienie mu małych narzędzi ogrodowych i taczki, tak by dziecko mogło przewozić skoszoną trawę lub cokolwiek innego, co powinno być gdzieś przetransportowane. Jeśli nie posiadamy ogrodu, wtedy ważna jest nawet ta jedna jedyna doniczka z jednym kwiatkiem. Duża gliniana doniczka może właściwe służyć jako świetny całoroczny ogród dla rodziny, a jej rozmiar jest idealny, by dziecko mogło uczestniczyć w pracach ogrodowych od najmłodszych lat.

UWAGA: Upewnij się, że domowe i ogrodowe rośliny, które uprawiacie są bezpieczne dla dzieci.

Przepiękne zdjęcia roślin i kwiatów, czasami wielkie arcydzieła sztuki, mogą być powieszone na ścianie. Kiedy dziecko doświadcza natury w ten sposób możesz się zdziwić jak bardzo może być ono zainteresowane książkami ukazującymi naturę (poradnikami, albumami, katalogami roślin itp.).

Zwierzęta

Lepiej obserwować zwierzęta na wolności, niż w klatkach. Zawieś karmnik dla ptaków za oknem i pokaż dziecku jak siedzieć spokojnie, by ich nie przestraszyć.

Lornetka może sprawić, że dziecko poczuje się uczestnikiem ptasiego życia i pozwoli my przyglądać się ptakom z daleka. Przyglądanie się kijankom czy rozwijającym się kokonom jest całkowicie magicznym przeżyciem dla każdego dziecka. Daje mu możliwość obserwowania różnych osobników z bliska bez konieczności zabierania ich z naturalnego środowiska.

Ponieważ dzikie zwierzęta są dla dziecka mniej dostępne niż rośliny, proponujemy obserwowanie ptaków, owadów i innych zwierząt w naturze, a po takich doświadczeniach zapewnienie większej ilości modeli zwierząt, obrazków, zdjęć czy książek o nich – książek obrazkowych, pierwszych książek do czytania, czy katalogów zwierząt.

Zabawa modelami zwierząt i klockami była zawsze ulubionym zajęciem bez końca dla wszystkich dzieci. Upewnij się tylko, że modele te stworzone z bezpiecznej, a nie toksycznej, odmiany plastiku. Odkryliśmy, że europejskie firmy produkują plastikowe produkty, które są bezpieczne dla dzieci w tym wieku.

Opieramy się tutaj na naturalnej miłości i więzi dziecka z naturą oraz skłonności do dotykania, trzymania i opiekowania się różnymi naturalnymi okazami jak kamyki, muszle, nasiona, kwiaty i liście, owady, szczenięta – wszystkim, co posiada lub nie posiada w sobie życia.

Modele zwierząt i książki mogą wspomóc dziecko w odkrywaniu zwierząt niedostępnych w jego najbliższym otoczeniu i zwiększyć liczbę możliwych do nauczenia się nazw.

Poza tym otrzymujemy od dziecka kolejny prezent, kiedy zwalniamy tempo, podążamy za jego zainteresowaniami, uczymy się żyć chwilą, doceniać naturę wokół nas, znajdując czas na słuchanie, smakowanie, oglądanie, odczuwanie, kiedy uczymy się być wdzięcznymi.

———————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

CODZIENNE ŻYCIE

Dzisiaj świat staje się małą społecznością i nasze podejście wobec ludzi, którzy mają inny kolor skóry, język, jedzenie, tradycje jest bardziej istotne niż kiedykolwiek wcześniej. Nasze postawy zaczynają formować się w pierwszych latach życia, kiedy dziecko chłonie uczucia okazywane w domu czy społeczności.

Możemy wspierać zdrowe i pełne miłości wprowadzenie do kultur świata przez zapewnienie w domu i społeczności, kiedy to tylko możliwe, dostępu do różnorodnej muzyki, jedzenia, piosenek, ubrań, tradycji obchodzenia przeróżnych świąt, tańców, architektury, języków, środków transportu, narzędzi itd.

W wielkich miastach to zadanie jest ułatwione. Wystarczy pójść na spacer do centrum i można usłyszeć różne akcenty i języki, wąchać różne zapachy unoszące się z jedzenia, a czasami posłuchać piosenek i zobaczyć tańce. Ale nawet, jeśli mieszkamy na wsi możemy słuchać muzyki z płyt CD i gotować posiłki korzystając z różnych książek kucharskich. Poprzez taki prosty i niewymagający wstęp dzieci zaczną rozumieć, że wszyscy ludzie mają podobne potrzeby i doświadczenia. W tym wieku powtarzalność takich doświadczeń i możliwości rozmawiania na temat kultury mogą być wspierane przez książki obrazkowe.

Jest to czas “chłonącego umysłu”, wiek, w którym dziecko dosłownie staje się odbiciem otoczenia, czas by codziennie wprowadzać takie nowe doświadczenia, nie poprzez lekcje czy wykłady, ale doświadczalnie i zmysłowo. Używaj prawdziwych nazw produktów żywnościowych, piosenek, narzędzi, aby dziecko budowało bazę słów, która odpowiada jego doświadczeniom. Później starając się zrozumieć historię i kultury świata będzie ono korzystało z tych wczesnych wrażeń.

GLOBUS

A może pierwsze piłki mogą być globusami? Dzieci w grupach Montessori najbardziej lubią duże i małe miękkie globusowe piłki. Nie są one używane do formalnych lekcji, ale jedynie by ćwiczyć toczenie i rzucanie piłką. Kształty geograficznych właściwości kuli ziemskiej stają się znajome dla dzieci i czynią późniejszą naukę geografii jak powrót do czegoś, co już świetnie znają.

Pod koniec trzeciego roku życia warto mieć w domu prawdziwy globus i/lub mapę ścienną świata, aby dziecko mogło odwoływać się do różnych znajomych miejsc w namacalny i rzeczywisty sposób. Dziecko nie będzie rozumiało rozpiętości przestrzeni i odległości, ale będzie zainteresowane kolorami i kształtami oraz doczepianiem nazw miejsc: “Afryka”, “Śląsk”, “Wisła” itd.

W końcu prawdziwy globus lub mapa, zamiast w pokoju dziecka, powinny być umieszczone w przestrzeni domu, gdzie przebywa cała rodzina, co stanowi dla dziecka sygnał, że jest to ważny i używany przez całą rodzinę sprzęt.

———————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Sztuka jest sposobem podejścia do życia, poruszania się, mówienia, dekorowania domu i szkoły oraz ubierania siebie, wyboru zabawek i książek. Sztuka nie może być oddzielona od innych elementów życia. Nie możemy “nauczyć” dziecka bycia artystą, ale Doktor Montessori mówi, że możemy pomóc mu rozwinąć jego:
Oczy tak, aby widziały
Ręce tak, aby wykonywały to, co im się zleci
Duszę tak, aby czuła

MATERIAŁY DLA SZTUKI

W tym wieku dzieci potrafią obcować ze sztuką w różny sposób, włączając w to cięcie i klejenie papieru, rysowanie kredą, czarnymi i kolorowymi ołówkami i woskowymi kredkami, malowanie akwarelami i farbami plakatowymi oraz modelowanie gliną. Należy unikać pisaków, farb i gliny z silnymi barwnikami i składnikami, które mogą zaszkodzić młodemu i wrażliwemu dziecku.
Dużo radości daje dziecku robienie specjalnych projektów w domu i wspólnie z innymi dziećmi. Jeśli już w młodym wieku stworzymy dziecku środowisko, w którym nikt mu nie będzie przeszkadzał i w którym będzie ono miało swobodny dostęp do różnorodnych materiałów zawsze, kiedy tylko będzie miało na to ochotę pomożemy mu rozwijać jego zdolności, kiedy tylko poczuje inspirację do pracy. To bardzo ważne, aby zaopatrzyć dziecko w najlepszej jakości materiały – ołówki, kredki, pisaki, glinę, papier, pędzle. Uczyć dziecko jak ich używać i jak je czyścić i odkładać na swoje miejsce, tak, aby miejsce pracy – stół, krzesło, materiały po zakończonym zadaniu były zawsze przygotowane do następnej twórczej pracy.

WARTOŚĆ SZTUKI

Aby pokazać dziecku, jaką wartość ma sztuka, możemy otoczyć go wysokiej jakości pierwszymi zabawkami – grzechotkami, przywieszkami (mobiles).
Uznanie dla sztuki możemy rozbudzić w dziecku również poprzez wybór zabawek, plakatów i innych dzieł sztuki, które powiesimy na ścianie. Jeśli stworzymy w naszym domu, w pokoju dziecka, środowisko, w którym będzie panował porządek i piękno pomożemy mu docenić sztukę. Najłatwiej osiągniemy to poprzez uporządkowanie rzeczy na szafkach i w koszykach oraz na haczykach, dzięki którym my i nasze dziecko będziemy potrafili zawsze zachować ład i porządek w domu. Każda część domu wpływa na rozwój zmysłów poczucia piękna, równowagi, kształtów i koloru naszego dziecka.
Reprodukcje wielkich arcydzieł inspirują swoim pięknem w każdym wieku. Wielkie kolekcje dzieł sztuki możemy stworzyć ze starych kalendarzy i powiesić w zasięgu wzroku naszego dziecka w każdym miejscu w naszym domu – może to być w sypialniach, łazience, nawet w pralni czy garażu.

DZIEŁA SZTUKI

To bardzo ważne, aby nie wyposażać dzieci w stworzone przez dorosłych wzorce kolorowych książek, arkuszy, czy przygotowanych “pomalowanych” papierów. Znani artyści tacy jak Paul Klee i Pablo Picasso pracowali przez wiele lat, aby osiągnąć oryginalność, spontaniczność i dziecięce właściwości, które dzieci posiadają w naturalny sposób.
Najlepsze, co możemy zrobić dla naszych dzieci to przygotować im piękne środowisko, wyposażyć w najlepsze materiały i nie przeszkadzać (zejść im z drogi).

———————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Zanim dziecko zacznie wyrażać siebie poprzez mowę, słucha ono i wchłania wszystko, co słyszy wokół siebie. Często nie jesteśmy nawet świadomi, że dziecko chłonie to, co mówimy. Dopiero, gdy zaczyna mówić okazuję się to być prawdą. Trzy razy w życiu, przy nauce języka przez każde z moich trojga dzieci, musiałam oczyścić swój język – gdyż powtarzały one wszystko cokolwiek powiedziałam!

Możemy mówić do dziecka od jego narodzin, ale nie w języku dziecięcym tylko z respektem i dokładną wymową słów. Jeśli chcemy pomóc dziecku w poprawnej mowie musimy modelować jego język nawet zanim pojawi się taka potrzeba.

DRUGI JĘZYK

Przyswajanie przez dziecko wszystkich języków, które słyszy ono w swoim otoczeniu rozpoczyna się jeszcze w łonie matki i trwa przez pierwsze miesiące i lata dziecka. Dzieci w tym wieku mają niezwykłe możliwości, by chłonąć język z całą jego złożonością i to nie tylko jeden język! Tutaj jest kilka rad, które wspierają naukę jednego lub więcej języków w tym czasie:

Drugi język musi być używany w otoczeniu dziecka w pierwszym roku jego życia, w takie sposób, że jedna lub więcej osób powinno mówić do dziecka lub w jego obecności w tym ‘dodatkowym’ języku.
Gdybyśmy mogli zapewnić dwa, trzy, cztery czy pięć różnych osób mówiących różnymi językami w obecności dziecka, mogłoby ono łatwo chłonąć je wszystkie bez żadnego szczególnego wysiłku z jego strony zakładając, że każda z tych osób mówi ZAWSZE I TYLKO w tym danym języku. Taka podatność na języki możliwa jest jedynie w pierwszych latach życia.
W Japonii zrodził się ostatnio pewien trend polegający na odgrywaniu dla niemowlęcia anglojęzycznych kaset trzy raz dziennie od narodzenia do szóstego miesiąca życia. Kiedy w wieku trzech, czterech lub pięciu lat te same dzieci będą miały okazję kontaktu z nauczycielem angielskiego, nauczą się one tego obcego języka znacznie łatwiej niż inne dzieci. – Dr Silvana Montanaro

SŁUCHANIE – DOROSŁY

Uwaga, z jaką słuchamy pierwszych słów dziecka, kiedy zaczyna mówić jest niezwykle ważna. Często dziecko jest tym tak podekscytowane, że zaczyna seplenić. Jest to naturalny poziom w rozwoju werbalnym języka u dziecka i znak dla rodzica, aby się zatrzymał, popatrzył i posłuchał, nie po to, aby uzupełnić brakujące wyrazy lub skomentować seplenienie. Jeśli dziecko jest pewne, że zostanie wysłuchane, wtedy zazwyczaj uspokaja się i uczy się mówić bardziej wyraźnie.

WŁĄCZANIE DZIECKA

Rozwój języka zaczyna się jeszcze w łonie matki i najintensywniej trwa przez pierwsze trzy lata. Możemy pomóc dziecku w tym rozwoju poprzez włączanie go do naszych rozmów od samego początku. Kiedyś nauczyłam się pięknej lekcji o włączaniu dzieci.

Pewnego dnia, kiedy pracowałam na intensywnej opiece pielęgniarskiej dla niemowląt obserwowałam sześciomiesięcznego chłopca, który leżał na macie na podłodze obok trzech lekarzy siedzących na krzesłach i omawiających jego przypadek. Główna pielęgniarka zauważyła, że pediatrzy ignorują dziecko i poprosiła ich, aby przypomnieli sobie ich zasady i włączyli chłopca do swojej rozmowy. Doktorzy wiedzieli instynktownie, że miała ona rację. Nie uprościli oni swojego języka i nie podnieśli sztucznie tonu rozmowy. Zwrócili jednak swój wzrok w stronę chłopca i włączyli go do rozmowy tak, jak zrobiliby to w obecności każdej dorosłej osoby, która nawet nie zabierałaby głosu w toczącej się rozmowie. Kontynuowali oni dalej swoją rozmowę, ale włączając do niej chłopca. Okazali mu w ten sposób szacunek, z którego od razu na twarzy chłopca pojawiło się zadowolenie. Chłopiec spoglądał na zmianę to na jednego, to na drugiego doktora tak, jakby wiedział, że uczestniczy w ważnej rozmowie.

SŁOWNICTWO

Umysł, aby coś wiedzieć o rzeczywistości, może się z nią zetknąć jedynie przez zmysły. – Arystoteles

Doświadczenie prawdziwych przedmiotów, jeśli to tylko możliwe powinno pojawić się zanim dziecko zobaczy obrazki czy nazwy danych przedmiotów. Na przykład, jeśli masz nową książkę z obrazkami owoców i warzyw weź dziecko do kuchni i chwyć, powąchaj, pokrój i spróbuj jak smakuje kawałek owocu, a dopiero potem pokaż dziecku jego obrazek w książce. Wtedy inteligencja jest wzmacniana dzięki bogactwu doświadczeń.

Dziecko chce uczyć się nazwy każdego przedmiotu w swoim środowisku oraz znaczenia słów wypowiadanych przez innych. Ono bardzo chce rozmawiać o zwykłych codziennych rzeczach z rodziną! Powiedz mu jak nazywają się wszystkie przedmioty w kuchni, zabawki, jedzenie, pojazdy, psy, itd. – nazwij wszystko, co może ono znaleźć w domu i w społeczności.

Istnieje ‘wrażliwy okres’ dla nazywania rzeczy… i jeśli dorośli odpowiedzą na głód słów swoich dzieci w odpowiedni sposób mogą im oni dać bogactwo i dokładność języka, które będą trwały przez całe ich życie. – Dr Silvana Montanaro

OBRAZKI I KSIĄŻKI

Kiedy dziecko nauczy się nazw wielu prawdziwych rzeczy możemy powiększyć jego słownictwo poprzez obrazki. Książki i karty ze słówkami są wartościowymi edukacyjnymi materiałami dla dzieci w domu – dzieci je uwielbiają!

Wybór książek jest tak samo ważny jak wybór zabawek. Wizyty w bibliotece są bardzo ważne, ale w domu dziecko powinno mieć również swoje ulubione książki we własnej biblioteczce. Dziecko czasem w tym krytycznym i wrażliwym okresie nauki języka może chcieć na okrągło czytać tę samą książkę. Kiedy indziej z kolei dziecko będzie chciało słyszeć o obrazkach i mowie. Dziecko uwielbia uczyć się przewracać uważnie kartki, podnosić, trzymać i odkładać książkę.

Większość dzieci będzie siedziało z zafascynowaniem przez wiele godzin, jeśli będziemy im czytać. To nasza szansa, aby rozbudzić w nich miłość do czytania literatury, nauki faktów, wartości i wymowy słów, nawet tych rzadko używanych w codziennej mowie.

Powinniśmy włożyć swój wysiłek w to, aby zaopatrzyć nasze dzieci w książki o wszystkich kulturach, które nie podają stereotypów sytuacji i ludzi. Język w książkach powinien brać pod uwagę jego emocje i poziom inteligencji.

Wybieraj książki uważnie i przygotuj dla nich szafkę bądź miejsce, do którego dziecko będzie miało dostęp. Będzie ono mogło dzięki temu zawsze brać książki i wybierać te, które chce, opiekować się nimi i odkładać je samodzielnie na swoje miejsce.

Czasem nawet proste książki ze słówkami, z kolorami, jeśli jest ich za dużo mogą być dla dziecka stymulujące. O wiele lepiej dać dziecku kilka pięknych książek, które są przez nas szanowane i kochane niż trzymać na szafce dużo książek, które są bezwartościowe dla jego rozwoju.

W tym wieku tematy książek powinny być prawdziwe, ponieważ dziecko chce uczyć się o prawdziwym świecie. Zaopatrujmy więc nasze dzieci w historie, które opowiadają o naszym życiu, mówią o rzeczywistym świecie, a schowajmy książki o mówiących zwierzętach, takie jak bajki Ezopa, na później.

Fantastyka jest bardzo interesująca, ale dla starszego dziecka. U małych dzieci jest przyczyną zakłopotania. Bogate zbiory prawdziwych historii są najlepszym przygotowaniem dla naszych dzieci do twórczego myślenia.

Powinniśmy sprawdzać czy książki pokazują rzeczywistość gdyż w tym wieku dzieci próbują zrozumieć środowisko i życie, które ich otacza. Nie ma nic bardziej niezwykłego i bardziej interesującego od naszego codziennego życia. Fantastyka może przyjść później – po tym jak rzeczywistość zostanie doświadczona i wchłonięta przez dzieci. – Dr Silvana Montanaro

CZYTANIE I PISANIE

Od narodzin naszego dziecka możemy wspomagać jego naukę mowy poprzez nasz wzrokowy kontakt z nim, słuchanie tego, co do nas mówi, poprzez przykład dobrej wspólnej rozmowy i czytanie na głos od samego początku. Takie przygotowanie będzie później owocowało w trakcie jego nauki czytania i pisania.

To nie przypadek, że niektóre dzieci dobrze czytają i piszą, a inne nie. Że niektóre z nich czerpią radość z czytania, a dla innych jest to nużąca praca. Radość z odkrywania języka zaczyna się bardzo wcześnie i jest najbardziej intensywna w ciągu pierwszych trzech lat.

ALFABET

Bardzo małe dzieci, których rodzeństwo uczy się czytać często interesuje się alfabetem. Aby nie spowodować późniejszego jego zakłopotania powinniśmy uczyć dźwięków tylko małych liter.

Pomyślcie o tym. Jeśli dziecko uczy się dużych liter i nazw tych liter nie jest ono w ogóle przygotowane do nauki czytania i pisania. Prawie wszystko, co jest napisane i czytamy jest napisane małymi literami “b” zamiast “B” i dźwięki, które wymawiamy “sss” zamiast “es” dla literki “s.” Nauka nazw dużych liter od lat praktykowana sprawia niestety, że nauka czytania i pisania jest dla dzieci dużo trudniejsza. Najważniejsze jest podążanie za dzieckiem i jego zainteresowaniami tak, aby nauka była czymś naturalnym i przyjemnym.

GRYZIENIE

Rozwój dziecka przychodzi nie wedle ustalonej ścieżki, ale wraz z porywami, a czasem nawet wybuchami. W czasie drzemiącego, wydawać by się mogło, nie aktywnego okresu u dziecka nagle następuje wystrzał i pojawia się nowa umiejętność. Wyjątkiem od tej reguły jest eksplozja mowy.

Zazwyczaj w drugim roku dziecko zaczyna rozumieć wiele rzeczy, wiele słów i ma dużo do powiedzenia, ale nie potrafi wypowiedzieć słów czy zdań. Może to powodować silną frustrację u dziecka i często wyraża ono swoją złość poprzez gryzienie – nieodpowiednio używa swoich ust!

To nie jest nic złego, musimy współczuć dziecku, które jest sfrustrowane, a chronić inne dzieci. Aby nie doprowadzić do sytuacji, w której jedno z dzieci będzie ofiarą, a drugie agresorem powinniśmy współczuć im obojgu podobnie: “jest mi przykro, że zostałeś zraniony”, “jest mi przykro, że jesteś sfrustrowany”. Przede wszystkim jednak biorąc pod uwagę bezpieczeństwo i odpowiednie korygowanie frustracji u dzieci powinniśmy włożyć cały nasz wysiłek, aby rozpoznać sfrustrowane dziecko i odizolować je zanim kogoś ugryzie!

WYOBRAŹNIA CZY KŁAMSTWO?

Co jest co? Dla dziecka w tym wieku nie ma różnicy pomiędzy wyobraźnią a kłamstwem. Czasem dziecko w wieku 5-7 lat zaczyna interesować się sprawiedliwością, moralnością, prawdą i dogłębnie odkrywa ich znaczenie. Ale kiedy dziecko kończy trzy lata, w czwartym, piątym roku życia nie powinniśmy przerywać jego rozmowy z nami zadając mu pytania o prawdziwość jego historii.

Dobrze, jeśli potrafimy zauważyć i odpowiednio zareagować, kiedy dziecko opowiada historię łącząc w niej wydarzenia prawdziwe z wierutnymi kłamstwami mając dobrą widownię. Dorosły może na przykład powiedzieć “Ach! Jaką ty masz wspaniałą wyobraźnię!” albo “Co za niesamowita historia!” W ten sposób zatwierdzamy użyte przez dziecko w jego opowiadaniu słownictwo, wyobraźnię, umiejętności werbalne i równocześnie wyróżniamy wyobraźnię i historię, co w rezultacie pomoże dziecku zauważyć różnicę pomiędzy wyobraźnią a kłamstwem.

POMOC RODZICÓW

Sukces w nauce języka dziecko osiąga poprzez pewność siebie, jaką buduje dzięki naszemu uważnemu słuchaniu tego, co ono mówi. Nawiązywanie kontaktu z innymi, rzeczywiste doświadczanie języka i nabywanie fizycznych zdolności w czytaniu i pisaniu również wspomagają jego naukę mówienia. Możemy wspomagać naukę języka poprzez stworzenie dziecku środowiska, które będzie stymulowało tę naukę, bogatego w zmysłowe doświadczenia i język.

Powinniśmy zaopatrzyć jego środowisko w takie materiały jak klocki i książki z wierszykami dla dzieci, karty ze słówkami, książki z tematami, które mówią o rzeczywistych wydarzeniach i są związane z codziennym życiem dziecka. Dzielmy się z dzieckiem dobrą literaturą, oferujmy mu różnego rodzaju rymy, piosenki, wiersze i historie, które rozbudzą
w nim miłość do języka. Jest to dobry wstęp do późniejszego dzielenia się ulubioną poetyką i wielką literaturą, kiedy dziecko jest już na to gotowe.

To jest lepszy czas dla nauki języka przez dziecko niż nauka w szkole.

———————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Jeśli potrafisz chodzić, potrafisz tańczyć.
Jeśli potrafisz mówić, potrafisz śpiewać. – Powiedzenie z Zimbabwe

Każdy ma potrzebę śpiewania, tańczenia, tworzenia muzyki i może ją spełnić, tak jak może spełniać ją nasze dziecko. Ważne jest usunięcie dźwięków w tle, ponieważ dziecko w tym wieku nie potrafi oddzielić dźwięków – dla niego liczą się wszystkie dźwięki. Gust muzyczny u dziecka formuje się we wczesnych latach życia, dlatego też powinniśmy stworzyć mu środowisko bogate w piękną muzykę z wysokiej jakości instrumentami muzycznymi.

ŚPIEWANIE

Nowy system edukacyjny nie pojawi się dopóki nie weźmiemy pod uwagę faktu, że mamy “podwójny umysł”. Dzieci na każdym etapie rozwoju potrzebują doświadczeń na werbalne i intuicyjne myślenie, aby rozwijać swój wielki potencjał umysłowy. Wyniki pokazały, że takie doświadczenia wzmacniają funkcjonowanie mózgu, ale również wpływają na szczęście w życiu osobistym i społecznym.

W zachodniej edukacji istnieje tendencja do rozdzielania werbalnych i intuicyjnych doświadczeń, ponieważ wiele rzeczy, które dzieją się w prawej półkuli mózgowej (intuicyjnej) jest niedoceniane w naszej zachodniej cywilizacji. Dzieci nie uczą się wyrażać siebie poprzez prawą półkulę mózgową, gdyż nie przywiązuje się dużej uwagi do rozwoju ruchowego w tańcu, śpiewie, rysowaniu i innych nauk humanistycznych.
We wschodniej cywilizacji natomiast, większą uwagę przywiązuje się do tej intuicyjnej części mózgu; logiczna półkula mózgowa jest uważana jako nieistotna w rozwiązywaniu prawdziwych problemów egzystencjalnych.
Istnieje nadzieja, że w najbliższej przyszłości najlepiej rozwinięte jednostki zachodniej i wschodniej kultury rozpoznają razem jak bardzo potrzebny jest rozwój obu półkul mózgowych (intuicyjnej i logicznej), że potrzebujemy siebie nawzajem i mamy się, czym ze sobą podzielić. – Dr Silvana Montanaro

MUZYKA INSTRUMENTALNA

Ważne jest, aby dzieci były świadome tego, że każda muzyka jest efektem ruchów ciała. Naturalne dźwięki również powstają przy użyciu różnych mięśni ust, rąk, ramion człowieka. Dzieci powinny mieć możliwość obserwacji pracy muzyków, tego jak kontrolują oni swoje ruchy, aby otrzymać różne dźwięki muzyczne. – Dr Silvana Montanaro

Wysokiej jakości, nie plastikowe, instrumenty perkusyjne przyzwyczajają dzieci do najlepszych dźwięków muzycznych. Proponujemy używać prawdziwych instrumentów z różnych miejsc na świecie, jak również zachodnich klasycznych instrumentów ze względu na ich jakość, różnorodność i piękne dźwięki. Większość z nas uwielbia doświadczać muzyki
z dziećmi – muzyka jest jedną z największych radości w życiu.

———————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Kiedy dziecko odkrywa otoczenie zaczyna być świadome i zainteresowane różnorodnością kolorów, kształtów, jakie widzi w wewnętrznym i zewnętrznym środowisku. Dobrze jest dać dziecku w tym czasie puzzle o prostych kształtach i kolorach, ponieważ uwielbia ono wkładać rzeczy do środka pojemnika, zwłaszcza kawałki puzzli, które trzeba dopasować do siebie.

Korzystanie z puzzli albo innych zabawek, które mają specjalny uchwyt nazywany uchwytem szczypiec kciuka i dwóch palców, przygotowuje dziecko do pisania i innych zadań absorbujących mięśnie ręki. Dodatkowo puzzle pozwalają dziecku na myślenie i rozwiązywanie zadań.

Wyjątkowość opozycji kciuka i palca wskazującego pomaga wykonywać niezmiernie wytworne ruchy, które są podstawą dla całej ludzkiej kultury – od architektury po umiejętność pisania, od muzyki po malowanie, oraz całości technologii, która ubogaca nasze życie. – Dr Silvana Montanaro

Porównując zabawki możemy zauważyć, że niektóre z nich, takie jak puzzle używa się w specjalny sposób, inne z kolei takie jak lalki, klocki mają bardziej otwarty sposób wykorzystania podczas zabawy. Obie formy pracy, jaką dziecko wykonuje przy ich udziale są twórcze. Jednak zabawa puzzlami wymaga od dziecka i stawia przed nim pewne wyzwanie – odkrycie dokładnej drogi rozwiązanie zadania.

Dzieci są zachwycone, jeśli mogą dowiadywać się, jaki jest prawidłowy sposób używania danej zabawki. Podobną dumę odczuwają, kiedy uczą się korzystania w prawidłowy sposób z narzędzi do drewna czy z muzycznych instrumentów, lub gotowania czy rozwiązywania różnych zadań w codziennym życiu. To jest inwencja twórcza.

Poprzez pracę z puzzlami dzieci mogą rozwijać wiele potrzebnych umiejętności: chwytanie materiałów, udoskonalanie ruchów, wykonywać zadanie do końca, wykonywać logiczne posunięcia w kolejności, rozwiązywać problemy. Puzzle wymagają od dziecka kontroli błędów, dzięki której dziecko samo osądza, co zrobiło źle i poprawia tak, aby zadanie zostało zrobione prawidłowo. Wymaga to od niego biegłego opanowania logicznie ułożonych kroków: chwytania za kołek (gałkę) elementu, wyłożenia puzzli na stół, a następnie ponownego chwytania puzzli i prawidłowego włożenia do ramki.

To zadanie jest tak umysłowo i fizycznie zadowalające dla dziecka, że chętnie powtarza ono kilkakrotnie pracę z puzzlami, czasem nawet po dwadzieścia razy. Po każdym zakończonym takim zadaniu oddycha z wielką satysfakcją. Nie wiemy, co dzieje się podczas tej pracy w głowie dziecka, ale jest to bardzo ważne dla niego i nie powinniśmy mu przeszkadzać.

Poprzez zabawę dobrymi logicznymi puzzlami dziecko uczy się kontrolować swoje ruchy zgodnie z własną wolą, koncentrować, planować, ćwiczyć umysł, powtarzać i wykonywać prawidłowo zadanie. Jest to podstawa kreatywności.

Podczas zabawy zabawkami, które są bardziej otwarte, jeśli chodzi o sposób ich używania, dzieci wykorzystują te same umiejętności, żeby wyrazić i przetworzyć wyjątkowe umysłowe informacje. Dzieci przetwarzają i przeżywają na nowo doświadczenia, które osiągają poprzez zabawę na przykład z lalkami czy z małymi zwierzątkami. Jakość i różnorodność zabawy zabawkami, którymi dzieci mogą bawić się w dowolny sposób zależy od jakości i różnorodności jego doświadczeń w rzeczywistym świecie.

Powinniśmy pamiętać o kilku rzeczach podczas wybierania puzzli. Patrzeć nie tylko na trwałość, bezpieczeństwo, jakość i piękno, ale również zwrócić uwagę na to ile czasu dziecko będzie bawiło się tymi puzzlami, ile zajmie mu wykonanie tego zadania (tej ważnej pracy). Puzzle z gałkami (kołeczkami do chwytania) oferują dziecku kilka zadań do osiągnięcia, musi ono włożyć zaczynając od najprostszych kształtów puzzle do ramki. Puzzle z podwójną łamigłówką stawiają przed dzieckiem kolejne wyzwanie i prowadzą do coraz trudniejszych i satysfakcjonujących zadań, które potrafi ono rozwiązać wraz ze swoim rozwojem.

Najważniejszą rzeczą, którą powinniśmy wziąć pod uwagę jest radość dziecka z pracy, jaką ono wykonuje. Praca, z której dziecko jest zadowolone budzi w nim chęć powtarzania, skupiania się i rozwoju.

—————————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Wspierać życie, zostawiając je jednak w swobodzie, by samo się rozwinęło.
To jest właśnie podstawowe zadanie nauczyciela. – Dr Maria Montessori

WYBÓR ZABAWEK

Kiedy wybieracie zabawkę dla dziecka wyobraźcie sobie, co ono będzie z nią robiło. Czy będzie ona zachęcała do działania, które ma jakiś cel? Podejmowanie decyzji? Wyobrażanie sobie? Jak długo moje dziecko będzie bawiło się tą zabawką? Czy będzie ona zachęcała moje dziecko do odkrywania, spędzania razem z tą zabawką czasu? Jest wiele pięknych drewnianych czy materiałowych zabawek dostępnych dla dzieci, ale bardzo często brakuje zabawek, które pozwalałyby dziecku osiągnąć jakiś cel. Zabawki, dzięki którym dziecko podczas pracy z nimi osiąga jakiś cel wzmacniają jego wyobraźnię.

Wyobraźnia jest wspaniałym narzędziem człowieka, ale nie może ona zostać stworzona samoczynnie (z niczego). Kreatywna wyobraźnia ma swoje źródło i jest bezpośrednio związana z doświadczeniami zmysłowymi w rzeczywistym świecie. Bogata wyobraźnia uzdalnia do znalezienia rozwiązania (np. ułożenia puzzli) i pracy skierowanej na osiągniecie celu. Im więcej dziecko posiada doświadczeń w pracy z prawdziwymi zadaniami, które mają jakiś cel, tym bardziej jego wyobraźnia staje się użyteczna, twórcza i efektywna.

Wybraliśmy lub stworzyliśmy różnorodne zabawki, które dają szeroki wachlarz osiągnięć. Wiele z nich ma swój początek i koniec, kiedy zadanie, jakie stawiała dziecku zabawka do rozwiązania zostanie osiągnięte. Na przykład, jeśli dziecko włoży wszystkie płyty CD do pudełka na płyty CD to zadanie zostanie przez niego osiągnięte, będzie ono czuło wielką satysfakcję i chęć na powtórzenie tego zadania od początku.

Koordynacja pomiędzy okiem i rękami rozwija się, kiedy staje się oczywiste, jak działa zabawka, na przykład kostka ma być wkładana do kwadratowej dziury, a kulka do okrągłej.
Nie jest łatwą rzeczą dla dziecka skoordynować swoje mięśnie z tym, co widzą oczy. Dlatego też takie zadania pomagają dziecku rozwijać jego koordynację i koncentrację. Wszystko to powinno być brane pod uwagę podczas wybierania zabawek dla dziecka na odpowiednim poziomie jego rozwoju.

Używanie drewnianych zabawek zamiast plastikowych pomaga dziecku doświadczać naturalnego świata, kolorów drzewa, jego cieni i słojów oraz różnej wagi, rozmiarów i gęstości. Dobra jakość tych zabawek uczy dziecko szacunku dla własnych zabawek i daję mu poczucie własnej wartości. Piękno i trwałość jest bardzo ważna dla dziecka w każdym wieku, gdyż wpływają one na jego gust, który formuje się w tym czasie.

Ludzie, którzy we wczesnym dzieciństwie uczą się doceniać otaczające ich piękno potrafią z większą łatwością stworzyć piękny dom oraz piękny świat, kiedy już dorosną.

ORGANIZACJA I ROTACJA ZABAWEK

Zabawki powinny być trzymane nie tylko w pokoju dziecka, ale tam gdzie żyje cała rodzina. Nie polecamy tradycyjnych dużych pudełek na zabawki, w których małe części mogą się zagubić, a zabawki jest trudno odnaleźć.

Zabawki trzymamy zawsze w tym samym miejscu na półkach. Porządek w środowisku dziecka daje mu poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do niego. Pudełka, tacki, małe pudełka schludnie ułożone na niskich półkach mogą okazać się bardzo pomocne w stworzeniu takiego porządku.

Obserwuj, którą zabawką twoje dziecko najbardziej lubi się bawić, a o których szybko zapomina i rzuca w kąt. Trzymaj tylko te zabawki w dostępnym miejscu dla dziecka w schludny i niezatłoczony sposób schowane w pudełkach lub na szafce.

NAUKA ODKŁADANIA ZABAWEK NA SWOJE MIEJCE

Systematyczne ograniczanie ilości zabawek, które dziecko ma w swoim zasięgu oraz uporządkowanie zabawek w taki sposób, że dziecko wie gdzie zawsze leżą dane zabawki pomaga nauczyć dziecko odkładania zabawek na swoje miejsce. Jednak najlepszym sposobem na nauczenie dziecka porządku jest przykład innych, którzy dbają o otoczenie i porządek. Jeśli dorosły starannie i nieustannie odkłada puzzle albo zabawki z powrotem na półkę i z radością prezentuje mu jak to robić to dziecko również po niedługim czasie obserwacji zacznie go naśladować. Czasem “odkładanie” zabawek do pudełek jest najprzyjemniejszą częścią zabawy w tym wieku. W szkole Montessori niemowlęta uczą się odkładania dużo łatwiej niż
w domu, ponieważ nauczyciele pokazują im systematycznie jak to robić po każdej zabawie. Jeśli nauczyciel odkłada zabawki starannie, powoli tak, aby dziecko mogło zauważyć jego pracę to zachęca tym dziecko do naśladowania. Taki sposób nauki sprawi, iż dziecko w naturalny sposób będzie chciało nauczyć się odkładania zabawek tak jak chce nauczyć się każdej innej rzeczy, którą dorosły wykonuje.

O wiele łatwiej wpoić dziecku zwyczaj odkładania zabawek, jeśli wiadomo gdzie zabawka powinna leżeć na szafce, kiedy każda z zabawek ma na tej szafce swóje miejsce. Trudniej jest nauczyć odkładania przez dziecko zabawek na swoje miejsce, jeśli bawi się ono wszystkimi zabawkami na raz, a wszystkie półki zostają puste. Dlatego dobrym rozwiązaniem jest nauczenie dziecka odkładania zabawki zawsze przed sięgnięciem po kolejną – najłatwiej dorosły może tego nauczyć również poprzez systematyczne pokazywanie dziecku jak to robić. Z czasem ono samo zacznie go naśladować. Rodzic zamiast myśleć o odkładaniu zabawek jako o wstrętnym obowiązku może uczyć dziecko odkładania zabawek poprzez zabawę, w której dziecko uczestniczy.

SZACUNEK DLA KONCENTRACJI

Jedną z najważniejszych rzeczy, jaką możemy zrobić dla naszego dziecka jest uszanowanie jego koncentracji. Jeśli dziecko jest zaangażowane w coś bezpiecznego i celowego (w działanie, które wymaga od niego umysłowego i fizycznego wysiłku – nie oglądania telewizji!) to powinniśmy to docenić, chronić i respektować wykonywaną przez niego pracę.

Koncentracja jest najbardziej niezbędna w rozwoju dziecka. Dzięki niej dziecko kształtuje swój charakter i społeczne zachowanie. Pochwała, pomoc czy nawet spojrzenie może wystarczyć, aby przerwać dziecku jego skupienie i zepsuć jego działanie. To może wydawać się niezrozumiałe, ale może się to stać nawet wtedy, kiedy dziecko jest świadome tego, że jest obserwowane. Co więcej, bardzo często dzieje się tak, że po tym jak ktoś sprawdził jak nam idzie, zobaczył, co robimy nie potrafimy dalej wykonywać naszego zadania.

Umiejętność nie przeszkadzania dziecku w trakcie jego działania nauczyciel i rodzic nabywa wraz z praktyką, tak jak wszystko inne, ale nie jest to łatwe zadanie. Jaką radę możemy dać naszym mamom? Ich dzieci powinny pracować nad czymś interesującym: nie powinniśmy im niepotrzebnie pomagać, przeszkadzać w trakcie wykonywania jakiejś inteligentnej pracy. – Dr Maria Montessori

—————————————————-
Tekst ten pochodzi z katalogu The Joyful Child przetłumaczonego przez nas na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Radosne Dziecko. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat The Joyful Child oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.